Tedbir nafakası, evlilik birliği sürerken ya da boşanma davası devam ederken eşin ve çocukların geçimini güvence altına alan geçici bir önlemdir. En çok yanlış bilinen yanı kusurla ilgisidir: kusurlu eş de tedbir nafakası alabilir, çünkü bu nafakada kusur bir ölçüt değildir.
Bu yazıda tedbir nafakasının iki ayrı türü, hâkimin kendiliğinden önlem alma yükümlülüğü, ayrı yaşamada haklılık şartı ve miktarın hangi ölçütlere göre belirlendiği güncel Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve daire kararları ışığında ele alınmaktadır. Konuyla ilgili sık karşılaşılan sorulara verilen cevaplar makalenin sonunda yer almaktadır.
Tedbir Nafakası Nedir?
Tedbir nafakası, evlilik birliğinin devamı süresince eşlerin ve ortak çocukların korunmasını amaçlayan geçici nitelikte bir hukuki himaye önlemidir. Yargı kararlarında iki ayrı usuli çerçevede incelenir: boşanma veya ayrılık davası sürecinde geçici önlem olarak (TMK m. 169) ve evlilik birliği devam ederken bağımsız dava olarak (TMK m. 197).
Boşanma davası içinde: TMK m. 169
Boşanma davası açılmasıyla eşlerin ayrı yaşama hakkı doğar, ancak ekonomik destek yükümlülüğü devam eder. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 13.09.2023 tarihli, E. 2023/1098, K. 2023/3916 sayılı kararında belirtildiği üzere, 4721 sayılı Kanun’un “geçici önlemler” başlıklı 169. maddesi gereğince boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen almak zorundadır.
Aynı kararda tedbir nafakasının niteliği, maddi imkânları kısıtlı olan eşin bakım ve geçimine diğer eşin katkısını sağlayan bir katkı olarak tanımlanmıştır.
Bağımsız dava olarak: TMK m. 197
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 25.12.2018 tarihli, E. 2018/7368, K. 2018/13279 sayılı kararında bu tür şöyle açıklanır: TMK m. 197’de düzenlenen tedbir nafakası, boşanma ve ayrılık davası açılmadan önceki dönemde evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin taraflarca yerine getirilmemesi ve birlikte yaşamaya ara verilmesi hâlinde eş ve reşit olmayan çocuklar yararına hükmedilen nafakadır.
Nitelendirme önemlidir. Evlilik sürerken ayrı yaşamaya dayalı olarak talep edilen nafaka, yoksulluk ya da yardım nafakası değil doğrudan tedbir nafakasıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 14.09.2010 tarihli, E. 2010/10120, K. 2010/14143 ve 09.05.2013 tarihli, E. 2013/5397, K. 2013/7842 sayılı kararları bu yöndedir.
Hâkim Kendiliğinden Önlem Almak Zorundadır
Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, tarafların talebi olmasa dahi geçici önlemleri kendiliğinden almak zorundadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 22.03.2023 tarihli, E. 2023/1402, K. 2023/1241 sayılı kararında bu zorunluluk açıkça ifade edilmiştir.
Aynı yönde Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 27.05.2024 tarihli, E. 2023/7838, K. 2024/3901; 25.02.2025 tarihli, E. 2024/5023, K. 2025/2005 sayılı kararları ile Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi’nin 01.09.2020 tarihli, E. 2020/522, K. 2020/484 sayılı kararı bulunmaktadır.
Pratik sonucu şudur: boşanma dilekçesinde tedbir nafakası talep edilmemiş olsa bile hâkim bu önlemi almalıdır. Alınmaması istinaf ve temyiz sebebidir. Buna karşılık talebin dilekçede açıkça yer alması, miktarın gerekçelendirilmesi bakımından yine de yararlıdır.
Ayrı Yaşamada Haklılık Şartı
TMK m. 197 uyarınca açılan bağımsız tedbir nafakası davalarında en temel şart, ayrı yaşamada haklılığın ortaya konmasıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 27.10.2015 tarihli, E. 2015/8619, K. 2015/16747 sayılı kararında belirtildiği üzere, TMK m. 197’ye göre ayrı yaşamakta hakkı olan eş diğer eşten tedbir nafakası isteminde bulunabilir.
