Özet: SGK kıdem tazminatı yazısı, yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayan işçinin istifa ederek kıdem tazminatı almasını sağlayan resmî belgedir. Bu rehberde kıdem tazminatı yazısı için sigortalılık başlangıcına göre aranan prim günlerini, başvurunun nereye ve nasıl yapılacağını, yazıyı aldıktan sonra izlenecek fesih sırasını ve işveren ödemezse atılacak adımları anlatıyor; en çok merak edilen 50 soruyu tek tek cevaplıyoruz.
Kıdem Tazminatı Yazısı Nedir?
Kıdem tazminatı yazısı, işçinin emeklilik için yaş dışındaki şartları (sigortalılık süresi ve prim günü) tamamladığını gösteren, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verilen belgedir. Uygulamada kıdem tazminatına esas yazı veya kıdem tazminatı alabilir yazısı olarak da anılır. Bu yazıyı işverene sunarak istifa eden işçi, yaş şartını beklemeden kıdem tazminatını alır.
Hakkın dayanağı, 4447 sayılı Kanun m. 45 ile 1475 sayılı İş Kanunu m. 14’ün birinci fıkrasına eklenen (5) numaralı benttir. Bent, 506 sayılı Kanun m. 60’ta ve geçici 81. maddede yaşlılık aylığı için öngörülen yaş dışındaki şartları tamamlayan işçiye, kendi isteğiyle işten ayrılsa bile kıdem tazminatı ödenmesini öngörür. Uygulamanın usulü SGK’nın 10.09.1999 tarihli 12-99 Ek sayılı Genelgesi ve 2013/26 sayılı Genelgesiyle belirlenmiştir.
Bu yol, halk arasında en çok bilinen biçimiyle 15 yıl 3600 gün olarak anılsa da tek şart seti bu değildir; sigortalılık başlangıcına göre farklı gün ve süre kombinasyonları uygulanır. Hakkın genel çerçevesini, üç temel şartı ve öteki fesih yollarını kıdem tazminatı alma şartları rehberinde ayrıntılı anlattım; bu yazı yalnızca SGK yazısına odaklanıyor.
Kıdem Tazminatı Yazısı Şartları: Sigortalılık Başlangıcına Göre Tablo
Kıdem tazminatı yazısı için iki şart bir arada aranır: son işyerinde en az bir yıllık kıdem ve ilk sigortalılık tarihine göre belirlenen sigortalılık süresi ile prim günü. 8 Eylül 1999 öncesi girişlilerde 15 yıl ve 3600 gün; 1999–2008 arası girişlilerde 7000 gün veya 25 yıl ve 4500 gün; sonrası için kademeli günler geçerlidir.
| İlk sigortalılık başlangıcı | Yazı için aranan şart |
|---|---|
| 08.09.1999 ve öncesi | 15 yıl sigortalılık + 3600 prim günü |
| 08.09.1999 – 30.04.2008 | 7000 prim günü veya 25 yıl sigortalılık + 4500 prim günü |
| 01.05.2008 – 31.12.2008 | 4600 prim günü |
| 2009 girişli | 4700 prim günü |
| 2010 girişli | 4800 prim günü |
| 2011 girişli | 4900 prim günü |
| 2012 girişli | 5000 prim günü |
| 2013 girişli | 5100 prim günü |
| 2014 girişli | 5200 prim günü |
| 2015 girişli | 5300 prim günü |
| 01.01.2016 ve sonrası | 5400 prim günü |
8 Eylül 1999 öncesi girişliler: 15 yıl 3600 gün
İlk sigortalılığı 8 Eylül 1999 ve öncesinde başlayanlar, 15 yıl sigortalılık süresini ve 3600 prim gününü doldurduklarında yazıyı alabilir. Sigortalılık süresi, ilk işe giriş tarihi ile başvuru tarihi arasındaki takvim süresidir; arada çalışılmayan yıllar da süreye sayılır. Prim günü ise fiilen bildirilen günlerin toplamıdır. İkisi ayrı ayrı tamamlanmalıdır: 3600 günü dolduran ama sigortalılığı 15 yılı bulmayan işçi yazıyı alamaz.
