Anlaşmalı Boşanma Nasıl Yapılır? Şartları ve Süreci

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları üzerinde uzlaşarak evlilik birliğini tek duruşmada sona erdirdiği yoldur. Türk Medeni Kanunu m. 166/3’e göre bu yolun kullanılması için evlilik en az bir yıl sürmesi gerekir. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolün hazırlanması, duruşma, kesinleşme ve karardan sonra baskı iddiasıyla açılan yargılamanın iadesi davaları Yargıtay kararlarıyla birlikte ele alınmıştır.

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesiyle evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayıldığı boşanma türüdür. Hâkim tarafları bizzat dinler, iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirir ve mali sonuçlarla çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya hükmeder.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 10.10.2023 tarihli 2022/6137 E. ve 2023/4583 K. sayılı ilamında bu kurumu eşlerin serbest iradeleriyle aralarındaki evlilik ilişkisine son verebilmeleri biçiminde tanımlar. Aynı Dairenin 20.02.2024 tarihli 2023/6114 E. ve 2024/1004 K. sayılı kararına göre süreç, tarafların hâkim huzurunda serbest iradelerini açıklamaları ve hâkimin düzenlemeyi onaylamasıyla tamamlanır.

Burada dikkat çeken bir ayrım var. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.10.2024 tarihli 2024/1455 E. ve 2024/7592 K. sayılı kararında belirtildiği gibi, anlaşmalı boşanma davasında klasik bir davadaki gibi lehine karar verilen tek bir taraf bulunmaz; klasik ispat kuralları ve yargılama faaliyeti uygulanmaz. Hâkimin incelemesi evlilik süresi, tarafların bizzat dinlenmesi, iradelerin serbestliği ve düzenlemenin uygunluğuyla sınırlıdır.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

Dört şart birlikte aranır: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin davayı kabul etmesi, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek serbest iradeyi denetlemesi ve mali sonuçlarla çocukların durumunu düzenleyen anlaşmayı uygun bulması. Şartlardan biri eksikse dava anlaşmalı olarak sonuçlanmaz.

Bir Yıllık Evlilik Süresi Şartı

Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması zorunludur. Süre resmî nikâh tarihinden işlemeye başlar; nişanlılık dönemi ya da nikâh öncesi birlikte yaşanan süre hesaba katılmaz. Bir yılını doldurmamış evliliklerde eşler tam anlaşmış olsa bile mahkeme bu yolu uygulayamaz, çünkü şart kamu düzenine ilişkindir.

Bir yıl dolmadan boşanmak isteyen eşlerin önünde iki seçenek kalır. Genel boşanma sebeplerine dayanan çekişmeli dava açılabilir ya da sürenin dolması beklenir. Uygulamada ikinci yol daha sık tercih edilir, çünkü çekişmeli davada kusur ispatı gerekir ve süreç uzar.

Hâkimin Bizzat Dinlemesi ve Serbest İrade Denetimi

Hâkim tarafları duruşmada bizzat dinlemek ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek zorundadır. Bu denetim biçimsel bir formalite değildir; kararın dayandığı temel güvencedir. Vekil aracılığıyla verilen beyan, eşlerin bizzat dinlenmesinin yerini tutmaz. Denetim eksik kalırsa karar, kanun yolunda bozulma riski taşır ve süreç baştan başlar.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.04.2019 tarihli 2017/1941 E. ve 2019/475 K. sayılı kararında bu denetimin amacı açıkça ortaya konur: duruşmada tarafların her türlü baskı ve tehditten uzak olarak özgür iradeleriyle beyanda bulunduklarının denetlenmesi amaçlandığından, hâkimin bu hususta her türlü özeni göstermesi gerekir.

Denetimin kapsamı da bellidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.10.2024 tarihli 2024/1455 E. ve 2024/7592 K. sayılı ilamına göre hâkim; evlilik süresini, tarafların bizzat dinlenmesini, iradelerini serbestçe açıklayıp açıklamadıklarını ve yaptıkları düzenlemeyi uygun bulup bulmadığını inceler. Bunun dışında bir yargılama yapmaz.