Hangi hâllerde ayrı yaşama hakkı doğar?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 30.05.2024 tarihli, E. 2023/5285, K. 2024/4043 ve 12.09.2024 tarihli, E. 2024/5132, K. 2024/5796 sayılı kararlarına göre, eşlerden biri diğerini terk ederek başka bir kişiyle yaşamaya başladığında veya ailenin iaşesini temin etmekten kaçındığında ayrı yaşama hakkı doğar ve nafaka yükümlülüğü gerçekleşir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 18.12.2014 tarihli, E. 2014/8409, K. 2014/16818 sayılı kararında ölçüt daha geniş formüle edilmiştir: eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir. Kişiliğin tehlikeye düştüğü iddiasının fiziksel iz bırakmayan davranışlarla nasıl temellendirileceğini boşanmada psikolojik şiddet ve ispatı başlığı altında ayrıca ele aldım.
Ayrı yaşama hakkının kapsamı ve TMK m. 197’nin diğer sonuçları ayrı bir başlık altında ayrıntılı olarak incelenmektedir.
Kusur Ölçüt Değildir
Tedbir nafakasında eşlerin boşanmaya veya olayların çıkmasına sebep olan kusurları dikkate alınmaz. Bu, uygulamada en çok yanlış bilinen noktadır ve Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla açıkça ortaya konmuştur.
Hukuk Genel Kurulu’nun 08.03.2023 tarihli, E. 2022/770, K. 2023/185 sayılı kararında değerlendirme şöyledir: Kanun’da tedbir nafakası yönünden tarafların kusurlu olup olmamaları bir unsur olarak yer almamaktadır; bu nedenle hâkimin kusur durumuna bakmaksızın davanın en başında bu geçici önlemi alması ve buna bağlı olarak tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını tespit edip uygun ve geçici nitelikte bir nafaka takdir etmesi bir zorunluluktur.
Hukuk Genel Kurulu’nun 25.03.2021 tarihli, E. 2017/2415, K. 2021/347 sayılı kararında ise ölçüt bağımsız dava bakımından şöyle belirlenmiştir: bağımsız tedbir nafakası davasında kural olarak tarafların kusur durumu ölçü olarak alınamaz; tedbir nafakası istenen eş kusursuz olsa bile diğer koşullar gerçekleşmişse tedbir nafakası verilebilir. Dikkate alınacak ölçü tarafların kusur durumları değil, nafakayı talep eden eşin ayrı yaşamada haklı olup olmadığıdır. Kusur dağılımının asıl belirleyici olduğu yer ise boşanma talebinin kendisidir; bu ayrımı evlilik birliğinin temelinden sarsılması yazısında ayrıntılandırdım.
Ayrı yaşamada haklılığın hangi delillerle ortaya konacağı dosyanın kendi verilerine göre değişir. Kendi durumunuz için değerlendirme yapılmasını isterseniz iletişime geçebilirsiniz.
Çocuk Lehine Tedbir Nafakası
Ortak çocuk lehine tedbir nafakasına hükmedilebilmesi için çocuğun fiilen nafakayı talep eden eşin yanında kalması ve bakımının bu eş tarafından üstlenilmesi gerekir. Bu şart sağlanmadığında talep reddedilir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 25.09.2024 tarihli, E. 2023/8025, K. 2024/6353 sayılı kararında, kadının biyolojik annesi olmadığını kabul ettiği ve dosya kapsamına göre kadının yanında bulunmadığı anlaşılan çocuk yararına tedbir nafakası verilmesinin doğru olmadığı belirtilerek, çocuk lehine verilen tedbir nafakası hükümden çıkarılmıştır.
Çocuk için belirlenecek miktarda çocukların yaşları, eğitim, bakım ve gelişim ihtiyaçları ile üstün yararları esas alınır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 13.09.2023 tarihli, E. 2023/887, K. 2023/3932 ve 13.12.2023 tarihli, E. 2023/2922, K. 2023/6160 sayılı kararları bu yöndedir. Tarafların protokolde çocuk için belirlediği tutarın hâkim denetimine tabi olmasını anlaşmalı boşanmada nafaka ve protokol başlığı altında ayrıca inceledim.