1999–2008 arası girişliler: 7000 gün veya 25 yıl + 4500 gün
İlk sigortalılığı 08.09.1999 ile 30.04.2008 arasında başlayanlar için iki seçenek vardır: sigortalılık süresine bakılmaksızın 7000 prim günü ya da 25 yıl sigortalılık süresiyle birlikte 4500 prim günü. Günü az ama sigortalılığı uzun olanlar ikinci yoldan, yoğun çalışıp günü erken dolduranlar ilk yoldan yararlanır.
1 Mayıs 2008 sonrası girişliler: kademeli günler ve 7200 gün
5510 sayılı Kanun döneminde ilk kez sigortalı olanlarda gün şartı kademelidir: 2008 girişlilerde 4600 günden başlar, her yıl 100 gün artarak 2016 ve sonrası girişlilerde 5400 günde sabitlenir. Bu kademeyi beklemek istemeyenler 7200 prim gününü doldurarak da aynı yoldan yararlanabilir. Dayanak, 5510 sayılı Kanun m. 28 ile geçici 6. maddedir; SGK ünitesi kademeli günü uygulamakta tereddüt ederse bu hükümler dayanak gösterilmelidir.
Son işyerinde bir yıl şartı
Yazı hangi şart setiyle alınırsa alınsın, kıdem tazminatı yalnızca son işverendeki kıdem üzerinden ödenir ve bunun için son işyerinde en az bir yıllık çalışma gerekir. Bir yılın nasıl hesaplandığını, hangi sürelerin kıdeme sayıldığını ve 365 günün dolup dolmadığının nasıl ölçüldüğünü kıdem tazminatında kapsam ve 365 gün yazısında ayrıca inceledim. Aralıklı çalışmalarda dönemlerin hangi şartla birleştirildiği ise fasılalı çalışmada işçinin hakları yazısının konusudur.
Yazı Nereden Alınır? Başvuru Adımları
Başvuru, işyerinin bağlı olduğu SGK il müdürlüğüne veya emeklilik işlemlerini yürüten Sosyal Güvenlik Kurumu merkezine dilekçeyle yapılır. Kurum, sigortalılık süresini ve prim günlerini inceler; şartlar sağlanıyorsa kıdem tazminatına esas yazıyı verir. Başvuru tarihinde işten ayrılmış olmak gerekmez; işçi çalışırken de yazıyı isteyebilir.
e-Devletten alınır mı?
Hayır; bu yazı bugünkü uygulamada e-Devlet üzerinden alınamıyor. SGK’ya dilekçeyle, bizzat ya da posta yoluyla başvurmak gerekiyor. e-Devlet üzerindeki SGK tescil ve hizmet dökümü belgesi, prim günlerinizi görmeniz için iyi bir ön kontroldür; ama işverene sunulacak belge, müdürlüğün imzalı yazısıdır. Uygulama ileride değişebilir; başvurudan önce ünitenize sormakta yarar var.
Dilekçe, gerekli belgeler ve yazının içeriği
Dilekçede kimlik ve sigorta sicil bilgileriyle birlikte, 1475 sayılı İş Kanunu m. 14’ün birinci fıkrasının (5) numaralı bendi uyarınca kıdem tazminatına esas yazı talep edildiği belirtilir; kimlik kartıyla başvurulur.
SGK’nın verdiği yazı kısa bir tespit belgesidir: dilekçe tarihi itibarıyla sigortalılık süresinin kaç yıl, prim ödeme gün sayısının kaç gün olduğu yazılır ve belgenin m. 14/1-(5) gereği verildiği belirtilir. Yazı, aylık bağlama kararı değildir; emeklilik dosyası açmaz, yalnızca şartların tamamlandığını tespit eder.
Hizmet birleştirmeleri, borçlanmalar ve 18 yaş kuralı
Gün ve süre hesabında yalnızca son işyerindeki çalışma değil, tüm sigortalılık geçmişi dikkate alınır: hizmet birleştirmeleri, itibari hizmet süreleri, fiili hizmet süresi zamları ve borçlanmalar hesaba katılır. Askerlik veya doğum borçlanması yaparak günü tamamlamak mümkündür; borçlanılan süreler prim gününe eklenir.