Boşanma Protokolünde Neler Yer Almalı?

Protokol, boşanmanın mali sonuçlarını ve çocukların durumunu düzenleyen yazılı anlaşmadır. Maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası, müşterek çocukların velayeti, kişisel ilişki takvimi ve iştirak nafakası açıkça yazılmalıdır. Mal rejiminin tasfiyesi de protokole eklenirse sonradan ayrı dava açılmasının önüne geçilir.

• Boşanma iradesi: Tarafların boşanmak istediklerinin açık beyanı.
• Velayet: Çocuk hangi ebeveynde kalacak, ortak velayet düşünülüyor mu.
• Kişisel ilişki: Gün, saat, bayram ve yarıyıl tatili ayrımıyla belirlenmiş takvim.
• İştirak nafakası: Tutar, ödeme günü, artış ölçütü ve ödeme yöntemi.
• Yoksulluk nafakası: Talep ediliyorsa tutar, edilmiyorsa açık feragat beyanı.
• Maddi ve manevi tazminat: Talep var mı, yok mu; varsa ödeme takvimi.
• Mal rejimi: Taşınmaz, araç, banka hesabı ve ziynet kalemlerinin kim üzerinde kalacağı.
• Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti: Kimin üzerinde bırakılacağı.

Bu kalemlerin nasıl yazılacağını ve nafaka maddelerinde sık düşülen tuzakları anlaşmalı boşanmada nafaka ve protokol yazısında ayrıntılı olarak ele aldım.

Protokol Yerine Duruşmada Sözlü Beyan Mümkün mü?

Mümkündür. Taraflar anlaşmalarını yazılı protokolle sunabilecekleri gibi duruşmada sözlü olarak da açıklayabilirler. Ancak sözlü beyanın geçerli sayılabilmesi için tutanağa geçirilmesi ve taraflarca imzalanması şarttır. İmzasız kalan sözlü beyan anlaşmanın ispatı bakımından sorun yaratır; uygulamada yazılı protokol daha güvenli bir yol olarak öne çıkar.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.04.2019 tarihli 2017/1941 E. ve 2019/475 K. sayılı kararında kural şöyle konur: taraflar mahkemeye bir protokol sunabilecekleri gibi belirtilen tüm bu hususlarda mahkemeye sözlü olarak da beyanda bulunabilirler; ancak ikinci durumda sözlü beyanın zapta geçirilmesi ve taraflarca imzalanması gerekir.

Uygulamadan bir örnek Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 14.05.2024 tarihli 2023/10050 E. ve 2024/3433 K. sayılı kararında görülür. Tarafların duruşmada boşanma ile boşanmanın mali sonuçları ve fer’i hükümleri konusunda anlaştıklarını, protokolü dosyaya ibraz ettiklerini beyan etmeleri, beyanların okunup imzalarının alınması kaydedilmiştir.

Hâkimin Protokole Müdahalesi ve Değişiklik Yetkisi

Hâkim protokolü aynen onaylamak zorunda değildir. Tarafların ve özellikle çocukların menfaatini gözeterek gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir. Bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur; kabul edilmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve dava çekişmeli olarak yürür. Karar duruşmada verilir, taraflara düşünme süresi tanınmaz.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 03.04.2024 tarihli 2023/8763 E. ve 2024/2370 K. sayılı kararında bu kural hatırlatılır: hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.

Uygulamada müdahale en çok çocuğa ilişkin maddelerde görülür. Kişisel ilişki süresinin çocuğun yaşına göre çok kısa ya da çok uzun tutulması, iştirak nafakasının çocuğun ihtiyacını karşılamaktan uzak kalması ya da velayetin çocuğun alıştığı düzeni bozacak biçimde belirlenmesi hâkimin devreye girdiği tipik durumlardır.