Başlangıç ve Sona Erme
Boşanma davasında tedbir nafakası dava tarihinden geçerli olmak üzere hüküm altına alınır ve boşanma hükmünün kesinleşmesiyle sona erer. Bu kural Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 13.09.2023 tarihli, E. 2023/887, K. 2023/3932; 27.06.2024 tarihli, E. 2023/8507, K. 2024/5011 ve 30.05.2024 tarihli, E. 2023/5285, K. 2024/4043 sayılı kararlarında tekrarlanmıştır.
Dava tarihinden itibaren nafakaya hükmedilmemesi bozma sebebidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 25.02.2025 tarihli, E. 2024/5023, K. 2025/2005 sayılı kararında, sosyal ve ekonomik durumlar ile günün ekonomik koşulları gözetilerek dava tarihinden geçerli nafaka takdir edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Boşanma kesinleştikten sonra tedbir nafakası kendiliğinden yoksulluk nafakasına dönüşmez. Boşanma kararında yoksulluk nafakasına hükmedilmemişse, kesinleşmeyle birlikte ödeme yükümlülüğü sona erer.
Miktar Nasıl Belirlenir?
Tedbir nafakası miktarının takdirinde yargı mercileri beş temel parametreyi birlikte değerlendirir: tarafların ekonomik ve sosyal durumları, hakkaniyet ilkesi, birlikte yaşam sırasındaki hayat seviyesi, günün ekonomik koşulları ve çocukların ihtiyaçları.
| Ölçüt | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Ekonomik ve sosyal durum | Gelirler, giderler, çalışma durumu, malvarlığı ve bunların getirileri araştırılır | HGK, 08.03.2023, 2022/770-2023/185 |
| Hakkaniyet | Miktar yetersiz veya fahiş olmamalı, orantılı olmalıdır | TMK m. 4; Yargıtay 2. HD, 21.03.2022 |
| Hayat seviyesi | Birlikte yaşarken sürdürülen standart ayrı yaşamada da korunmalıdır | TMK m. 186/son; Yargıtay 3. HD, 27.10.2015 |
| Günün ekonomik koşulları | Enflasyon, paranın alım gücü ve hayat pahalılığı gözetilir | Yargıtay 2. HD, 27.06.2024 ve 12.09.2024 |
| Çocukların ihtiyaçları | Yaş, eğitim, bakım ve gelişim ihtiyaçları ile üstün yarar | Yargıtay 2. HD, 13.09.2023 ve 13.12.2023 |
Ekonomik ve sosyal durum araştırması
Hukuk Genel Kurulu’nun 08.03.2023 tarihli kararında hâkime yüklenen görev ayrıntılı biçimde sayılmıştır: hâkim, eşlerin ekonomik güçlerini, gelir ve giderlerini, malvarlıkları bulunup bulunmadığını, varsa bunların değer ve gelirlerini araştırıp belirleyecek, çocukların hangi eş yanında olduğunu tespit edecek ve bir eşin diğerine nafaka verip vermeyeceğini, verecekse ne miktar vereceğini saptamak zorundadır.
Uygulamada bu araştırma kolluk aracılığıyla yapılan sosyal ve ekonomik durum araştırması, SGK kayıtları, tapu ve trafik sorguları ile banka kayıtları üzerinden yürütülür.
Hayat seviyesinin korunması
TMK m. 186/son uyarınca eşler birliğin giderlerine güçleri oranında katılmakla yükümlüdür. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 27.10.2015 ve 18.12.2014 tarihli kararlarında, tedbir nafakası miktarı tayin edilirken eşlerin ekonomik güçleri ile müşterek yaşam sırasında sağlanan yaşam düzeyinin dikkate alınması ve hâkimin, eşlerin birlikte yaşarken sürdürdükleri hayat seviyelerini ayrı yaşamaları hâlinde de korumaları gerektiğini gözetmesi gerektiği belirtilmiştir.
Nafaka isteyen eşin geliri varsa
Nafaka talep eden eşin gelir sahibi olması tek başına nafakayı engellemez; bu durum yalnızca miktarın takdirinde dikkate alınır. Hukuk Genel Kurulu’nun 25.03.2021 tarihli kararında, davacının gelirinin bulunmasının TMK m. 197’ye göre lehine nafaka tayinine engel olmadığı, bu gelirin tayin olunacak nafakanın miktarını belirlemede nazara alınabileceği belirtilmiştir.