İki ayrıntı sık gözden kaçar: 18 yaşından önceki çalışmalar prim gününe sayılır ama sigortalılık süresi hesabına katılmaz; çıraklık ve stajyerlikte ödenen kısa vadeli primler ilk sigortalılık başlangıcı kabul edilmez. Bu yüzden lise stajı 1999 öncesine denk gelen bir işçi, staj tarihini başlangıç sayarak 15 yıl 3600 gün yoluna güvenmemelidir.
Prim günleriniz bordroya göre eksik bildirilmişse tablo değişir: eksik günler hizmet tespit davasıyla tamamlatılabilir; ortada gerçek bir çalışma olmadan yatırılmış primler varsa SGK bunları iptal edebilir. Bu ihtimalleri sahte sigortalılık iptal davası yazısında ele aldım. Gün hesabı dosyanın kendi verilerine göre değişir; hizmet dökümünüzü birlikte değerlendirmek isterseniz iletişime geçebilirsiniz.
Bağ-Kur (4/b) ve memuriyet hizmetleri sayılır mı?
Hizmet birleştirmesi kapsamında Bağ-Kur (4/b), memuriyet (4/c) ve isteğe bağlı sigorta süreleri de gün hesabına katılır. Resmî uygulamada, 2829 sayılı Kanun m. 8’e göre ayrıca değerlendirme yapılmaksızın son statünün 4/1-(a) yani hizmet akdiyle çalışma olması yazının verilmesi için yeterli kabul edilir.
Bazı ünitelerin birleştirmeli dosyalarda ek şartlar aradığı görülür; talebiniz bu gerekçeyle reddedilirse genelge hükümlerini dayanak göstererek yazılı cevap isteyin. Kıdem tazminatını ödeyecek olan işveren olduğundan, yazının hangi statü günleriyle alındığı tazminatın kendisini değiştirmez.
Yazıyı Aldıktan Sonra: Fesih Sırası ve Çıkış Kodu 14
Yazı tek başına tazminat kazandırmaz; hakkı doğuran, yazının işverene sunularak iş sözleşmesinin bu sebeple feshedilmesidir. Sıralama belirleyicidir: önce yazı alınır, sonra fesih bildirimi yapılır. Fesih sonrası işveren çıkışı 14 koduyla bildirir; bu yolla ayrılan işçi ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği alamaz.
Önce yazı, sonra fesih
Yerleşik uygulamada, fesih anında şartların tamamlanmış ve bu sebebin işverene bildirilmiş olması aranır. Önce istifa edip sonra SGK’dan yazı alarak tazminat istemek hak kaybı yaratabilir; feshin gerçekte başka bir sebebe dayandığı tartışması açılır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, tahsise ya da tahsis yapılabileceğine dair yazının işverene bildirildiği anda işverenin kıdem tazminatı ödeme yükümünün doğduğunu belirtir (Yargıtay 7. HD, E. 2014/5339, K. 2014/16244, T. 17.07.2014).
Yani faiz ve temerrüt de bu bildirime bağlanır; bildirimi ispatlayamayan işçi, ödeme gecikse bile faiz başlangıcını tartışmak zorunda kalır.
Fesih bildirimi nasıl yapılır?
Bildirim yazılı yapılmalı, sebep olarak 1475 sayılı Kanun m. 14/1-(5) uyarınca yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlandığı belirtilmeli ve SGK yazısı eklenmelidir.
En sağlam yol noter ihtarnamesidir; elden verilecekse işverene imza karşılığı teslim edin, almaktan kaçınılıyorsa noter ya da KEP devreye girmelidir. Bildirimde ihbar süresi tanınması gerekmez; bu fesih türünde işçi önel vermeden ayrılabilir. Ayrılmadan önce kıdem, yıllık izin ve varsa fazla mesai alacaklarınızın dökümünü de talep edin; feshin ardından imzalatılmak istenen ibranameyi okumadan imzalamayın.
Çıkış kodu 14 ve sonuçları
İşveren, bu yolla ayrılan işçinin işten çıkışını SGK’ya 14 – emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması koduyla bildirir. Kod 14’ün üç pratik sonucu vardır: kıdem tazminatı tam olarak ödenir; feshi işçi yaptığı için ihbar tazminatı doğmaz; İŞKUR işsizlik ödeneği bağlanmaz. İşveren çıkışı yanlışlıkla istifa kodu olan 03 ile bildirmişse bu tek başına hak kaybettirmez; kodun düzeltilmesi istenir, uyuşmazlıkta mahkeme gerçek fesih sebebine bakar.
