Gece zammı alacağı: toplu iş sözleşmesi, hesaplama ve Yargıtay (2026)

Toplu iş sözleşmesi kapsamında gece zammı, sözleşmede gece dönemi olarak tanımlanan saatlerde fiilen çalışan işçiye, normal saat ücretine belirli bir yüzde eklenerek ödenen zamlı ücrettir. İş Kanunu gece çalışması için genel bir zam öngörmez; alacak toplu iş sözleşmesindeki ya da bireysel iş sözleşmesindeki hükümden doğar. Uygulamada vardiya gece zammı, gece primi, gece çalışma farkı adlarıyla da anılır ve oranı çoğunlukla yüzde 10 ile yüzde 50 arasında değişir.

Yazıda gece zammının hukuki dayanağı, fazla çalışma ücretinden farkı, hak kazanma şartları, gece döneminin nasıl belirlendiği, ara dinlenme ve nöbet düzenlerinde fiilî gece süresinin tespiti, hesaplama yöntemi ve örnek hesap, bordroda ödenen tutarların mahsubu, ispat, istisna tutulan unvanlar, sona eren toplu iş sözleşmesinin etkisi, kadroya geçirilen kamu işçilerinin durumu ve ödenmeyen alacak için izlenecek yol; Yargıtay 7., 9. ve 22. Hukuk Daireleri kararları ışığında ele alınmaktadır.

Gece zammı nedir?

Gece zammı, toplu iş sözleşmesinde gece kabul edilen saatlerde, çoğunlukla 20.00 ile 06.00 arasında fiilen yapılan her saatlik çalışma için normal saat ücretinin belirli bir yüzdesi oranında ödenen ek ücrettir. Fazla çalışma yapılmasa da doğar. Oran, saat aralığı ve hesap yöntemi sözleşmeden okunur; kanun bunları belirlemez.

Gece zammının mantığı basittir: gece çalışması işçinin sağlığını, uyku düzenini ve aile yaşamını gündüz çalışmasından daha fazla yıpratır. Toplu iş sözleşmeleri bu yıpranmayı ücrete yansıtmak için gece saatlerinde yapılan çalışmayı zamlı öder. İşçiye o saatlerin bir katlık çıplak ücreti zaten aylık ya da günlük ücreti içinde ödenmektedir; gece zammı bunun üzerine eklenen zamlı kısımdır.

Sözleşmeler aynı hakkı farklı adlarla düzenleyebilir: gece zammı, vardiya gece zammı, gece çalışma ücreti, gece primi, gece farkı, vardiya zammı. Ad değişse de bakılacak noktalar aynıdır: hangi saatlerin gece sayıldığı, zammın hangi ücret üzerinden ve hangi oranda hesaplanacağı, kimlerin kapsam dışında tutulduğu ve ödemenin hangi dönemde yapılacağı.

Gece zammı alacağı hangi durumda gündeme gelir?

Gece zammı alacağı çoğunlukla üç durumda uyuşmazlık konusu olur. Birincisi, işveren gece saatlerinde çalışan işçiye zammı hiç ödememiştir. İkincisi, bordroda gece zammı tahakkuk ettirilmiş ama puantaja göre hak edilen saatlerin bir kısmı eksik ödenmiştir. Üçüncüsü, işçi toplu iş sözleşmesinin sona ermesinden sonraki dönem için de zammın sürmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Her üç durumda da hesap, sözleşme hükmü ile fiilî çalışma kayıtlarının karşılaştırılmasına dayanır.

Gece zammının hukuki dayanağı: kanun değil sözleşme

Gece zammının dayanağı 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu çerçevesinde yapılan toplu iş sözleşmesi ya da bireysel iş sözleşmesidir. 4857 sayılı İş Kanunu m. 69 geceyi tanımlar ve gece çalışmasını sınırlar, ancak gece çalışmasının zamlı ödeneceğine ilişkin genel bir kural koymaz.

İş Kanunu m. 69/1’e göre çalışma hayatında gece, en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her hâlde en fazla on bir saat süren dönemdir. Aynı maddenin ikinci fıkrası, bazı gece çalışmalarına herhangi bir oranda fazla ücret ödenmesi usulünün yönetmelikle konulabileceğini öngörür. Bu yetkiye dayanan, gece çalışmasına genel zam getiren bir yönetmelik hükmüyle uygulamada karşılaşılmamaktadır. Bu nedenle gece zammı kanundan değil, sözleşmeden doğan bir alacaktır.

Toplu iş sözleşmesindeki gece zammı hükmü, iş sözleşmesinin içeriğine ilişkin bir hükümdür. 6356 sayılı Kanun m. 36/1 uyarınca toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz ve iş sözleşmesinin aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır. Bireysel sözleşmede gece zammı hiç geçmese bile, sendika üyesi işçi zammı doğrudan toplu iş sözleşmesine dayanarak isteyebilir. Bireysel sözleşme daha yüksek bir oran öngörüyorsa işçi yararına olan bu hüküm uygulanır.

Toplu iş sözleşmesi yoksa gece zammı istenebilir mi?

Toplu iş sözleşmesi bulunmayan işyerinde gece zammı ancak bireysel iş sözleşmesinde, sözleşmenin eki niteliğindeki personel yönetmeliğinde ya da işverenin uzun süre düzenli ve genel biçimde sürdürdüğü bir uygulamada dayanak bulursa istenebilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, toplu iş sözleşmesi sona erdikten sonraki dönemde bireysel sözleşmede gece çalışmasının zamlı ödeneceğine ilişkin bir hüküm aranması gerektiğini belirtmektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/12313, K. 2022/12736, T. 18.10.2022). Böyle bir dayanak yoksa yalnızca gece çalışmış olmak zamlı ücret hakkı vermez; ancak 7,5 saati aşan gece çalışması fazla çalışma ücretine konu olur.

Gece zammı ile fazla çalışma ücreti farkı

Gece zammı ile fazla çalışma ücreti birbirinden bağımsız iki alacaktır. Gece zammı, sözleşmedeki gece saatlerinde çalışılmış olmasının karşılığıdır ve fazla çalışma yapılmasa da doğar. Fazla çalışma ücreti ise haftalık 45 saatin ya da gece çalışmasında günlük 7,5 saatin aşılması sebebiyle ödenen yüzde elli zamlı ücrettir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu ayrımı açıkça ortaya koymuştur: “Gece zammı ile fazla çalışma alacakları birbirinden farklı alacaklar” olduğundan, gece zammı fazla çalışma yapılmasa da doğabilir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/12313, K. 2022/12736, T. 18.10.2022). Aynı Dairenin başka bir kararında aktarılan toplu iş sözleşmesi hükmü de ayrımı sözleşme düzeyinde yapmaktadır: “Saat 20.00 ile Sabah 06.00 Arası Gece İtibar Edilerek, bu saatlerde çalışan işçilerin ücretleri fazla mesai ücretinden ayrı olarak normal ücretleri üzerinden %25 zamlı ödenir” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/7300, K. 2022/8346, T. 27.06.2022).

4857 sayılı İş Kanunu m. 69/3’e göre işçilerin gece çalışmaları yedi buçuk saati geçemez. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre haftalık 45 saat aşılmamış olsa bile gece 7,5 saati aşan çalışma fazla çalışma sayılır: “Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir.” (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/15059, K. 2018/21860, T. 11.10.2018). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de 12 saat çalışıp 24 saat dinlenen bir işçi için 7,5 saati aşan çalışmalar yönünden fazla çalışma alacağının, gece zammının ise gece çalışmasına göre ayrıca hesaplanmasını gerekli görmüştür (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/9557, K. 2023/7634, T. 24.05.2023).

Aynı saat için iki alacak birlikte doğabilir mi?

Evet. 20.00-08.00 arasında çalışan bir işçinin gece 03.00’teki çalışma saati hem sözleşmedeki gece aralığına düştüğü için gece zammına, hem de o postadaki 7,5 saati aşan kısma girdiği için fazla çalışma ücretine konu olabilir. İkisi farklı sebeplere dayandığından birinin ödenmesi diğerini ortadan kaldırmaz. Burada mükerrerlik yoktur; mükerrerlik ancak aynı fazla çalışma saatinin hem haftalık esasa hem gece esasına göre iki kez hesaplanmasında ortaya çıkar. Fazla çalışmanın hesaplanma yöntemi, ara dinlenmenin düşülmesiyle birlikte ara dinlenme süresi ve Yargıtay kararlarına göre hesaplama başlıklı yazıda ayrıca incelenmiştir.