Protokolün Açık ve İnfaz Edilebilir Olması

Protokol maddeleri net olmalı ve icra edilebilir bir içerik taşımalıdır. Uygun zamanlarda görüşecektir gibi belirsiz ifadeler, ileride çocuğun hangi tarihte kiminle kalacağı tartışmasına yol açar. Nafaka maddesinde artış ölçütünün yazılmaması da her yıl yeni bir uyuşmazlık doğurur ve icra dairesinde tereddüt yaratır.

Muğlaklık iddiasının hangi aşamada ileri sürülebileceği de bellidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 11.09.2024 tarihli 2023/7606 E. ve 2024/5727 K. sayılı kararında, protokolün hiçbir maddesinin açık, net ve infazı kabil olmadığı yönündeki iddiaların ancak o davada verilen karara karşı yapılacak istinaf veya temyiz incelemesinde değerlendirilebileceği belirtilmiştir.

Buradan çıkan sonuç pratiktir: protokoldeki belirsizlik, karar kesinleştikten sonra yargılamanın iadesi yoluyla düzeltilemez. Düzeltme isteniyorsa karara karşı süresinde kanun yoluna başvurulması gerekir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Dava, hazırlanan dilekçe ve protokolün yetkili aile mahkemesine sunulmasıyla açılır. Eşler birlikte başvurabilir ya da biri dava açıp diğeri kabul beyanı verebilir. Başvuru adliyedeki tevzi bürosundan yapılır; harç ve gider avansı yatırıldıktan sonra dosyaya esas numarası verilir ve duruşma günü belirlenir.

1. Protokolün hazırlanması

Tarafların üzerinde anlaştığı bütün kalemler yazıya dökülür. Her sayfa iki eş tarafından imzalanır. Protokol dilekçenin eki olarak sunulur.

2. Dilekçenin yazılması

Dilekçede tarafların kimlik ve adres bilgileri, evlenme tarihi, TMK m. 166/3’e dayanıldığı, protokolün onaylanması ve boşanmaya hükmedilmesi talebi yer alır. Ortak çocuk varsa doğum tarihleri belirtilir; ortak çocuk yoksa bu husus açıkça yazılır ve velayet maddesine yer verilmez.

Dilekçeyi kim hazırlar sorusunun tek bir cevabı yok. Eşler dilekçeyi kendileri yazabilir, avukatla hazırlatabilir ya da biri açar diğeri kabul beyanı verir. Metnin kim tarafından yazıldığı değil, protokolle uyumlu olması ve talebin açık biçimde kurulması önemlidir. Avukatsız hazırlanan dilekçelerde en sık görülen eksik, talep sonucunun protokolle çelişmesidir.

3. Gerekli belgelerin toplanması

Nüfus kayıt örneği, kimlik fotokopileri ve imzalı protokol yeterlidir. Ortak çocuk varsa nüfus kaydında görüneceğinden ayrı belge istenmez. Yurt dışında yaşayan eş için vekâletname gerekir.

4. Harç ve gider avansının yatırılması

Başvurma harcı, peşin harç ve gider avansı yatırılır. Tutarlar her yıl Harçlar Kanunu genel tebliğiyle güncellendiğinden, güncel rakam adliyedeki vezneden ya da UYAP üzerinden öğrenilir. Bu yazıda rakam vermemin doğru olmayacağını düşünüyorum; tarife değiştiğinde yanıltıcı olur.

5. Davanın açılması ve tevzi

Evrak tevzi bürosuna verilir, dosya aile mahkemesine dağıtılır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

6. UYAP ve e-Devlet üzerinden başvuru

Avukatla takip edilen dosyalarda dava UYAP Avukat Portal üzerinden elektronik olarak açılabilir. Vatandaşlar e-Devlet üzerinden dosyalarını görüntüleyebilir; ancak dava açma işlemi vatandaş portalında sınırlıdır, uygulama adliyeden adliyeye değişir.

Dilekçe ve Protokol İçin Kontrol Listesi

Dosyayı adliyeye vermeden önce yapılacak kısa bir kontrol, eksikliklerin çoğunu daha başlangıçta önler. Aşağıdaki maddeler tevzi aşamasında ya da duruşmada dosyanın geri dönmesine en sık yol açan noktaları toplar. Listeyi hem dilekçe hem protokol için birlikte uygulamak, ikisi arasındaki çelişkileri de ortaya çıkarır.