Yazı Kaç Defa Alınır, Geçerlilik Süresi Var mı, Tekrar Çalışılır mı?
Bu üç soru uygulamada en çok karışan alandır. Yazının kendisi için mevzuatta bir geçerlilik süresi öngörülmüş değildir; şartlar tamamlandıktan sonra kaybolmaz. Tekrar çalışma serbesttir; Yargıtay bunu çalışma hakkının gereği sayar. Hakkın ikinci kez kullanılıp kullanılamayacağı ise içtihatta tartışmalıdır; net tek cevap yoktur.
Yazı kaç defa alınabilir?
İki ayrı soruyu ayırmak gerekir. SGK’dan yazının kaç kez alınabileceği sorusunda engel yoktur: şartları taşıyan sigortalı, talep ettiğinde tespit niteliğindeki bu belgeyi alabilir. Asıl tartışma, m. 14/1-(5) fesih hakkının ikinci bir işverende yeniden kullanılıp kullanılamayacağıdır.
Uygulamada bir görüş bunu tek seferlik sayar; karşı görüş, her işveren nezdinde şartlar sağlandıkça kullanılabileceğini savunur. Yargıtay denetimi dürüstlük kuralı üzerinden yapılır: salt tazminat toplamak için tekrarlanan fesihler korunmayabilir. Bu noktada kesin bir kural yok; ikinci kez kullanmayı düşünen işçinin somut dosyasına göre değerlendirme yapması gerekir.
Geçerlilik süresi var mı?
Yazı için mevzuatta bir son kullanma tarihi öngörülmemiştir; prim günleri ve sigortalılık süresi geriye dönük silinmediğinden, tamamlanan şartlar sonraki yıllarda da tamamlanmış kalır. Bununla birlikte yazı, dilekçe tarihindeki durumu tespit eder; fesih çok sonra yapılacaksa güncel tarihli yazı almak hem işverene karşı hem olası davada tartışmayı keser. Bekleyen işçi hakkını kaybetmez; ama feshi yazıya dayandırdığını bildirmeden ayrılırsa sorun yaşar.
Tekrar çalışma serbesttir
Bu yolla tazminatını alıp ayrılan işçinin başka bir işyerinde, hatta kısa süre sonra çalışmaya başlaması hakkı ortadan kaldırmaz. Hukuk Genel Kurulu bunu Anayasa m. 49’daki çalışma hakkına dayandırır: işçinin m. 14/1-(5) uyarınca fesihten sonra aynı veya başka işverene ait işyerinde çalışması engel oluşturmaz (Yargıtay HGK, E. 2017/881, K. 2021/547, T. 29.04.2021).
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, fesihten önce iş görüşmesi yapılmasının dahi tek başına kötüniyet sayılmayacağını kabul etmiştir (Yargıtay 7. HD, E. 2013/3580, K. 2013/8958, T. 15.05.2013; E. 2013/16292, K. 2014/811, T. 22.01.2014). Sınır, dürüstlük kuralıdır; feshin amacının gerçekten bu kanuni haktan yararlanmak olması gerekir.
İşveren Ödemezse: Faiz, Arabuluculuk ve Dava
Yazıya rağmen ödeme yapılmazsa süreç öteki kıdem tazminatı uyuşmazlıklarıyla aynıdır: yazılı talep ve ihtarname, zorunlu arabuluculuk, anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava. Tazminata fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek banka faizi işler; zamanaşımı, feshin ardından beş yıldır.
Davada ispatın iki ayağı vardır: şartların fesih anında tamamlandığı SGK yazısı ve hizmet dökümüyle, feshin bu sebeple yapıldığı ise bildirimin tebliğ kayıtlarıyla gösterilir.
Bu yüzden noter ihtarnamesi ve teslim belgeleri dosyanın en değerli delilleridir. Dava, kısmi dava olarak açılır; dilekçe yapısını ve talep kalemlerini iş davası kısmi dava dilekçe rehberinde anlattım; işçi feshine göre hazırlanmış haklı fesih dilekçesinin tam metni de uyarlanarak kullanılabilir. Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açar; somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.