Gece zammına hak kazanma şartları

Gece zammına hak kazanmak için işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinde ya da iş sözleşmesinde açık bir hüküm bulunmalı, işçi sözleşmeden yararlanabilmeli, sözleşmede tanımlanan gece saatlerinde fiilen çalışmalı ve zammın dışında tutulan bir unvanda bulunmamalıdır. Alacak yalnızca sözleşmenin yürürlükte olduğu dönem için istenebilir.

Sözleşmesel dayanak

İlk şart, gece zammını öngören açık bir sözleşme hükmüdür. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23. maddesi uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirilen işçiler bakımından esas alınan sözleşme hükümlerinde gece çalışması ücretinin yüzde 10 zamlı ödeneceğinin düzenlendiğini tespit ederek hesabı bu orana göre yaptırmıştır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2026/1977, K. 2026/1930, T. 04.03.2026). Sözleşme süresi bittikten sonra yeni sözleşmede zam öngörülmemişse ya da iş sözleşmesinde özel hüküm yoksa talep hakkı doğmaz.

Toplu iş sözleşmesinden yararlanma

6356 sayılı Kanun m. 39/1’e göre toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır. İmza tarihinden sonra üye olanlar, üyeliklerinin taraf sendikaca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır (m. 39/2). Üye olmayan işçi, taraf sendikaya dayanışma aidatı ödeyerek sözleşmeden yararlanabilir; bu yararlanma talep tarihinden geçerlidir (m. 39/4). Bu nedenle gece zammı hesabının başlangıç tarihi, işçinin üyelik ya da dayanışma aidatı tarihine göre ayrıca belirlenmelidir.

Gece saatlerinde fiilen çalışma

Zam, sözleşmede tanımlanan saat aralığında fiilen çalışılan süre için ödenir. Yargıtay kararlarında incelenen sözleşmelerin büyük bölümünde bu aralık “saat 20.00-06.00 arasında yapılan çalışmalar” olarak belirlenmiştir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/4121, K. 2024/7865, T. 07.05.2024; E. 2024/4598, K. 2024/8307, T. 14.05.2024; E. 2024/4122, K. 2024/7866, T. 07.05.2024). Ara dinlenmeler, izin ve rapor günleri, çalışılmayan tatil günleri fiilî çalışma sayılmaz.

İstisna kapsamında olmama

Bazı sözleşmeler belirli unvanları gece zammının dışında tutar. Bu istisnalar dar yorumlanır; yalnızca sayılan unvanlar kapsam dışında kalır. Ayrıntısı aşağıda istisnalar başlığında ele alınmıştır.

Gece dönemi nasıl belirlenir?

Gece zammı bakımından gece dönemi, toplu iş sözleşmesinde yazan saat aralığıdır; uygulamada bu çoğunlukla 20.00-06.00 arasıdır. İş Kanunu m. 69/1 ise geceyi en geç 20.00’de başlayan, en erken 06.00’da biten ve en fazla on bir saat süren dönem olarak tanımlar. Sözleşme bu çerçevede daha geniş bir aralığı işçi lehine gece sayabilir.

Burada iki ayrı kural birbirine karıştırılmamalıdır. Fazla çalışma hesabında, Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m. 7/2 uygulanır: “Çalışma süresinin yarısından çoğu gece dönemine rastlayan bir postanın çalışması, gece çalışması sayılır” (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/7304, K. 2017/2460, T. 20.02.2017). Bu kural, 7,5 saat sınırının uygulanıp uygulanmayacağını belirler ve postanın tamamını gece çalışması olarak niteler.

Gece zammında ise sözleşmenin kendi tanımı esas alınır. Sözleşme “20.00-06.00 arasında yapılan çalışmalar” için zam öngörüyorsa, 17.00-08.00 postasının tamamı değil, yalnızca bu aralığa düşen ve ara dinlenme düşüldükten sonra kalan saatler zamlı ödenir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 17.00-08.00 arasında çalışan ve iki saat ara dinlenme kullanan işçi için gece zammını her nöbette 8 saat üzerinden hesaplatmıştır (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2015/6208, K. 2016/8094, T. 13.04.2016). Aynı postanın fazla çalışma hesabında ise çalışmanın tamamı gece çalışması sayılır ve ara dinlenme düşülerek 7,5 saati aşan kısım bulunur (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/8196, K. 2025/9672, T. 09.12.2025).

Bilirkişi raporlarında en sık görülen hata bu iki ölçütün yer değiştirmesidir: fazla çalışma yalnızca 20.00-06.00 aralığı üzerinden, gece zammı ise postanın tamamı üzerinden hesaplanabilmektedir. Her iki hata da hesabı bozar. Vardiya düzeninin kendisine ilişkin kurallar, özellikle postalar arasındaki dinlenme, iki vardiya arası dinlenme süresi başlıklı yazıda ele alınmıştır.

Gece zammı oranları ve sözleşme örnekleri

Gece zammının oranı sözleşmeyle belirlenir. Yargıtay kararlarında incelenen toplu iş sözleşmelerinde yüzde 10, yüzde 15, yüzde 25, yüzde 30 ve yüzde 50 oranlarına rastlanmaktadır. Kadroya geçirilen kamu işçilerine uygulanan sözleşme hükümlerinde oran yüzde 10’dur. Oranın uygulanacağı ücret de sözleşmeden okunur; çoğunlukla çıplak saat ücretidir.

Bazı sözleşmeler tek bir oran yerine kademeli oran öngörür; örneğin belirli postalar için daha yüksek, diğerleri için daha düşük zam. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin incelediği bir sözleşmede yüzde 25 ve yüzde 15 oranları birlikte yer almıştır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/4523, K. 2017/6779, T. 18.04.2017). Böyle sözleşmelerde her postanın hangi orana bağlandığı ayrı ayrı tespit edilmelidir.

Oranın hangi ücrete uygulanacağı da önemlidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin incelediği sözleşmede gece zammı, normal bir saatlik çıplak ücretin yüzde 15’i oranında öngörülmüş ve saat ücretinin çıplak gündeliğin yedi buçukta biri olarak bulunacağı belirtilmiştir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2015/6208, K. 2016/8094, T. 13.04.2016). Sözleşme aksini öngörmedikçe ikramiye, yol ve yemek yardımı gibi ekler saat ücretine katılmaz.

Ara dinlenme ve fiilî gece süresi

İş Kanunu m. 68 uyarınca ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Bu nedenle ara dinlenme sözleşmedeki gece aralığına denk geliyorsa gece süresinden düşülür; gündüz saatlerine denk geliyorsa gece süresi tam kalır. Ara dinlenmenin hangi saatte kullanıldığı vardiya çizelgesi, tanık ve işyeri uygulamasıyla tespit edilir.

İş Kanunu m. 68’e göre ara dinlenme, dört saat veya daha kısa süreli işlerde on beş dakika, dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar süreli işlerde yarım saat, yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saattir. Bu süreler asgaridir; işyerinde daha uzun dinlenme kullandırılıyorsa fiilen kullanılan süre düşülür.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 17.00-08.00 saatleri arasında çalışıp iki saat ara dinlenme kullanan işçi için 20.00-06.00 arasındaki 10 saatlik gece dönemine iki saatlik dinlenmenin denk geldiğini tespit ederek fiilî gece çalışmasını 8 saat kabul etmiş; hesabın “nöbet çizelgelerine göre aylık toplam çalışma gün sayısı 8 saatlik gece çalışması ile çarpılıp” yapılmasını istemiştir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2015/6208, K. 2016/8094, T. 13.04.2016).

Ara dinlenmenin kullanıldığı saat belirsizse, dosyada bir varsayıma gidilmesi kaçınılmazdır. Uygulamada vardiyanın ortasına yakın bir saat esas alınabilmektedir; ancak bu yönde yerleşik bir kural yoktur. Ara dinlenmenin hiç kullandırılmadığı ispatlanırsa düşüm yapılmaz. Ara dinlenmenin ispatı ve süreleri, iş yeri giriş çıkış kayıtlarının delil değeri başlıklı yazıda da değinilen giriş çıkış kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.

24 saatlik ve 12 saatlik nöbetlerde gece süresi

24 saat çalışıp 48 saat dinlenme düzeninde işçinin 24 saatin tamamında fiilen çalıştığı kabul edilmez. Yargıtay uygulamasına göre 24 saatlik nöbette fiilî çalışma en fazla 14 saattir; kalan süre dinlenme ve uyku ihtiyacına ayrılmış sayılır. Gece süresi de bu 14 saatin 24 saate oranlanmasıyla bulunur.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, gece 20.00 ile sabah 06.00 arasındaki çalışmaların yüzde 50 zamlı ödeneceğini öngören sözleşmeye ilişkin uyuşmazlıkta, 24 saatlik nöbetin tamamının ya da doğrudan 10 saatinin gece sayılamayacağını belirtmiş ve formülü şöyle ortaya koymuştur: “(14 saat fiili çalışma x10 gece çalışması/24 saat) 5,83 yuvarlak hesapla 6 saatinin gece çalışması olduğu anlaşılmaktadır.” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2021/7324, K. 2021/12552, T. 22.09.2021).