Yani “eşim çalışıyor, nafaka almamalı” savunması tek başına sonuç doğurmaz. Belirleyici olan iki tarafın gelirleri arasındaki fark ve birlikte yaşarken sürdürülen standarttır.
Miktar neden dosyaya göre değişir?
Tedbir nafakasında sabit bir tarife ya da asgari ücrete bağlı bir oran bulunmamaktadır. Yargıtay kararlarında tekrarlanan ölçüt, tarafların gerçekleşen sosyal ve ekonomik durumlarına, nafakanın niteliğine ve günün ekonomik koşullarına göre değerlendirme yapılmasıdır. Aynı gelir düzeyindeki iki dosyada, çocuk sayısı ve konut giderleri farklıysa hükmedilen miktar da farklı olur.
Nafaka Türlerinin Karşılaştırılması
Tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası sıkça karıştırılır. Hangisinin talep edileceği sürecin hangi aşamasında olunduğuna bağlıdır.
| Ölçüt | Tedbir nafakası | İştirak nafakası | Yoksulluk nafakası |
|---|---|---|---|
| Dayanak | TMK m. 169 ve m. 197 | TMK m. 182, 327 vd. | TMK m. 175 |
| Dönem | Evlilik sürerken veya dava devam ederken | Boşanmadan sonra, çocuk için | Boşanmadan sonra, eş için |
| Kusur | Ölçüt değildir | Ölçüt değildir | Daha ağır kusurlu eş talep edemez |
| Talep şartı | Boşanma davasında aranmaz, hâkim resen alır | Talep aranır | Talep aranır |
| Sona erme | Boşanmanın kesinleşmesiyle | Çocuk ergin olunca (eğitim sürüyorsa devam edebilir) | Yeniden evlenme, birlikte yaşama, yoksulluğun kalkması |
50 Soruda Tedbir Nafakası
Uygulamada tedbir nafakası konusunda en sık karşılaşılan sorular ve bunlara ilişkin cevaplar aşağıda yer almaktadır.
Temel kavramlar
1. Tedbir nafakası nedir?
Evlilik birliği sürerken veya boşanma davası devam ederken eşin ve ortak çocukların geçimini güvence altına alan geçici nitelikte bir önlemdir.
2. Kaç türü vardır?
İki tür: boşanma veya ayrılık davası içinde geçici önlem olarak (TMK m. 169) ve evlilik sürerken bağımsız dava olarak (TMK m. 197).
3. Boşanma davası açmadan nafaka isteyebilir miyim?
Evet. TMK m. 197 uyarınca ayrı yaşamakta haklı olan eş, boşanma davası açmadan bağımsız tedbir nafakası davası açabilir.
4. Bu nafaka yoksulluk nafakası mıdır?
Hayır. Evlilik sürerken ayrı yaşamaya dayalı talep, yoksulluk veya yardım nafakası değil doğrudan tedbir nafakasıdır (Yargıtay 3. HD, 14.09.2010).
5. Erkek eş de tedbir nafakası alabilir mi?
Evet. Düzenleme cinsiyet ayrımı yapmaz; ölçüt ekonomik durum ve ayrı yaşamada haklılıktır.
6. Nafaka talep etmezsem hâkim yine de karar verir mi?
Boşanma davasında evet. TMK m. 169 uyarınca hâkim geçici önlemleri kendiliğinden almak zorundadır (Yargıtay 2. HD, 22.03.2023).
7. Hâkim önlem almazsa ne yapabilirim?
Bu bir bozma sebebidir; istinaf ve temyiz yoluyla ileri sürülebilir.
Şartlar
8. Bağımsız tedbir nafakasının şartı nedir?
Ayrı yaşamada haklılık. Yargıtay 3. HD 27.10.2015 tarihli kararına göre ayrı yaşamakta hakkı olan eş diğerinden tedbir nafakası isteyebilir.
9. Ayrı yaşama hakkı hangi hâllerde doğar?
Eşlerden birinin diğerini terk ederek başkasıyla yaşamaya başlaması veya ailenin iaşesini temin etmekten kaçınması hâllerinde (Yargıtay 2. HD, 30.05.2024).