Sık Sorulan 50 Soru
1. SGK kıdem tazminatı yazısı nasıl alınır?
İşyerinin bağlı olduğu SGK il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine dilekçeyle başvurulur. Kurum, 1475 sayılı İş Kanunu m. 14/1-(5) kapsamındaki şartları inceler ve sağlanıyorsa kıdem tazminatına esas yazıyı verir.
2. Kıdem tazminatı alabilir yazısı e-Devletten alınır mı?
Hayır; bugünkü uygulamada e-Devletten alınamıyor. Dilekçeyle başvuru gerekir. e-Devletteki hizmet dökümü yalnızca ön kontrol için kullanılır.
3. Yazıyı almak için işten ayrılmış olmak gerekir mi?
Gerekmez. Müracaat tarihinde işten ayrılma koşulu aranmaz; işçi çalışırken başvurup yazıyı alabilir. Doğru sıra da budur: önce yazı, sonra fesih.
4. 15 yıl 3600 gün kimler için geçerli?
İlk sigortalılığı 8 Eylül 1999 ve öncesinde başlayanlar için. Bu tarihten sonra girişi olanlar 15 yıl 3600 gün yolundan yararlanamaz; kendi dönemlerinin şartlarına tabidir.
5. Sigortalılık süresi ile prim günü aynı şey mi?
Değildir. Sigortalılık süresi, ilk işe girişten bugüne geçen takvim süresidir; çalışılmayan yıllar da sayılır. Prim günü ise SGK’ya fiilen bildirilen gün toplamıdır. 15 yıl 3600 gün yolunda ikisi ayrı ayrı tamamlanmalıdır.
6. İlk sigortam 1999 ile 2008 arasında başladı; şartım ne?
İki seçenekten biri yeterli: sigortalılık süresine bakılmaksızın 7000 prim günü ya da 25 yıl sigortalılık süresiyle birlikte 4500 prim günü.
7. 2008 sonrası girişliler için kaç gün gerekiyor?
Kademeli tabloya göre 4600 ile 5400 gün arasında değişir: 2008 girişlide 4600, her yıl 100 gün artar, 2016 ve sonrası girişlide 5400 gündür.
8. 7200 gün kuralı nedir?
1 Mayıs 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanların, kademeli günü beklemeden 7200 prim gününü doldurarak yazı alabilmesidir. Dayanak 5510 sayılı Kanun m. 28 ve geçici 6. maddedir.
9. Son işyerinde bir yıl çalışma şartı var mı?
Vardır. Kıdem tazminatı son işverendeki kıdem üzerinden ödenir ve bunun için son işyerinde en az bir yıllık çalışma gerekir; 1475 sayılı Kanun m. 14’ün genel şartıdır.
10. Yazı için nereye başvurulur?
İşyerinin bağlı bulunduğu SGK il müdürlüğüne veya emeklilik işlemlerini yürütmeye yetkili sosyal güvenlik merkez müdürlüğüne başvurulur.
11. Dilekçede ne yazmalı?
Kimlik ve sicil bilgileriyle birlikte, 1475 sayılı İş Kanunu m. 14’ün birinci fıkrasının (5) numaralı bendi uyarınca kıdem tazminatına esas yazının verilmesi talep edilmelidir. Karmaşık kalıp gerekmez; talep açık olsun yeter.
12. Yazı kaç günde çıkar?
Mevzuatta belirli bir süre öngörülmüş değildir; üniteye ve dosyanın durumuna göre değişir. Hizmet birleştirmesi gerektiren dosyalarda inceleme daha uzun sürebilir.
13. Başvuruda hangi belgeler istenir?
Kural olarak dilekçe ve kimlik kartı yeterlidir. Birleştirilecek hizmetler veya borçlanmalar varsa bunlara ilişkin kayıtların dosyada bulunması işlemi hızlandırır.
14. Askerlik borçlanması günlere sayılır mı?
Sayılır. Hizmet borçlanması yapılan süreler, yazı verilirken hesaplanan prim günlerine dahil edilir. Borçlanma ayrıca 1999 öncesine denk geliyorsa sigortalılık başlangıcını da öne çekebilir.