Formül şu mantığa dayanır: 24 saatlik nöbetin 10 saati sözleşmedeki gece aralığına düşer, ama işçi bu 24 saatin yalnızca 14 saatinde fiilen çalışmaktadır. Dinlenmenin gece ve gündüz saatlerine eşit dağıldığı varsayılarak gece aralığındaki fiilî çalışma, 14 × 10 / 24 = 5,83 saat olarak bulunur. Aynı kararda işçinin raporlu, yıllık izinli ve mazeret izinli olduğu günler ile çalışılmayan genel tatil ve hafta tatili günlerinin hesap dışında bırakılması gerektiği de vurgulanmıştır.

12 saat çalışma 24 saat dinlenme düzeni

12/24 düzeninde gece vardiyası çoğunlukla 20.00-08.00 arasıdır. Bu postanın 10 saati gece aralığına düşer; ara dinlenme gece saatlerinde kullanılıyorsa düşülür. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bu düzende çalışan işçi için 7,5 saati aşan çalışmalar yönünden fazla çalışma, gece çalışması yönünden de gece zammı hesabı yapılmasını gerekli görmüştür (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/9557, K. 2023/7634, T. 24.05.2023). Gündüz ve gece vardiyası dönüşümlü ise yalnızca gece vardiyası günleri sayılır.

Gece zammı nasıl hesaplanır?

Gece zammı, aylık fiilî gece çalışma saatleri toplamının, sözleşmedeki zam oranıyla çarpılmış saat ücretiyle çarpılmasıyla hesaplanır. Saat ücreti çoğunlukla çıplak gündeliğin 7,5’e bölünmesiyle bulunur. İşçiye bir katlık ücret zaten ödendiğinden yalnızca zamlı kısım hesaplanır; bordroda ödenen gece zammı sonuçtan düşülür.

Formül adım adım şöyle kurulur:

1. Saat ücreti: Çıplak brüt gündelik / 7,5. Aylık ücretlide aylık çıplak brüt ücret / 30 / 7,5, yani aylık ücret / 225.
2. Saat başına zam: Saat ücreti × sözleşmedeki oran.
3. Nöbet başına fiilî gece süresi: Sözleşmedeki gece aralığına düşen saat − bu aralıkta kullanılan ara dinlenme. 24 saatlik nöbette 14 × gece saati / 24.
4. Aylık gece saati: Nöbet başına süre × o ay fiilen çalışılan gece nöbeti sayısı. Sözleşme öngörüyorsa kesirler tam saate tamamlanır.
5. Aylık gece zammı: Aylık gece saati × saat başına zam.
6. Fark: Hesaplanan tutar − bordroda gece zammı adıyla ödenen tutar.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, ücretlerin yüzde 30 zamlı ödeneceğini öngören sözleşmeye ilişkin uyuşmazlıkta, bilirkişinin saat ücretinin tamamını hesaba katmasını, “sadece %30 zamlı kısım için hesaplama yapılması gerektiğinin de göz önünde bulundurulmadığı” gerekçesiyle bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/8724, K. 2015/17852, T. 18.05.2015). Bir katlık ücret aylık ücretin içinde ödendiği için gece zammında 1,3 kat değil, 0,3 kat esas alınır.

Kesirlerin durumu da sözleşmeden okunur. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin incelediği sözleşmede şu kural yer almıştır: “Zamlı ödemeye esas tutulacak aylık çalışma saatleri toplamında kesirler, tam saat sayılır.” (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2015/6208, K. 2016/8094, T. 13.04.2016). Böyle bir hüküm yoksa kesirler olduğu gibi hesaba katılır.

Aşağıdaki araç bu adımları uygular. Sonuç brüttür ve sözleşmenin lafzına göre değişebilir; dosyadaki gerçek hesap puantaj ve bordrolarla ay ay yapılmalıdır.

Örnek hesap: gece vardiyasında çalışan işçinin gece zammı

Konu varsayımsal bir örnek üzerinden değerlendirilebilir. Çıplak brüt gündeliği 1.400 TL olan işçi, yüzde 15 gece zammı öngören sözleşme kapsamında ayda 12 kez 20.00-08.00 vardiyasında çalışmakta ve bir saatlik ara dinlenmesini gece yarısı kullanmaktadır. Bu durumda aylık brüt gece zammı 3.024 TL olur.

Hesap şöyle kurulur:

• Saat ücreti: 1.400 / 7,5 = 186,67 TL.
• Saat başına gece zammı: 186,67 × 0,15 = 28,00 TL.
• Nöbet başına fiilî gece süresi: 20.00-06.00 arası 10 saat − 1 saat ara dinlenme = 9 saat.
• Aylık gece saati: 9 × 12 = 108 saat.
• Aylık gece zammı: 108 × 28,00 = 3.024 TL.

İşveren bordroda her ay 2.000 TL gece zammı ödemişse aylık fark 1.024 TL’dir. On iki aylık dönemde hesaplanan toplam 36.288 TL, ödenen toplam 24.000 TL olduğundan brüt fark 12.288 TL’ye ulaşır. Tutarlar brüttür; hükmedilecek alacaktan yasal kesintiler yapılır. Brüt tutarın nete çevrilmesi işçilik alacaklarında netten brüte çevirme başlıklı yazıda ayrıca anlatılmıştır.

Aynı işçinin fazla çalışma alacağı

Aynı vardiyanın çalışma süresi 12 − 1 = 11 saattir. Postanın 10 saati gece dönemine düştüğü için, yani yarısından çoğu gece olduğu için çalışmanın tamamı gece çalışması sayılır. Her nöbette 11 − 7,5 = 3,5 saat fazla çalışma doğar. Ayda 12 nöbette 42 saat eder. Saat ücreti 186,67 TL olduğundan fazla çalışma saat ücreti 280,00 TL, aylık fazla çalışma ücreti 11.760 TL olur. Bu tutar gece zammından ayrı bir alacaktır ve dava dilekçesinde ayrı kalem olarak gösterilir. Kayıt sunulmayan dönemde tanık beyanına dayanan fazla çalışma hesabında takdiri indirim yapılabildiği de hesaba katılmalıdır (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/15059, K. 2018/21860, T. 11.10.2018).

24 saatlik nöbet örneği

Yüzde 50 gece zammı öngören sözleşme kapsamında 24 saat çalışıp 48 saat dinlenen işçi ayda 10 nöbet tutmuşsa, nöbet başına gece süresi 14 × 10 / 24 = 5,83 saat, yuvarlak hesapla 6 saattir. Aylık 60 saat × (186,67 × 0,50 = 93,33 TL) = 5.600 TL gece zammı hesaplanır. Yuvarlamanın nöbet başına mı, aylık toplamda mı yapılacağı sözleşmeden okunur; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi örnek kararda nöbet başına yuvarlak hesapla 6 saati esas almıştır.

Bu hesap dosyanın kendi verilerine göre değişir: sözleşmedeki saat aralığı, oran, ara dinlenmenin kullanıldığı saat ve fiilen çalışılan nöbet sayısı her dosyada ayrı tespit edilir. Kendi durumunuzu değerlendirmek isterseniz iletişime geçebilirsiniz.

Bordroda ödenen gece zammının mahsubu

Bordroda gece zammı adıyla ödenen tutarlar hesaplanan alacaktan düşülür. Hak edilen tutar ödenenden fazlaysa farka hükmedilir; bordrodaki ödemeler fiilî gece çalışmasını tam karşılıyorsa talep reddedilir. Bordroda ödeme görüldüğü için hiç hesap yapılmaması da, ödemeler düşülmeden hesap yapılması da Yargıtay’ca bozma sebebi sayılmaktadır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin istikrarlı kararlarına göre incelemede “bordrolarda yapılan gece zammına ilişkin tahakkuklar varsa hesaplamada dikkate alınarak sonuca gidilmesi” zorunludur (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/8516, K. 2024/12940, T. 03.10.2024; E. 2024/4598, K. 2024/8307, T. 14.05.2024; E. 2024/1467, K. 2024/8303, T. 14.05.2024). Aynı ilke, eksik ödeme hâlinde farka hükmedilmesini de kapsar (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/4120, K. 2024/7864, T. 07.05.2024).