10. Şiddet nedeniyle evden ayrıldım, haklı sayılır mıyım?
Yargıtay 3. HD 18.12.2014 tarihli kararına göre ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eş ayrı yaşama hakkına sahiptir.
11. Evi ben terk ettim, nafaka alabilir miyim?
Ayrılıkta haklı olduğunuz ortaya konabiliyorsa alabilirsiniz. Belirleyici olan terkin kendisi değil, haklılıktır.
12. Kusurlu olmam nafakaya engel mi?
Hayır. HGK 08.03.2023 tarihli kararına göre Kanun’da tedbir nafakası yönünden kusur bir unsur olarak yer almamaktadır.
13. Aldatan eş tedbir nafakası alabilir mi?
Kusur ölçüt olmadığı için ilke olarak alabilir. HGK 25.03.2021 tarihli kararına göre ölçü kusur değil, ayrı yaşamada haklılıktır.
14. Ayrı yaşamada haklılığı nasıl ispatlarım?
Tanık beyanı, kolluk kayıtları, koruma kararları, mesajlaşmalar ve tedavi raporları kullanılabilir. Delil serbestisi geçerlidir.
15. Fiilen ayrı yaşamıyorsak nafaka alınır mı?
TMK m. 197 bakımından birlikte yaşamaya ara verilmiş olması aranır. Aynı evde yaşanıyorsa bu tür nafakanın şartı oluşmaz.
Çocuk için nafaka
16. Çocuk için tedbir nafakası nasıl alınır?
Çocuğun fiilen nafakayı talep eden eşin yanında kalması ve bakımının bu eş tarafından üstlenilmesi gerekir.
17. Çocuk eşimin yanında, yine de isteyebilir miyim?
Hayır. Yargıtay 2. HD 25.09.2024 tarihli kararında, yanında bulunmayan çocuk yararına verilen tedbir nafakası hükümden çıkarılmıştır.
18. Çocuk için miktar nasıl belirlenir?
Çocuğun yaşı, eğitim, bakım ve gelişim ihtiyaçları ile üstün yararı esas alınır (Yargıtay 2. HD, 13.09.2023).
19. Birden fazla çocuk varsa ayrı ayrı mı hükmedilir?
Evet, her çocuk için ayrı miktar belirlenir. Bu, ileride yapılacak artırım veya kaldırma taleplerinde de önem taşır.
20. Üvey çocuk için nafaka istenebilir mi?
Ortak çocuk olmayan ve nafaka talep edenin yanında bulunmayan çocuk için tedbir nafakası verilmez (Yargıtay 2. HD, 25.09.2024).
Miktar
21. Tedbir nafakası ne kadar olur?
Sabit bir tarife yoktur. Tarafların ekonomik ve sosyal durumu, hakkaniyet, birlikte yaşarkenki hayat seviyesi ve günün ekonomik koşullarına göre belirlenir.
22. Asgari ücrete bağlı bir oran var mı?
Hayır. Kararlarda oransal bir ölçüt bulunmamakta, her dosya kendi verileriyle değerlendirilmektedir.
23. Hâkim neleri araştırır?
Eşlerin ekonomik güçlerini, gelir ve giderlerini, malvarlıklarını ve bunların gelirlerini, çocukların hangi eş yanında olduğunu (HGK, 08.03.2023).
24. Ekonomik durum nasıl tespit edilir?
Kolluk aracılığıyla sosyal ve ekonomik durum araştırması, SGK kayıtları, tapu ve trafik sorguları ile banka kayıtları üzerinden.
25. Çalışıyorum, nafaka alamaz mıyım?
Alabilirsiniz. HGK 25.03.2021 tarihli kararına göre gelirin bulunması nafaka tayinine engel değildir, yalnızca miktarın belirlenmesinde dikkate alınır.
26. Eşim işsiz, nafaka ödemez mi?
Ödeme gücü araştırılır. Kayıtlı geliri olmayan eşin fiili çalışması ve malvarlığı da değerlendirmeye alınır.
27. Hayat standardımız korunur mu?
Yargıtay 3. HD kararlarına göre hâkim, eşlerin birlikte yaşarken sürdürdükleri hayat seviyelerinin ayrı yaşamaları hâlinde de korunması gerektiğini gözetir.