• Evlenme tarihi yazıldı mı, bir yıllık süre doldu mu?
• Protokolün her sayfası iki eş tarafından imzalandı mı?
• Ortak çocuk varsa velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası maddeleri eksiksiz mi?
• Ortak çocuk yoksa bu husus dilekçede belirtildi mi?
• Nafakada tutar, ödeme günü ve artış ölçütü yazıldı mı?
• Feragat edilen kalemler tereddüde yer bırakmayacak biçimde ifade edildi mi?
• Mal rejimi düzenlendi mi, düzenlenmediyse bu bilinçli bir tercih mi?
• Nüfus kayıt örneği ve kimlik fotokopileri eklendi mi?
• Harç ve gider avansı yatırıldı mı, makbuzlar dosyada mı?
• Tebligat adresleri güncel mi?

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetki bakımından eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir. Anlaşmalı boşanmada taraflar birlikte başvurduğu için yetki itirazı pratikte gündeme gelmez.

Duruşma Günü: Hâkim Ne Sorar?

Duruşmada hâkim önce kimlik tespiti yapar, ardından tarafları ayrı ayrı dinler. Boşanmak isteyip istemedikleri, protokolü okuyup anlayarak imzalayıp imzalamadıkları, herhangi bir baskı altında olup olmadıkları ve çocuklara ilişkin düzenlemeyi kabul edip etmedikleri sorulur. Cevaplar tutanağa geçirilir ve taraflara imzalatılır.

Sorular basit görünür ama hukuki işlevi büyüktür. Verilen cevaplar tutanağa geçer ve iradenin serbestliğine ilişkin tek doğrudan delil hâline gelir. Duruşmada söylenen sözler, yıllar sonra açılacak bir yargılamanın iadesi davasında mahkemenin ilk bakacağı yerdir.

Eşlerin ikisinin de duruşmada hazır bulunması gerekir. Vekil katılımı bizzat dinlenme şartını karşılamaz. Yurt dışında yaşayan eş için istinabe yoluna başvurulması ya da duruşma gününe göre seyahat planlanması gerekir.

Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?

Duruşma tek celsede biter; asıl süreyi belirleyen, duruşma gününün ne zaman verildiği ve kararın ne zaman kesinleştiğidir. Mahkemenin iş yoğunluğuna göre duruşma günü birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişir. Gerekçeli kararın yazılması ve tebliği de ayrıca zaman alır.

Kesinleşme için iki yol vardır. Taraflar duruşmada ya da sonrasında istinaf hakkından feragat ederse karar daha hızlı kesinleşir. Feragat edilmezse gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık istinaf süresinin geçmesi beklenir. Sürecin ayrıntısını boşanma kararının kesinleşmesi yazısında anlattım.

Tek duruşmada bitirmenin koşullarını ve pratikte nerelerde takıldığını merak ediyorsanız tek celsede boşanma mümkün mü yazısına bakabilirsiniz.

Adli Tatilde Anlaşmalı Boşanma Görülür mü?

Adli tatil her yıl 20 temmuz ile 31 ağustos arasındadır. Bu dönemde aile mahkemeleri nöbetçi esasına göre çalışır ve boşanma davaları kural olarak tatil sonrasına bırakılır. Dava adli tatilde açılabilir, ancak duruşma günü genellikle eylül ayına verilir; bu nedenle yaz aylarında açılan dosyalarda bekleme süresi uzar.

Tebligat Ne Zaman Yapılır?

Anlaşmalı boşanmada taraflar duruşmada hazır bulunduğu için dava dilekçesinin tebliği çoğu zaman gündeme gelmez. Asıl tebligat gerekçeli karar aşamasındadır; karar yazıldıktan sonra taraflara tebliğ edilir ve istinaf süresi bu tebliğle başlar. Tebligatın ulaşma süresi adresin doğruluğuna ve posta işleyişine bağlı olarak değişir.