Mahsup ay ay yapılmalıdır. Bir ayda fazla ödenen gece zammının, başka bir aydaki eksik ödemeye karşı toptan mahsubu, aylık ödenen ücret alacaklarında hesabı bulanıklaştırır ve denetimi zorlaştırır. Bilirkişi raporunda her ay için hak edilen saat, hesaplanan tutar, bordrodaki tutar ve fark ayrı sütunlarda gösterilmelidir. Yargıtay, davacının kayıtlarda gösterilen gece çalışma süreleri boyunca hak ettiği zamlı ücretin tam ödenip ödenmediğinin denetlenebilir bir hesap tablosuyla ortaya konulmasını istemektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/14619, K. 2025/1324, T. 10.02.2025; E. 2024/14615, K. 2025/1320, T. 10.02.2025).

Bordrodaki gece zammı kalemi tek başına yeterli değildir; tahakkuk edilen saat sayısı puantajdaki gece saatleriyle karşılaştırılmalıdır. Bordroda ayda 40 saat gece zammı görünürken nöbet çizelgesi 108 saat gösteriyorsa, aradaki 68 saat için fark doğar. Bordroların gerçeği yansıtmadığı iddiası ve tanık beyanlarının değerlendirilmesi bordro hilesi, husumetli tanık ve ücretin tespiti başlıklı yazıda ele alınmıştır.

Gece zammı ödendi ama fazla çalışma ödenmediyse

Bordroda gece zammı ödenmiş olması, aynı gece postalarındaki 7,5 saati aşan fazla çalışmanın da ödendiği anlamına gelmez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin bir kararında gece mesaisi karşılığı zammın ödendiği kabul edilmiş, ancak fazla çalışma hesabındaki hata sebebiyle bölge adliye mahkemesi kararı bozulmuştur (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/17246, K. 2024/542, T. 17.01.2024). İki kalem ayrı ayrı mahsup edilir; gece zammı adıyla yapılan ödeme fazla çalışma alacağından düşülmez.

Gece zammının ispatı: puantaj, vardiya çizelgesi ve bordro

Gece çalışmasının yapıldığını ispat yükü işçidedir; puantaj kayıtları, nöbet çizelgeleri, vardiya cetvelleri, giriş çıkış kayıtları ve tanık beyanlarıyla ortaya konur. Gece zammının ödendiğini ispat yükü ise işverendedir. İşçinin imzasını taşıyan bordrolar sahteliği ispatlanıncaya kadar kesin delil sayılır ve puantajla birlikte değerlendirilir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin onadığı bir kararda ilk derece mahkemesi, “eksik ödenen bu ücretlerin ödendiğini ispat yükünün davalıya ait olduğu, davalının bunu ispatlayamadığı” gerekçesiyle gece zammı alacağını kabul etmiştir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/4328, K. 2023/4087, T. 20.03.2023). Ödeme, ancak banka kaydı ya da imzalı bordro gibi belgeyle ispatlanabilir.

İmzalı bordroda gece zammı tahakkuku görünüyorsa, işçi bu tutardan fazlasını alacağını ancak yazılı delille ispatlayabilir. Bordroda ihtirazi kayıt konulmuşsa ya da ödeme imzasız bordroyla banka yoluyla yapılmışsa, işçi daha fazla çalıştığını tanıkla da ispatlayabilir. Bordrodaki tahakkukun hangi saatlere karşılık geldiği belli değilse, tahakkuk edilen tutarın saat ücretine bölünmesiyle karşılık gelen saat sayısı bulunup puantajla karşılaştırılabilir.

Gece zammında ispatın en güçlü aracı işverenin kendi kayıtlarıdır: vardiya çizelgeleri, nöbet defterleri, turnike kayıtları, kart okuyucu verileri. İşveren bu kayıtları sunmazsa, işçinin tanık beyanlarıyla ortaya koyduğu vardiya düzeni hesaba esas alınabilir. Kayıtların işverende bulunduğu durumlarda mahkemeden bu belgelerin celbi istenmelidir.

Gece zammı istisnaları: güvenlik görevlileri ve unvan sınırlamaları

Bazı toplu iş sözleşmeleri belirli unvanları gece zammının dışında tutar. Yüksek Hakem Kurulu kararıyla belirlenen kamu sözleşme hükümlerinde güvenlik görevlileri bu şekilde kapsam dışı bırakılmıştır. İstisna dar yorumlanır: sözleşmede sayılmayan bakım görevlisi, temizlik personeli ya da teknisyen zamma hak kazanır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin onadığı kararda, sözleşme metninde “güvenlik görevlileri hariç bu saatlerde çalıştırılan işçilere ücretlerinin %10 zamlı ödeneceği” düzenlendiğinden güvenlik görevlisinin gece zammı talebi reddedilmiştir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/8784, K. 2025/9842, T. 11.12.2025). Buna karşılık bakım görevlilerinin bu istisna kapsamında olmadığı ve zamma hak kazandığı kabul edilmiştir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/8516, K. 2024/12940, T. 03.10.2024; E. 2023/10606, K. 2023/11217, T. 10.07.2023).

İstisnanın uygulanmasında işçinin kâğıt üzerindeki unvanına değil, fiilen yaptığı işe bakılır. Kadrosu güvenlik görevlisi görünen ama fiilen bakım ya da şoförlük yapan işçi, fiilî görev ispatlanırsa istisnanın dışında kalabilir. Tersine, unvanı farklı olsa da fiilen yalnızca güvenlik görevi yapan işçi bakımından istisna uygulanabilir. Bu nokta görev tanımı, tanık beyanı ve işyeri kayıtlarıyla aydınlatılmalıdır.

Toplu iş sözleşmesi sona erince gece zammı devam eder mi?

6356 sayılı Kanun m. 36/2 uyarınca sona eren toplu iş sözleşmesinin iş sözleşmesine ilişkin hükümleri, yenisi yürürlüğe girinceye kadar iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder. Gece zammı da bu art etki kapsamındadır. Yeni sözleşmede zam öngörülmemişse, yeni sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren talep edilemez.

Kanun hükmü açıktır: “Sona eren toplu iş sözleşmesinin iş sözleşmesine ilişkin hükümleri yenisi yürürlüğe girinceye kadar iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder.” Buna göre iki sözleşme arasındaki boşluk döneminde işçi, eski sözleşmedeki oran üzerinden gece zammı isteyebilir. Art etki, bu dönemde işe giren ve hiç sözleşmeden yararlanmamış işçileri kapsamaz; yalnızca sona erme anında sözleşmeden yararlanan işçilerin iş sözleşmesine dönüşen hükümleri devam eder.

Yeni sözleşme yürürlüğe girdiğinde artık onun hükümleri uygulanır. Yeni sözleşmede gece zammı yer almıyorsa, sendika üyesi olunsa ya da dayanışma aidatı ödense bile yeni sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren gece zammı istenemez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu durumda işverenin sehven ödemeye devam etmesinin de sonucu değiştirmeyeceğini belirtmiştir: “işverenin hataen yapmış olduğu fazla ödeme, işyeri uygulaması hâline gelmeyeceğinden, işçiye talep hakkı bahşetmez” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/15102, K. 2025/2615, T. 13.03.2025).

Bu durumda işçinin başvurabileceği son dayanak bireysel iş sözleşmesidir. İşçinin işverenle imzaladığı sözleşmede ya da sözleşme eki personel yönetmeliğinde gece çalışmasının belirli bir oranda zamlı ödeneceği yazıyorsa, toplu iş sözleşmesi sona erse bile bu hüküm uygulanır. Böyle bir hüküm yoksa talep reddedilir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/12313, K. 2022/12736, T. 18.10.2022).

Kadroya geçirilen kamu işçilerinde gece zammı

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile sürekli işçi kadrosuna geçirilen eski taşeron işçilere, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23. maddesine göre belirlenen sözleşme hükümleri 31.10.2020 tarihine kadar uygulanmıştır. Bu hükümlerde gece zammı oranı yüzde 10’dur. Yargıtay’a göre bu hükümlerin art etkisi yoktur.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kadroya geçen işçi bakımından gece zammının yüzde 10 yerine yüzde 35 üzerinden hesaplanmasını bozma sebebi saymıştır: “davacının 01.11.2020 tarihine kadar olan çalışma dönemi bakımından gece zammı alacağının saat ücretinin %35 zamlı şekli ile hesaplanması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.” (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2026/1977, K. 2026/1930, T. 04.03.2026). Aynı Daire, hesabın davacının talebi ve sözleşmenin yürürlük süresiyle sınırlanmasını, örneğin “02.04.2018 tarihinden toplu iş sözleşmesinin sona erdiği 31.10.2020 tarihine kadar” yapılmasını istemektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/8516, K. 2024/12940, T. 03.10.2024).