28. Enflasyon dikkate alınır mı?
Evet. Kararlarda günün ekonomik koşulları ve paranın alım gücünün gözetilmesi zorunlu tutulmaktadır.
29. Miktar az belirlendi, ne yapabilirim?
İstinaf yoluna başvurulabilir. TMK m. 4’teki hakkaniyet ilkesine aykırılık bozma sebebi sayılmaktadır.
30. Miktar sonradan artırılabilir mi?
Koşullarda değişiklik olması hâlinde artırım veya azaltma talep edilebilir. Talep, değişikliğin ortaya konmasına bağlıdır.
Süre ve ödeme
31. Nafaka ne zaman başlar?
Dava tarihinden geçerli olmak üzere hükmedilir (Yargıtay 2. HD, 13.09.2023 ve 25.02.2025).
32. Karar tarihinden başlatılabilir mi?
Hayır, bu bozma sebebidir. Dava tarihinden geçerli nafaka takdir edilmesi gerekir.
33. Nafaka ne zaman sona erer?
Boşanma hükmünün kesinleşmesiyle. Bu tarihten sonra ödeme yükümlülüğü tedbir nafakası olarak devam etmez.
34. Boşanınca yoksulluk nafakasına dönüşür mü?
Kendiliğinden dönüşmez. Boşanma kararında yoksulluk nafakasına hükmedilmemişse yükümlülük sona erer.
35. Nafaka nasıl ödenir?
Genellikle her ay peşin olarak. Ödeme biçimi ve tarihi kararda belirtilir.
36. Ödenmezse ne yapabilirim?
İlamlı icra takibi başlatılabilir. Ayrıca 2004 sayılı Kanun’un 344. maddesi uyarınca şikâyet yoluna gidilebilir.
37. Nafaka ödemeyenin cezası nedir?
İİK m. 344 uyarınca nafaka borcunu ödemeyen borçlu hakkında üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir.
38. Geçmişe dönük nafaka istenebilir mi?
Tedbir nafakası dava tarihinden başlar; dava öncesi dönem için talep edilemez. Bu, başvuruyu geciktirmenin doğrudan bir maliyeti olduğunu gösterir.
Usul
39. Hangi mahkemede dava açılır?
Aile mahkemesinde. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.
40. Yetkili mahkeme neresi?
TMK m. 201 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
41. Harç ödenir mi?
Nafaka davaları maktu harca tabidir; bu, dava açmanın maliyetini düşürür.
42. Adli yardım talep edilebilir mi?
Evet. HMK m. 334 vd. uyarınca yargılama giderlerini karşılayamayacak durumdaki taraf adli yardım isteyebilir.
43. Dava ne kadar sürer?
Tedbir nafakası ara kararla erken aşamada hükmedilebildiğinden, ödeme genellikle yargılamanın sonu beklenmeden başlar.
44. Ara kararla verilen nafakaya itiraz edilebilir mi?
Ara karara karşı istinaf yolu sınırlıdır; ancak koşulların değiştiği ileri sürülerek yeniden değerlendirme talep edilebilir.
45. Boşanma davası reddedilirse nafaka ne olur?
Red kararının kesinleşmesiyle boşanma davasındaki tedbir nafakası sona erer. Ayrı yaşama sürüyorsa TMK m. 197 yoluna gidilebilir.
Diğer
46. Nafaka mal paylaşımını etkiler mi?
Etkilemez. Nafaka geçim amaçlı bir ödeme, mal rejimi tasfiyesi ise malvarlığının paylaşımıdır; ayrı hukuki zeminlerdir.
47. Aile konutunda oturma hakkı nafakayla ilgili mi?
İki ayrı önlemdir. Hâkim TMK m. 169 kapsamında barınmaya ilişkin önlem alabilir; konutun korunması ise ayrı bir düzenlemeye tabidir.
48. Eşim yurt dışında, nafaka alabilir miyim?
Dava açılabilir; kararın icrası için tanıma ve tenfiz ya da uluslararası nafaka sözleşmeleri gündeme gelir.
49. Anlaşmalı boşanmada tedbir nafakası olur mu?
Anlaşmalı boşanmada süreç kısa olduğundan uygulamada nadiren gündeme gelir; protokolde boşanma sonrası nafaka düzenlenir.