Duruşmada istinaf hakkından feragat edilmişse tebligat beklenmeden kesinleşme işlemi yapılabilir. Bu nedenle tebligat süresini merak eden taraflar için asıl belirleyici soru, feragatin duruşmada beyan edilip edilmediğidir.

Kararın Kesinleşmesi ve Sonrasında Yapılacaklar

Karar kesinleştikten sonra mahkeme kararı nüfus müdürlüğüne bildirir ve boşanma nüfus kütüğüne işlenir. Kadın isterse dilekçeyle eski soyadına döner. Protokolde taşınmaz devri kararlaştırılmışsa tapu işlemi, nafaka ödenmiyorsa ilamlı icra takibi bu aşamada gündeme gelir. Kesinleşme şerhli karar örneği bu işlemlerin tamamında istenir.

• Kesinleşme şerhli karar örneği alınır.
• Nüfus kaydının güncellendiği kontrol edilir.
• Taşınmaz ve araç devirleri protokole uygun biçimde yapılır.
• Nafaka ödenmezse ilamlı icra takibi başlatılır.
• Velayet ve kişisel ilişki düzenine uyulmazsa icra ve şikâyet yolları işletilir.

Anlaşmalı Boşanma ile Çekişmeli Boşanma Farkı

İki yol arasındaki temel fark ispat yükünde ve sürede toplanır. Anlaşmalı boşanmada kusur araştırılmaz, delil toplanmaz, tanık dinlenmez; hâkim yalnızca iradeyi ve düzenlemenin uygunluğunu denetlemekle yetinir. Çekişmeli boşanmada ise kusur iddiaları ispatlanır, tanıklar dinlenir, bilirkişi incelemesi yapılabilir ve süreç yıllara yayılabilir.

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanan çekişmeli davanın işleyişini merak ediyorsanız evlilik birliğinin temelinden sarsılması yazısı bu yolun ölçütlerini ayrıntılandırıyor.

Anlaşmalı Boşanma Çekişmeliye Döner mi?

Döner. Duruşmada eşlerden biri boşanmak istemediğini söylerse, protokolü kabul etmediğini beyan ederse ya da hâkimin önerdiği değişikliği reddederse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez. Dava bu hâlde çekişmeli olarak yürür; taraflar kusur iddialarını, tanıklarını ve delillerini sunar, yargılama yeni bir duruşma gününe bırakılır.

Nafaka Türleri ve Protokolde Düzenlenmesi

Protokolde iki nafaka türü karşımıza çıkar. Yoksulluk nafakası boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe ödenir; iştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderleri için velayet kendisinde olmayan ebeveynden alınır. Tedbir nafakası ise dava süresince geçerlidir ve kararla birlikte sona erer.

Protokolde tutar kadar artış ölçütü de yazılmalıdır. Her yıl TÜFE oranında artırılacaktır gibi bir kayıt, ileride artırım davası açma ihtiyacını büyük ölçüde ortadan kaldırır. Ödeme günü, banka hesabı ve gecikme hâlinde uygulanacak usul de yazılırsa icra aşamasında tartışma çıkmaz.

Yoksulluk nafakasından feragat ediliyorsa bu, protokolde tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirtilmelidir. Feragat açık değilse, karardan sonra nafaka talebiyle karşılaşmak mümkündür. Nafakanın sonradan artırılmasına ilişkin ölçütleri nafaka artırım davası şartları yazısında ele aldım.

Velayet ve Kişisel İlişki Düzenlemesi

Velayet düzenlemesi çocuğun üstün yararına göre yapılır ve hâkimin en yakından denetlediği maddedir. Kişisel ilişki takvimi hafta sonları, dinî bayramlar, yarıyıl ve yaz tatili ayrımıyla yazılmalı; teslim ve iade saatleri ile buluşma yeri belirtilmelidir. Belirsiz bırakılan takvim, ileride icra dosyasına ve şikâyet başvurusuna dönüşür.