Bu sözleşme hükümleri 6356 sayılı Kanundaki toplu pazarlık süreciyle kurulmadığından, Yargıtay bunlara m. 36/2’deki art etkiyi tanımamaktadır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/12313, K. 2022/12736, T. 18.10.2022; E. 2024/15102, K. 2025/2615, T. 13.03.2025). Bu işçiler 31.10.2020 sonrası dönem için gece zammını ancak 01.11.2020’den sonra yürürlüğe giren yeni toplu iş sözleşmesinde gece zammı bulunuyorsa ya da kadroya geçişte imzalanan iş sözleşmesinde açık hüküm varsa isteyebilir. Uygulamada bu dönemin hesabında en sık görülen hata, sözleşme boşluğu dönemine eski oranın uygulanmasıdır.

Gece zammı işveren tarafından kaldırılabilir mi?

Toplu iş sözleşmesindeki gece zammı, sözleşme yürürlükte olduğu sürece işveren tarafından tek taraflı kaldırılamaz ya da azaltılamaz. İşçinin bireysel feragati de geçersizdir. Bireysel sözleşme veya işyeri uygulamasından doğan zamda ise işçi aleyhine değişiklik İş Kanunu m. 22’deki yazılı bildirim ve kabul usulüne bağlıdır.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, toplu iş sözleşmesiyle öngörülen primlerde yapılacak değişikliğin işçinin bireysel feragatiyle dahi geçerli olmadığını, sözleşmeyi imzalamaya yetkili olanlarca yapılacak değişikliğin ise ancak ileriye dönük hüküm ifade edeceğini belirtmiştir (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/15475, K. 2018/23129, T. 24.10.2018). Karar prim ödemesine ilişkindir, ancak gerekçesi toplu iş sözleşmesinden doğan gece zammı bakımından da aynı mantıkla uygulanabilir.

Gece zammı bireysel sözleşmede ya da düzenli işyeri uygulamasında dayanak buluyorsa, İş Kanunu m. 22 devreye girer. İşveren çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak işçiye yazılı bildirerek yapabilir; işçinin altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmediği değişiklik işçiyi bağlamaz. Değişiklik geçmişe etkili olarak yürürlüğe konulamaz. İşçinin üç postalı düzene geçirilmesi ya da gece vardiyasından çıkarılması ise zamlı ücretin doğmasını engeller; bu, zammın kaldırılması değil, zamma esas çalışmanın sona ermesidir.

Gece zammı kıdem tazminatına dahil mi?

Kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete, süreklilik arz eden para ve para ile ölçülebilen menfaatler eklenir. Düzenli olarak her ay ödenen gece zammı bu niteliği taşıyabilir. Ancak gece zammının giydirilmiş ücrete katılmasına doğrudan ilişkin incelenen kararlarda yerleşik bir çizgi bulunmadığından, konu tartışmalıdır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kıdem ve ihbar tazminatına esas ücretin tespitinde asıl ücrete ek olarak işçiye sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin dikkate alındığını belirterek “ikramiye, devamlılık arz eden prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, kira, aydınlatma, servis yardımı, yemek yardımı ve benzeri ödemeler” sayımını yapmaktadır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/20947, K. 2020/8122, T. 16.09.2020). Buna karşılık süreklilik arz etmeyen ödemelerin giydirilmiş ücrete eklenmesi bozma sebebidir (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/15475, K. 2018/23129, T. 24.10.2018).

Gece zammı, çalışılan saate bağlı olarak her ay değişen bir ödemedir; bu yönüyle fazla çalışma ücretine benzer. Öte yandan sözleşmeye dayanır ve işçi sürekli gece vardiyasında çalışıyorsa her ay düzenli olarak ödenir. Bu nedenle son bir yılda düzenli ödenen gece zammının aylık ortalamasının giydirilmiş ücrete eklenmesi savunulabilir; işveren tarafı ise ödemenin fiilî çalışmaya bağlı ve değişken olduğunu ileri sürer. Net cevap dosyadaki ödeme düzenine göre verilir. Kıdem ve ihbar tazminatının hesabı kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama başlıklı yazıda ayrıca incelenmiştir.

SGK primi ve gelir vergisi

Gece zammı, yapılan işin karşılığı olarak ödenen bir ücret ekidir. 5510 sayılı Kanun m. 80/1-c uyarınca istisnalar dışında “her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler” prime esas kazanca tabidir; gece zammı istisnalar arasında sayılmamaktadır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 61 bakımından da ücret niteliğindedir. Mahkemece hükmedilen gece zammı brüt olarak belirlenir ve ödeme sırasında yasal kesintiler yapılır.

Gece çalışmasının sınırları ve işçiyi koruyan kurallar

Gece zammı, gece çalışmasının sınırlarını kaldırmaz. İşçilerin gece çalışmaları kural olarak 7,5 saati geçemez; turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol arama işlerinde işçinin yazılı onayıyla bu süre aşılabilir. Gece ve gündüz postaları dönüşümlü uygulanır ve postası değişen işçi en az on bir saat dinlendirilir.

İş Kanunu m. 69/3’e göre işçilerin gece çalışmaları yedi buçuk saati geçemez. Turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu kapsamındaki petrol araştırma, arama ve sondaj işlerinde işçinin yazılı onayı alınarak bu süre aşılabilir. Yazılı onay alınsa da 7,5 saati aşan süre fazla çalışma ücretine konu olmaya devam eder. Aynı Kanunun m. 41 hükmü 69. maddede belirtilen gece çalışmasında fazla çalışma yapılamayacağını öngörür; ancak bu yasağa aykırı çalıştırma, işçinin fazla çalışma ücreti hakkını ortadan kaldırmaz.

Postaların düzeni de m. 69’da yer alır: gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları kullanılan işlerde, bir çalışma haftası gece çalıştırılan işçiler ondan sonraki çalışma haftası gündüz çalıştırılır; iki haftalık nöbetleşme de uygulanabilir. Postası değiştirilecek işçi kesintisiz en az on bir saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz. Bu kurallara aykırılık m. 104 uyarınca idari para cezasını gerektirir.

Kimler gece çalıştırılamaz?

İş Kanunu m. 73/1’e göre sanayiye ait işlerde on sekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır. On sekiz yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmasının usul ve esasları m. 73/2 uyarınca yönetmelikle belirlenir; gebe ve emziren işçiler bakımından ayrıca özel kurallar vardır. Yasağa aykırı çalıştırma da gece zammı hakkını ortadan kaldırmaz; işçi fiilen çalıştığı gece saatleri için sözleşmedeki zammı ister. Gebe işçinin çalışma saatlerine ilişkin kurallar gebe çalışanın çalışma saatleri ve muayene izni başlıklı yazıda incelenmiştir.

İş Kanunu m. 69 ve m. 73 hükümlerinde engelli işçiler için ayrı bir gece çalışma yasağı yer almaz; engelli işçinin gece vardiyasına uygunluğu sağlık gözetimi çerçevesinde değerlendirilir ve gece çalışırsa sözleşmedeki zamma diğer işçiler gibi hak kazanır. Gece vardiyasına gidiş ve dönüş için servis ya da yol parası ise gece zammından ayrı bir haktır; sözleşmede veya işyeri uygulamasında öngörülmüşse ayrıca istenir. Bu ödemelerin niteliği yol ve yemek parası başlıklı yazıda ele alınmıştır.

Sağlık gözetimi

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 15 uyarınca işveren, çalışanların işe girişte, iş değişikliğinde ve işin devamı süresince düzenli aralıklarla sağlık muayenesinden geçirilmesini sağlamak zorundadır; maliyet işçiye yansıtılamaz. Gece vardiyasına geçirilen işçi bakımından da bu yükümlülük geçerlidir. Gece çalışmasının işçinin sağlığı için tehlikeli olduğu raporla belirlenirse, işçi İş Kanunu m. 24/I-a uyarınca sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir.

Ödenmeyen gece zammı: arabuluculuk, zamanaşımı, fesih ve dava

Ödenmeyen gece zammı için önce zorunlu arabuluculuğa başvurulur; gece zammı fazla çalışmadan ayrı bir kalem olarak belirtilmelidir. Alacak ücret niteliğinde olduğundan beş yıllık zamanaşımına tabidir. Gece zammının hiç ya da eksik ödenmesi, işçiye İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca haklı nedenle fesih imkânı verebilir.