15. Doğum borçlanması sayılır mı?
Sayılır. Borçlanılan doğum süreleri prim gününe eklenir; eksik günü doğum borçlanmasıyla tamamlayıp yazı almak mümkündür.
16. Bağ-Kur günlerim hesaba katılır mı?
Katılır. Hizmet birleştirmesiyle 4/b günleri de dikkate alınır; son statünün 4/a yani hizmet akdiyle çalışma olması yazının verilmesi için yeterli kabul edilir.
17. Memuriyette geçen sürem sayılır mı?
Sayılır; 4/c kapsamındaki hizmetler de birleştirmeye girer. Yazı, tüm statülerdeki gün toplamına göre düzenlenir; tazminatı ödeyecek olan yine son işverendir.
18. İsteğe bağlı sigorta günleri sayılır mı?
Sayılır. İsteğe bağlı primler gün toplamına eklenir; ancak son dönemin hizmet akdine dayalı 4/a çalışması olması gerekir.
19. 18 yaşından önceki çalışmalarım sayılır mı?
Prim günü olarak sayılır; ama sigortalılık süresinin hesabına katılmaz. 15 yıl şartı, 18 yaş öncesi girişlerde bu yüzden beklenenden geç dolabilir.
20. Lise stajı sigorta başlangıcı sayılır mı?
Sayılmaz. Çıraklık ve stajyerlikte ödenen kısa vadeli sigorta primleri, ilk sigortalılık başlangıcı kabul edilmez; uzun vadeli prim ödenen ilk gün esas alınır.
21. Yazıyı alınca işveren tazminatı ödemek zorunda mı?
Evet; yazının fesih bildirimiyle birlikte işverene sunulmasıyla ödeme yükümü doğar. Yargıtay, yükümün yazının işverene bildirildiği anda doğduğunu kabul eder (Yargıtay 7. HD, E. 2014/5339, K. 2014/16244, T. 17.07.2014).
22. İşveren yazıya itiraz edebilir mi?
Yazı, SGK’nın kayıtlara dayanan tespitidir; işverenin onayına bağlı değildir. İşveren ödemeyi reddederse uyuşmazlık arabuluculuk ve dava aşamasında çözülür; orada da şartların yokluğunu ispat etmesi gerekir.
23. Önce istifa ettim, sonra yazı aldım; tazminat alabilir miyim?
Riskli bir durumdur. Fesih anında bu sebebe dayanıldığı bildirilmediği için istifa, sebepsiz ayrılış olarak değerlendirilebilir. Kesin bir kayıp değildir; feshin gerçek iradesi davada tartışılır ama ispat yükü ağırlaşır.
24. Fesih bildirimini nasıl yapmalıyım?
Yazılı yapın: sebep olarak m. 14/1-(5) şartlarının tamamlandığını belirtin, SGK yazısını ekleyin ve noter, KEP ya da imza karşılığı teslimle ispatlanabilir hâle getirin.
25. İhbar süresi vermem gerekir mi?
Gerekmez. Bu fesih türünde işçi bildirim öneli tanımadan ayrılabilir; önel verilmemesi tazminatı etkilemez.
26. Bu yolla ayrılan işçi ihbar tazminatı alır mı?
Almaz. Sözleşmeyi kendisi sona erdirdiği için ihbar tazminatı doğmaz; yalnızca kıdem tazminatı ile varsa öteki işçilik alacakları ödenir.
27. İşsizlik maaşı bağlanır mı?
Bağlanmaz. Kod 14 ile yapılan çıkışlarda İŞKUR işsizlik ödeneği ödemez; bu, yolu seçmeden önce hesaba katılması gereken bir sonuçtur.
28. Çıkış kodu kaç olmalı?
14 – emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması. İşveren işten ayrılış bildirgesini bu kodla vermelidir.
29. İşveren çıkışı 03 istifa koduyla bildirdi; ne yapmalıyım?
Düzeltme isteyin. Yanlış kod tek başına hak kaybettirmez; mahkeme gerçek fesih sebebine bakar. Ama kod uyuşmazlığı ispat yükünü ağırlaştırdığından yazılı düzeltme talebi önemlidir.
30. Yazının geçerlilik süresi var mı?
Mevzuatta bir geçerlilik süresi öngörülmemiştir; tamamlanan şartlar geriye dönük kaybolmaz. Fesih gecikecekse güncel tarihli yazı almak tartışmayı keser.