50. Nafaka vergiye tabi midir?
Nafaka alacakları gelir vergisinden istisnadır. Ödeyen bakımından ise gider yazılabilme koşulları ayrıca değerlendirilir.
Sonuç
Tedbir nafakasında üç nokta uygulamanın merkezinde yer almaktadır. Birincisi kusurun ölçüt olmaması: kusurlu eş de nafaka alabilir, çünkü belirleyici olan ayrı yaşamada haklılık ve ekonomik durumdur.
İkincisi hâkimin resen önlem alma yükümlülüğü. Boşanma davasında talep edilmemiş olsa bile hâkim bu önlemi almak zorundadır; alınmaması bozma sebebidir.
Üçüncüsü zamanlama. Nafaka dava tarihinden başlar, geçmişe dönük istenemez. Ayrı yaşamaya başlandıktan sonra başvurunun geciktirilmesi, geçen her ay için doğrudan bir kayıp anlamına gelir.
Nafaka, evlilik birliğinin mali sonuçlarının yalnızca bir başlığıdır. Bütün çerçeve için evlilik birliğinde eşlerin mali hak ve yükümlülükleri, malların paylaşımı için edinilmiş mallara katılma rejimi, sürecin işleyişi için boşanma davası yazılarına bakılabilir.
Nafaka dava tarihinden başladığı için başvurunun geciktirilmesi doğrudan kayıp doğurur. Somut durumunuz için bir avukata danışılması gerekir.
Kaynakça
Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 4 (Hakkaniyet)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 169 (Boşanmada geçici önlemler)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 175 (Yoksulluk nafakası)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 182 (İştirak nafakası)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 185-186 (Evlilik birliğinin giderlerine katılma)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 197 (Birlikte yaşamaya ara verilmesi ve tedbir nafakası)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 201 (Yetkili mahkeme)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 327 vd. (Çocuğun bakım giderleri)
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 344 (Nafakaya ilişkin kararlara uymama)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 334 vd. (Adli yardım)
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun
Yargı kararları
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/770, K. 2023/185, T. 08.03.2023
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2415, K. 2021/347, T. 25.03.2021
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/5023, K. 2025/2005, T. 25.02.2025
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/8025, K. 2024/6353, T. 25.09.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/9520, K. 2024/6138, T. 19.09.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/5132, K. 2024/5796, T. 12.09.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/8507, K. 2024/5011, T. 27.06.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/6626, K. 2024/4974, T. 27.06.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/5285, K. 2024/4043, T. 30.05.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/7838, K. 2024/3901, T. 27.05.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/5020, K. 2024/1779, T. 14.03.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/2922, K. 2023/6160, T. 13.12.2023
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/2625, K. 2023/6013, T. 07.12.2023
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/1098, K. 2023/3916, T. 13.09.2023
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/887, K. 2023/3932, T. 13.09.2023
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/7197, K. 2023/3848, T. 12.09.2023
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/1402, K. 2023/1241, T. 22.03.2023
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/2126, K. 2022/2612, T. 21.03.2022
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2018/7368, K. 2018/13279, T. 25.12.2018
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2015/8619, K. 2015/16747, T. 27.10.2015
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2014/8409, K. 2014/16818, T. 18.12.2014
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2013/5397, K. 2013/7842, T. 09.05.2013
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2010/20394, K. 2010/20520, T. 14.12.2010
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2010/10120, K. 2010/14143, T. 14.09.2010
- Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi, E. 2020/522, K. 2020/484, T. 01.09.2020
Doktrin ve akademik kaynaklar
- Dural, Mustafa / Öğüz, Tufan / Gümüş, Mustafa Alper: Türk Özel Hukuku Cilt III – Aile Hukuku, İstanbul
- Akıntürk, Turgut / Ateş, Derya: Türk Medenî Hukuku – Aile Hukuku, İstanbul
- Öztan, Bilge: Aile Hukuku, Ankara
- Kılıçoğlu, Ahmet: Aile Hukuku, Ankara
- Serozan, Rona: Çocuk Hukuku, İstanbul
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Nafaka miktarı her dosyanın kendi verilerine göre belirlenir. Yazıda anılan yargı kararları karar tarihindeki hukuki duruma göre değerlendirilmelidir.