Arabuluculuk dava şartı

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3/1 uyarınca toplu iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Gece zammı fazla çalışmadan bağımsız bir alacak olduğundan, arabuluculuk başvurusunda ayrıca belirtilmelidir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, gece zammı bakımından arabuluculuk şartının ayrıca yerine getirilmesi gerektiğini vurgulamıştır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/12313, K. 2022/12736, T. 18.10.2022). Arabuluculuk tutanağında yalnızca fazla çalışma geçiyorsa, gece zammı yönünden dava şartı yokluğundan usulden ret kararı verilebilir. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (m. 3/10). Arabuluculuk aşamasındaki vekâlet ücreti iş davalarında arabuluculuk vekâlet ücreti başlıklı yazıda ele alınmıştır.

Zamanaşımı

İş Kanunu m. 32 son fıkrasına göre ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Gece zammı aylık ücretle birlikte ödenen bir ücret eki olduğundan her ayın zammı, o ayın ücretinin muaccel olduğu tarihten itibaren ayrı ayrı zamanaşımına tabidir. Dava ya da arabuluculuk tarihinden geriye beş yılı aşan aylar, işveren zamanaşımı def’inde bulunursa hesap dışında kalır.

Haklı nedenle fesih

İş Kanunu m. 24/II-e’ye göre işveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse işçi sözleşmeyi haklı nedenle derhal feshedebilir. Toplu iş sözleşmesinden doğan gece zammının düzenli olarak ödenmemesi ya da eksik ödenmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu yolla fesheden işçi kıdem tazminatına da hak kazanır. Fesih sebepleri işçinin haklı fesih sebepleri başlıklı yazıda ayrıntılı ele alınmıştır.

Taleple bağlılık ve belirsiz alacak

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 26/1’e göre hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına karar veremez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, davacının vardiya gece zammı talebi 2.624,58 TL olmasına rağmen 3.047,52 TL’ye hükmedilmesini “Mahkemece talepten fazlasına hüküm kurulamaz.” gerekçesiyle bozmuştur (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/23153, K. 2014/28854, T. 01.10.2014). Bu nedenle bilirkişi raporu sonrasında talep artırılmak isteniyorsa, belirsiz alacak davasında talep artırım dilekçesi, kısmi davada ise ıslah yoluna gidilmelidir. Bilirkişi raporlarının denetimi için işçilik alacakları hesaplama aracı da kullanılabilir.

Gece zammı dosyalarında puantajın toplanması, arabuluculuk başvurusunun kalem kalem hazırlanması ve zamanaşımı sınırının doğru çizilmesi sonucu doğrudan etkiler. Dosyanızın özelliklerine göre değerlendirme yapılması gerekir; iletişime geçebilirsiniz.

Tartışmalı ve belirsiz noktalar

Gece zammında bazı sorulara Yargıtay kararlarında net ve yerleşik bir cevap bulunmamaktadır. Ara dinlenmenin kullanıldığı saatin belirsiz olduğu dosyalar, gece zammının kıdem tazminatına esas ücrete katılması, sözleşmede gece aralığı yazmayan hükümlerin yorumu ve 24 saatlik nöbette yuvarlamanın nasıl yapılacağı bunların başında gelir.

• Ara dinlenmenin saati: Vardiya çizelgesinde dinlenme saati yazmıyorsa, dinlenmenin gece aralığına mı gündüze mi düştüğü tanıkla belirlenir. Tanık beyanları da çelişiyorsa yerleşik bir varsayım kuralı yoktur.
• Kıdem tazminatına etkisi: Düzenli ödenen gece zammının giydirilmiş ücrete katılması savunulabilir, ancak doğrudan bu konuda yerleşik bir içtihat incelenen kararlarda bulunamamıştır.
• Gece aralığı yazmayan sözleşme: Sözleşme gece çalışmasının zamlı ödeneceğini öngörüp saat belirtmiyorsa, İş Kanunu m. 69/1’deki tanımın esas alınması mantıklıdır; ancak 20.00-06.00 mı yoksa işyerinin uygulamadaki gece vardiyası mı esas alınacağı tartışmalıdır.
• Yuvarlama: 24 saatlik nöbette 5,83 saatin nöbet başına 6 saate mi, yoksa aylık toplamda mı tamamlanacağı sözleşmeye bağlıdır; Yargıtay örnek kararda nöbet başına yuvarlak hesap yapmıştır.
• Fazla çalışma saatinde zammın oranı: Sözleşme fazla çalışma saatlerinde gece zammının fazla çalışma ücreti üzerinden mi, normal ücret üzerinden mi hesaplanacağını belirtmiyorsa, incelenen kararlarda normal ücret üzerinden hesap esas alınmıştır; sözleşme lafzı aksini gösterebilir.

Gece zammı hesabında sık yapılan hatalar

Gece zammı hesabında en sık hatalar; saat ücretinin tamamının ya da 1,3 katının hesaplanması, ara dinlenmenin düşülmemesi, 24 saatlik nöbetin tamamının gece sayılması, bordrodaki ödemelerin düşülmemesi, sözleşme dışı dönem için eski oranın uygulanması ve gece zammının fazla çalışmayla aynı kalemde istenmesidir.

1. Bir katlık ücretin de hesaplanması: Yalnızca zamlı kısım hesaplanır (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/8724, K. 2015/17852, T. 18.05.2015).
2. Ara dinlenmenin düşülmemesi: Gece aralığında kullanılan dinlenme düşülür (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2015/6208, K. 2016/8094, T. 13.04.2016).
3. 24 saatlik nöbetin tamamının gece sayılması: Orantı yöntemi uygulanır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2021/7324, K. 2021/12552, T. 22.09.2021).
4. Bordrodaki ödemelerin düşülmemesi ya da hiç hesap yapılmaması: Her iki durum da eksik incelemedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/8516, K. 2024/12940, T. 03.10.2024).
5. Yanlış oran: Kadroya geçen işçide yüzde 10 yerine yüzde 35 uygulanması (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2026/1977, K. 2026/1930, T. 04.03.2026).
6. Sözleşme dışı dönem: Art etkisi olmayan hükmün sona erme sonrasına taşınması (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/15102, K. 2025/2615, T. 13.03.2025).
7. Talepten fazlasına hüküm: Talep artırılmadan rapordaki tutarın hükme geçirilmesi (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/23153, K. 2014/28854, T. 01.10.2014).
8. Arabuluculukta ayrı kalem gösterilmemesi: Gece zammı yönünden dava şartı yokluğu (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/12313, K. 2022/12736, T. 18.10.2022).
9. İzin ve rapor günlerinin hesaba katılması: Fiilî çalışma bulunmayan günler hesap dışıdır.
10. İki gece ölçütünün karıştırılması: Fazla çalışmada postanın tamamı, gece zammında yalnızca sözleşmedeki aralık esas alınır.

Yargıtay kararlarına göre temel ilkeler

Yargıtay kararlarından çıkan temel ilkeler şunlardır: gece zammı sözleşmeden doğar, fazla çalışmadan bağımsızdır, yalnızca zamlı kısım hesaplanır, fiilî gece süresi ara dinlenme ve nöbet düzenine göre bulunur, bordrodaki ödemeler mahsup edilir, hesap sözleşmenin yürürlük süresiyle sınırlıdır ve talepten fazlasına hüküm kurulamaz.

İncelenen kararların büyük bölümünde bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış ve ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur; bozma sebeplerinin çoğu hesap yöntemine ilişkindir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/4119, K. 2024/7863, T. 07.05.2024; E. 2023/386, K. 2023/3088, T. 06.03.2023). Bu tablo, gece zammı davalarında uyuşmazlığın çoğunlukla hakkın varlığında değil, hesabın doğruluğunda yaşandığını göstermektedir. Gece zammına ilişkin başka bir uyuşmazlıkta ise karar onanmıştır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/2053, K. 2025/4649, T. 21.05.2025).

50 soruda gece zammı

Uygulamada gece zammı konusunda en sık karşılaşılan sorular ve bunlara ilişkin cevaplar aşağıda yer almaktadır. Cevaplar; sözleşmedeki dayanak, hesap yöntemi, nöbet düzenleri, bordro mahsubu, sona eren sözleşmenin etkisi, ispat, arabuluculuk, zamanaşımı ve gece çalışmasının sınırları başlıklarında toplanan soruları kapsar ve ilgili kanun maddesini içerir.

1. Gece zammı nedir?
Gece zammı, sözleşmede gece sayılan saatlerde fiilen çalışan işçiye normal saat ücretinin belirli bir yüzdesi oranında ödenen ek ücrettir. Dayanağı toplu iş sözleşmesi ya da iş sözleşmesidir.

2. Gece zammı kanunen zorunlu mu?
Hayır. 4857 sayılı İş Kanunu m. 69 geceyi tanımlar ve gece çalışmasını 7,5 saatle sınırlar, ancak genel bir gece zammı öngörmez. Zorunluluk sözleşmedeki hükümden doğar.