31. Yazı kaç defa alınabilir?
Yazının alınmasında sayı sınırı yoktur; şartları taşıyan sigortalı talep ettiğinde bu tespit belgesini alabilir. Sınırlı olan yazı değil, fesih hakkının tekrarına ilişkin içtihattır.
32. Bu hakkı ikinci kez kullanabilir miyim?
Net cevap yok. Bir görüş hakkı tek seferlik sayar; karşı görüş her işverende şartlar sağlandıkça kullanılabileceğini savunur. Yargıtay denetimi dürüstlük kuralı üzerinden yapar; salt tazminat toplamaya dönük tekrarlar korunmayabilir. İkinci kullanım öncesi somut dosya değerlendirmesi şarttır.
33. Tazminatı alıp hemen başka işte çalışabilir miyim?
Evet. Hukuk Genel Kurulu, bu yolla ayrılan işçinin başka işverene ait işyerinde çalışmasını Anayasa m. 49’daki çalışma hakkının gereği sayar (Yargıtay HGK, E. 2017/881, K. 2021/547, T. 29.04.2021).
34. Fesihten önce iş görüşmesi yapmak sorun olur mu?
Tek başına olmaz. Yargıtay, ayrılmadan önce iş görüşmesi yapılmasının kötüniyet sayılmayacağını kabul etmiştir (Yargıtay 7. HD, E. 2013/3580, K. 2013/8958, T. 15.05.2013). Sınır, feshin amacının gerçekten kanuni haktan yararlanmak olmasıdır.
35. Aynı işverene geri dönersem ne olur?
Yeni bir dönem başlar; önceki dönem tazminat ödenerek tasfiye edildiğinden yeni hesapta dikkate alınmaz. Kısa aralıklarla ayrılıp dönmenin dürüstlük kuralı yönünden denetlenebileceğini unutmayın.
36. Tazminat hangi ücret üzerinden hesaplanır?
Son giydirilmiş brüt ücret üzerinden: çıplak ücrete süreklilik taşıyan yemek, yol, yakacak, giyim yardımları ile prim ve ikramiyelerin günlük payı eklenir. Her tam yıl için 30 günlük tutar ödenir.
37. 2026 kıdem tazminatı tavanı ne kadar?
1 Temmuz – 31 Aralık 2026 dönemi için yıllık 73.729,84 TL’dir; 1 Ocak – 30 Haziran 2026 döneminde 64.948,77 TL idi. Tavan her Ocak ve Temmuz’da güncellenir.
38. Tazminat ne zaman ödenmeli, taksitle ödenebilir mi?
Fesihle birlikte tek seferde ödenmelidir. Taksit ancak işçi kabul ederse mümkündür; kabul hâlinde faiz hakkının saklı tutulduğu yazılı belirtilmelidir.
39. Ödeme gecikirse hangi faiz işler?
Fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek banka faizi işler; 1475 sayılı Kanun m. 14’ün açık hükmüdür ve yasal faizden yüksektir.
40. Zamanaşımı kaç yıl?
Fesih tarihinden itibaren beş yıldır. Süre içinde arabuluculuğa başvurmak zamanaşımını keser; beklemek yalnızca faiz kaybettirmez, hakkın kendisini riske atar.
41. Dava öncesi arabuluculuk zorunlu mu?
Zorunludur; kıdem tazminatı alacağında arabuluculuk dava şartıdır. Son tutanak olmadan açılan dava usulden reddedilir.
42. Hangi mahkeme görevli ve yetkili?
İş mahkemesi görevlidir; işin yapıldığı yer veya işverenin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Dava kısmi dava olarak açılır.
43. Prim günlerim eksik görünüyor; ne yapabilirim?
Önce hizmet dökümünü inceleyin; bildirilmiş ama kayda geçmemiş dönemler için SGK’ya itiraz, hiç bildirilmemiş çalışmalar için hizmet tespit davası gündeme gelir.
44. Sigortasız çalıştığım dönemi günlere ekletebilir miyim?
Evet; fiili çalışmayı tanık, ücret ödemesi ve işyeri kayıtlarıyla ispatlayan işçi, hizmet tespit davasıyla o dönemi tesciline ekletebilir. Tescil kesinleşince günler yazı hesabına da girer.