3. Gece zammı saat kaçta başlar?
Sözleşmede yazan saatte başlar; uygulamada çoğunlukla 20.00-06.00 arası esas alınır. İş Kanunu m. 69/1’e göre gece en geç 20.00’de başlar ve en fazla on bir saat sürer.

4. Gece zammı yüzde kaç?
Oran sözleşmeye göre değişir. Yargıtay kararlarında incelenen sözleşmelerde yüzde 10, 15, 25, 30 ve 50 oranlarına rastlanmaktadır.

5. Gece zammı ile fazla mesai aynı şey mi?
Hayır. Yargıtay’a göre gece zammı ile fazla çalışma alacakları birbirinden farklı alacaklardır; gece zammı fazla çalışma yapılmasa da doğar.

6. Aynı gece hem gece zammı hem fazla mesai alınabilir mi?
Evet. Sözleşmedeki gece aralığında çalışılan saatler için gece zammı, 7,5 saati aşan kısım için ayrıca yüzde 50 zamlı fazla çalışma ücreti istenebilir.

7. Haftalık 45 saati aşmadıysam gece fazla mesai doğar mı?
Evet. Yargıtay’a göre haftalık 45 saat aşılmamış olsa da gece 7,5 saati aşan çalışma fazla çalışma sayılır (4857 sayılı Kanun m. 69/3).

8. Gece zammı nasıl hesaplanır?
Aylık fiilî gece saati, saat ücreti ve zam oranıyla çarpılır. Saat ücreti çoğunlukla çıplak gündeliğin 7,5’e bölünmesiyle bulunur; bordroda ödenen tutar düşülür.

9. Gece zammında saat ücreti nasıl bulunur?
Sözleşme aksini öngörmedikçe çıplak brüt gündelik 7,5’e bölünür. Aylık ücretlide aylık çıplak brüt ücret 225’e bölünerek aynı sonuca ulaşılır.

10. Yüzde 30 zamda 1,3 kat mı hesaplanır?
Hayır. Bir katlık ücret aylık ücret içinde ödendiğinden yalnızca 0,3 kat hesaplanır. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi aksi yöndeki hesabı bozmuştur.

11. Ara dinlenme gece zammından düşülür mü?
Evet, gece aralığına denk geliyorsa düşülür. İş Kanunu m. 68 uyarınca ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.

12. Ara dinlenme gündüz kullanıldıysa ne olur?
Gündüze denk gelen dinlenme gece süresinden düşülmez; sözleşmedeki gece aralığının tamamı zamlı ödenir.

13. 20.00-08.00 vardiyasında kaç saat gece zammı alırım?
20.00-06.00 aralığı esas alınıyorsa 10 saattir; bu aralıkta bir saat ara dinlenme kullanılıyorsa 9 saat üzerinden hesaplanır.

14. 17.00-08.00 çalışmada gece zammı kaç saattir?
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, iki saat ara dinlenme kullanan işçi için 10 saatlik gece döneminden 2 saat düşerek her nöbette 8 saat üzerinden hesap yaptırmıştır.

15. 24 saat nöbet tutan işçinin gece zammı nasıl hesaplanır?
24 saatlik nöbette fiilî çalışma 14 saat kabul edilir ve gece süresi 14 × 10 / 24 = 5,83, yuvarlak hesapla 6 saat olarak bulunur.

16. 24 saatlik nöbetin tamamı gece sayılır mı?
Hayır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 24 saatin tamamının ya da doğrudan 10 saatinin gece çalışması sayılamayacağını belirtmiştir.

17. Postanın yarısından çoğu gece ise tamamı zamlı mı ödenir?
Hayır, kural olarak sözleşmedeki aralığa düşen saatler zamlı ödenir. Yarısından çoğu kuralı Postalar Yönetmeliği m. 7/2 uyarınca 7,5 saat sınırının uygulanması içindir.

18. Sendika üyesi değilsem gece zammı alabilir miyim?
Taraf sendikaya dayanışma aidatı ödeyerek toplu iş sözleşmesinden yararlanabilirsiniz; yararlanma talep tarihinden geçerlidir (6356 sayılı Kanun m. 39/4).

19. Sendikaya sonradan üye olursam gece zammı ne zamandan başlar?
Üyeliğinizin taraf sendikaca işverene bildirildiği tarihten itibaren başlar (6356 sayılı Kanun m. 39/2).

20. Toplu iş sözleşmesi yoksa gece zammı isteyebilir miyim?
Ancak iş sözleşmesinde, personel yönetmeliğinde ya da yerleşik işyeri uygulamasında dayanak varsa isteyebilirsiniz. Dayanak yoksa yalnızca 7,5 saati aşan kısım için fazla çalışma ücreti doğar.

21. Toplu iş sözleşmesi bittiğinde gece zammı kesilir mi?
Hemen kesilmez. 6356 sayılı Kanun m. 36/2 uyarınca sona eren sözleşmenin hükümleri yenisi yürürlüğe girinceye kadar iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder.

22. Yeni toplu iş sözleşmesinde gece zammı yoksa ne olur?
Yeni sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren gece zammı istenemez; ancak bireysel iş sözleşmesinde açık hüküm varsa o uygulanır.

23. İşveren yanlışlıkla gece zammı ödemeye devam ettiyse bu hak olur mu?
Hayır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesine göre hataen yapılan fazla ödeme işyeri uygulaması hâline gelmez ve işçiye talep hakkı vermez.

24. Kadroya geçen taşeron işçilerin gece zammı yüzde kaç?
375 sayılı KHK geçici m. 23 uyarınca uygulanan sözleşme hükümlerinde gece zammı yüzde 10’dur. Yargıtay yüzde 35 üzerinden yapılan hesabı bozmuştur.

25. Kadroya geçen işçiler 31.10.2020 sonrası gece zammı alabilir mi?
Ancak 01.11.2020 sonrası yürürlüğe giren toplu iş sözleşmesinde ya da kadroya geçişte imzalanan iş sözleşmesinde gece zammı hükmü varsa alabilir; Yargıtay bu hükümlere art etki tanımamaktadır.

26. Güvenlik görevlisi gece zammı alabilir mi?
Sözleşme güvenlik görevlilerini hariç tutuyorsa alamaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu istisnaya dayanan ret kararını onamıştır.

27. Bakım görevlisi gece zammı alabilir mi?
Evet. Yargıtay, sözleşmede yalnızca güvenlik görevlileri hariç tutulduğunda bakım görevlilerinin istisna kapsamında olmadığını ve zamma hak kazandığını kabul etmiştir.

28. Bordroda gece zammı ödenmiş görünüyorsa dava açabilir miyim?
Evet, eksik ödeme varsa açabilirsiniz. Hak edilen tutar hesaplanır, bordrodaki ödeme düşülür ve fark talep edilir.

29. Bordrodaki gece zammı fiilî çalışmayı karşılıyorsa ne olur?
Talep reddedilir. Mahkeme, bordrodaki tahakkuku puantajdaki gece saatleriyle karşılaştırarak ödemenin yeterli olup olmadığını denetler.

30. Gece zammının ödendiğini kim ispat eder?
Ödemeyi ispat yükü işverendedir. Gece çalışmasının yapıldığını ise işçi; puantaj, nöbet çizelgesi, giriş çıkış kaydı ve tanıkla ispat eder.

31. İmzalı bordroya karşı tanık dinletebilir miyim?
İmzalı bordro sahteliği ispatlanıncaya kadar kesin delil sayılır; bordrodaki tutardan fazlası ancak yazılı delille ispatlanabilir. İhtirazi kayıt varsa tanık dinletilebilir.

32. Gece zammı için arabuluculuğa gitmek zorunlu mu?
Evet. 7036 sayılı Kanun m. 3/1 uyarınca toplu iş sözleşmesine dayanan alacaklarda arabuluculuk dava şartıdır; gece zammı ayrı kalem olarak belirtilmelidir.

33. Arabuluculukta sadece fazla mesai yazdıysam gece zammı davası açabilir miyim?
Gece zammı yönünden dava şartı yokluğu sebebiyle usulden ret riski vardır. Gece zammı için yeniden arabuluculuğa başvurulması gerekir.

34. Gece zammı alacağı kaç yılda zamanaşımına uğrar?
Beş yılda. İş Kanunu m. 32 son fıkrasına göre ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır ve her ayın zammı ayrı ayrı hesaplanır.

35. Gece zammı ödenmezse iş sözleşmemi feshedebilir miyim?
Evet, ücretin sözleşmeye uygun ödenmemesi İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca haklı fesih sebebi olabilir ve kıdem tazminatı hakkı doğurur.