45. EYT ile emekli oldum; bu yazıyı kullanabilir miyim?
Hayır; aylık bağlandıktan sonra bu yol kapanır. Emekli olup çalışmaya devam eden işçinin yeni dönemi, emeklilik sonrası fesih kurallarına tabidir; yaş dışı şartlar yolu, henüz emekli olmamış işçiye özgüdür.
46. Emeklilik başvurusu ile kıdem yazısı aynı şey mi?
Değildir. Yazı yalnızca şartların tamamlandığını tespit eder; aylık bağlatmaz, emeklilik dosyası açmaz. Emeklilik başvurusu ayrı bir işlemdir ve yaş şartı gerçekleştiğinde yapılır.
47. Yazıyı aldım ama ayrılmadım; günlerim boşa mı gider?
Gitmez. Çalışmaya devam eden işçinin kıdemi ve günleri artmaya devam eder; yazı hak kaybettirmez. Ayrılma kararı verildiğinde feshin bu sebeple yapıldığının bildirilmesi yeterlidir.
48. Kadın işçinin evlilik feshi ile bu yol arasındaki fark ne?
Evlilik feshi, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kullanılabilen ayrı bir sebeptir; prim şartı aranmaz. SGK yazısı yolu ise cinsiyet ve evlilik durumundan bağımsızdır, prim ve süre şartına bağlıdır. İkisi ayrı hukuki sebeplerdir; hangisine dayanıldığı bildirimde açıkça yazılmalıdır.
49. Kıdem tazminatının yanında başka alacaklarım da ödenir mi?
Ödenir. Kullanılmayan yıllık izin ücreti ile varsa fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil alacakları fesih türünden bağımsız olarak istenebilir; yalnızca ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği bu yolda dışarıda kalır.
50. SGK yazı vermezse ne yapabilirim?
Gerekçeli ve yazılı cevap isteyin. Ret, kademeli gün veya birleştirme tereddüdünden kaynaklanıyorsa 5510 sayılı Kanun m. 28, geçici 6. madde ve SGK genelgeleri dayanak gösterilmelidir; uyuşmazlık sürerse hukuki değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.
İlgili Yazılarımız
Kıdem tazminatının üç temel şartını, hangi fesihlerin tazminat kazandırdığını ve 2026 hesabını yukarıda bağlantısını verdiğim ana rehberde bulabilirsiniz. Fesih işverenden gelmişse ve işe dönmek istiyorsanız işe iade davası rehberi yol gösterir; dava aşamasına gelen okurlar için dilekçe örnekleri de sitede hazır.
Kaynaklar
Mevzuat
1475 sayılı İş Kanunu m. 14 · 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m. 45 · 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu m. 60 ve geçici m. 81 · 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 28 ve geçici m. 6 · 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun m. 8 · 4857 sayılı İş Kanunu
SGK 12-99 Ek sayılı Genelge (10.09.1999) · SGK 2013/26 sayılı Genelge
Yargı kararları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/881, K. 2021/547, T. 29.04.2021 · Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/33990, K. 2020/17307, T. 07.12.2020 · Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2014/5339, K. 2014/16244, T. 17.07.2014 · Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2013/16292, K. 2014/811, T. 22.01.2014 · Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2013/17691, K. 2014/785, T. 22.01.2014 · Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2013/3580, K. 2013/8958, T. 15.05.2013
Doktrin ve akademik kaynaklar
Süzek, S., İş Hukuku (kıdem tazminatına hak kazanma hâlleri ve fesih türleri) · Çelik, N. / Caniklioğlu, N. / Canbolat, T., İş Hukuku Dersleri (kıdem tazminatı ve iş sözleşmesinin sona ermesi) · Güzel, A. / Okur, A. R. / Caniklioğlu, N., Sosyal Güvenlik Hukuku (yaşlılık sigortasında sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı)
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Tutarlar 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 dönemi için günceldir.
Emeklilik yazısı dışında işçiye tazminatlı çıkış imkânı veren bir yol daha var: m.24’e dayanan derhal fesih. Ücret ödenmemesinden mobbinge uzanan sebeplerin tamamını haklı fesih sebepleri yazısında inceledim.