36. Gece zammı kıdem tazminatına dahil mi?
Tartışmalıdır. Süreklilik arz eden ödemeler giydirilmiş ücrete eklenir; düzenli ödenen gece zammı bu nitelikte sayılabilir, ancak bu konuda yerleşik bir içtihat bulunmamaktadır.

37. Gece zammından SGK primi kesilir mi?
Evet. 5510 sayılı Kanun m. 80/1-c uyarınca her ne adla yapılırsa yapılsın ödemeler prime esas kazanca tabidir; gece zammı istisna sayılmamıştır.

38. Gece zammından gelir vergisi kesilir mi?
Evet. Gece zammı 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 61 anlamında ücret niteliğindedir ve gelir vergisine tabidir.

39. İşveren gece zammını tek taraflı kaldırabilir mi?
Toplu iş sözleşmesindeki zammı sözleşme süresince kaldıramaz. Bireysel sözleşmeden doğan zamda ise İş Kanunu m. 22 uyarınca yazılı bildirim ve işçinin yazılı kabulü gerekir.

40. Gece zammından feragat edebilir miyim?
Toplu iş sözleşmesinden doğan hak bakımından bireysel feragat geçersizdir. Değişiklik ancak sözleşmenin tarafları arasında ve ileriye dönük yapılabilir.

41. Gece zammında kesirli saatler ne olur?
Sözleşmede aylık saat toplamındaki kesirlerin tam saat sayılacağı yazıyorsa yukarı tamamlanır; böyle bir hüküm yoksa kesirler olduğu gibi hesaplanır.

42. Raporlu ve izinli günlerde gece zammı ödenir mi?
Hayır. Gece zammı fiilî çalışma karşılığıdır; rapor, yıllık izin, mazeret izni ve çalışılmayan tatil günleri hesap dışında kalır.

43. Gece en fazla kaç saat çalışılabilir?
Kural olarak 7,5 saat. Turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol arama işlerinde işçinin yazılı onayıyla bu süre aşılabilir (İş Kanunu m. 69/3).

44. Sürekli gece vardiyasında çalıştırılabilir miyim?
Nöbetleşe postalı işlerde kural olarak bir hafta gece çalışan işçi sonraki hafta gündüz çalıştırılır; iki haftalık nöbetleşme de uygulanabilir (İş Kanunu m. 69).

45. Posta değişiminde kaç saat dinlenmem gerekir?
Postası değiştirilecek işçi kesintisiz en az on bir saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz (İş Kanunu m. 69 son fıkra).

46. 18 yaşından küçük işçi gece çalıştırılabilir mi?
Sanayiye ait işlerde hayır. İş Kanunu m. 73/1’e göre on sekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır.

47. Kadın işçiler gece vardiyasında çalışabilir mi?
Evet, İş Kanunu m. 73/2 uyarınca yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde çalışabilir; gebe ve emziren işçiler için ayrıca koruyucu kurallar vardır.

48. Mahkeme talep ettiğimden fazla gece zammına hükmedebilir mi?
Hayır. HMK m. 26/1 uyarınca hâkim talep sonucuyla bağlıdır; rapordaki daha yüksek tutar için talep artırımı ya da ıslah gerekir.

49. Gece zammı davası hangi mahkemede açılır?
İş mahkemesinde açılır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslı ya da onaylı örneği dava dilekçesine eklenir (7036 sayılı Kanun m. 3/2).

50. Gece zammı hesabında bilirkişi raporuna nasıl itiraz edilir?
Raporda sözleşmedeki oran, gece aralığı, ara dinlenme düşümü, nöbet sayısı ve bordro mahsubu ay ay denetlenir; hatalı kalemler gerekçesiyle yazılı itirazla bildirilir.

Sonuç

Gece zammı, sözleşmeden doğan ve fazla çalışmadan bağımsız bir ücret alacağıdır. Hesap; sözleşmedeki gece aralığı ve oran, ara dinlenme ile nöbet düzenine göre fiilî gece süresi, yalnızca zamlı kısmın esas alınması ve bordrodaki ödemelerin mahsubu üzerine kurulur. Sözleşmenin yürürlük süresi ve art etkisi de ayrıca belirlenmelidir.

Yargıtay kararlarına bakıldığında uyuşmazlıkların çoğu hakkın varlığında değil, hesabın kurgusunda ortaya çıkmaktadır: bir katlık ücretin de hesaplanması, ara dinlenmenin düşülmemesi, 24 saatlik nöbetin tamamının gece sayılması ya da bordro tahakkuklarının göz ardı edilmesi bozma kararlarının başlıca sebepleridir. Arabuluculuk aşamasında gece zammının ayrı kalem olarak gösterilmemesi ise usulden ret riskini doğurur. Eğitim yardımı ve ilave tediye gibi diğer sözleşmesel alacaklarda da aynı dikkat gerekir; bu konular toplu iş sözleşmesinde eğitim yardımı ve ilave tediye alacağı başlıklı yazılarda ele alınmıştır.

Gece zammı alacağının doğru hesaplanması, sözleşme metninin, puantajın ve bordroların birlikte okunmasını gerektirir. Somut durumunuzun değerlendirilmesi için bir avukata danışmanız gerekir.

Kaynakça

Mevzuat

4857 sayılı İş Kanunu m. 22 (çalışma koşullarında değişiklik), m. 24 (işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı), m. 32 (ücret ve zamanaşımı), m. 41 (fazla çalışma ücreti), m. 63 (çalışma süresi), m. 68 (ara dinlenmesi), m. 69 (gece süresi ve gece çalışmaları), m. 73 (gece çalıştırma yasağı), m. 76 (yönetmelikler), m. 104 (idari para cezası).

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m. 36 (toplu iş sözleşmesinin hükmü), m. 39 (toplu iş sözleşmesinden yararlanma).

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 (dava şartı olarak arabuluculuk).

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 26 (taleple bağlılık ilkesi).

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 15 (sağlık gözetimi).

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 80 (prime esas kazançlar).

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 61 (ücretin tarifi).

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m. 7 (gece çalışma süresi).

Yargı kararları

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2015/6208, K. 2016/8094, T. 13.04.2016.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/23153, K. 2014/28854, T. 01.10.2014.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/20947, K. 2020/8122, T. 16.09.2020.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/4523, K. 2017/6779, T. 18.04.2017.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2021/7324, K. 2021/12552, T. 22.09.2021.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/7300, K. 2022/8346, T. 27.06.2022.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/12313, K. 2022/12736, T. 18.10.2022.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/386, K. 2023/3088, T. 06.03.2023.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/4328, K. 2023/4087, T. 20.03.2023.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/9557, K. 2023/7634, T. 24.05.2023.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/10606, K. 2023/11217, T. 10.07.2023.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/17246, K. 2024/542, T. 17.01.2024.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/1467, K. 2024/8303, T. 14.05.2024.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/4119, K. 2024/7863, T. 07.05.2024.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/4120, K. 2024/7864, T. 07.05.2024.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/4121, K. 2024/7865, T. 07.05.2024.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/4122, K. 2024/7866, T. 07.05.2024.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/4598, K. 2024/8307, T. 14.05.2024.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/8516, K. 2024/12940, T. 03.10.2024.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/14615, K. 2025/1320, T. 10.02.2025.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/14619, K. 2025/1324, T. 10.02.2025.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/15102, K. 2025/2615, T. 13.03.2025.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/2053, K. 2025/4649, T. 21.05.2025.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/8196, K. 2025/9672, T. 09.12.2025.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/8784, K. 2025/9842, T. 11.12.2025.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2026/1977, K. 2026/1930, T. 04.03.2026.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2014/8724, K. 2015/17852, T. 18.05.2015.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/7304, K. 2017/2460, T. 20.02.2017.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/15059, K. 2018/21860, T. 11.10.2018.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/15475, K. 2018/23129, T. 24.10.2018.

Doktrin ve akademik kaynaklar

Süzek, Sarper: İş Hukuku, Beta Yayınları, İstanbul.

Çelik, Nuri / Caniklioğlu, Nurşen / Canbolat, Talat / Özkaraca, Ercüment: İş Hukuku Dersleri, Beta Yayınları, İstanbul.

Narmanlıoğlu, Ünal: İş Hukuku II, Toplu İş İlişkileri, Beta Yayınları, İstanbul.

Mollamahmutoğlu, Hamdi / Astarlı, Muhittin / Baysal, Ulaş: İş Hukuku, Lykeion Yayınları, Ankara.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi sözleşme hükümleri ve dosya kapsamına göre değerlendirilir.