Ortak velayet talebi de protokole yazılabilir. Türk hukukunda ortak velayet mutlak biçimde yasak değildir; ancak mahkemenin somut olayda çocuğun yararına uygun bulması gerekir. Ebeveynler arasında iletişim kurulamıyorsa bu düzenleme çocuk için işlemez hâle gelir.

Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Tazminat

Yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Evlilik içinde edinilen malların tasfiyesi boşanma davasından ayrı bir dava konusudur; ancak taraflar diledikleri takdirde protokolde bu konuyu da düzenleyebilir. Düzenleme yapılmazsa katılma alacağı davası açma hakkı saklı kalır ve boşanmanın kesinleşmesinden sonra ayrıca dava açılır.

Protokolde tasfiye düzenleniyorsa taşınmazın tapu devri, aracın noter satışı ve banka hesaplarının paylaşımı kalem kalem yazılmalıdır. Maddi ve manevi tazminat talebi varsa tutarı ve ödeme takvimi; talep yoksa karşılıklı feragat beyanı eklenmelidir.

Boşanmadan sonra mal kaçırma iddiasıyla karşılaşan eşlerin izlediği yolu boşanmadan sonra mal kaçırma sebebiyle terditli dava yazısında dilekçe örneğiyle birlikte açıkladım.

Tasfiye hesabı dosyanın kendi verilerine, evlilik tarihine ve mal kalemlerine göre değişir. Kendi durumunuzu değerlendirmek isterseniz iletişime geçebilirsiniz.

Boşanma Protokolünde Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada en sık karşılaşılan hata, protokolün internetten indirilen hazır bir örneğin üzerine isim yazılarak hazırlanmasıdır. Tarafların somut durumuna uymayan maddeler hâkim tarafından değiştirilir ve süreç uzar; değiştirilmeden onaylanırsa bu kez icra aşamasında uygulanamaz hâle gelir. Aşağıdaki başlıklar en sık rastlanan eksikleri toplar.

• Nafakada artış ölçütünün yazılmaması.
• Kişisel ilişkinin saat ve teslim yeri belirtilmeden düzenlenmesi.
• Yoksulluk nafakasından feragatin açıkça yazılmaması.
• Mal rejimi tasfiyesinin hiç ele alınmaması ya da her türlü hakkımdan feragat ediyorum gibi kapsamı belirsiz bir cümleye sıkıştırılması.
• Taşınmaz devrinin protokolde yazılıp tapu işleminin takvime bağlanmaması.
• Protokolün yalnızca son sayfasının imzalanması.
• Ortak çocuğun okul ve sağlık kararlarında kimin yetkili olacağının belirtilmemesi.

Anlaşmalı Boşanmada Avukat ve Temsil

Türk hukukunda boşanma davasında avukatla temsil zorunlu değildir; eşler davayı kendileri takip edebilir. Ancak protokol, boşanmadan sonraki yıllara hükmeden bir metindir. Nafaka, velayet ve mal rejimi maddelerindeki bir eksiklik sonradan düzeltilemez; bu nedenle metnin hukuki denetimden geçmesi önerilir.

Avukat tutulsa dahi eşlerin duruşmaya bizzat katılması gerekir. Vekil, dilekçeyi hazırlayabilir ve dosyayı takip edebilir; fakat hâkimin iradeyi bizzat denetleme yükümlülüğünü ortadan kaldıramaz.

Anlaşmadan Sonra Vazgeçmek Mümkün mü?

Karar verilmeden önce vazgeçmek mümkündür; duruşmada beyanını değiştiren eş anlaşmalı boşanmayı engeller ve dava çekişmeliye döner. Karar verildikten sonra ise durum değişir. Mahkeme huzurunda boşanma iradesini açıklayan eşin, beklediği mali sonuç gerçekleşmedi diye anlaşmadan dönmesi hukuken kabul edilmez; Yargıtay bu yönde istikrarlı karar vermektedir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli 2023/9534 E. ve 2024/2698 K. sayılı kararı bu noktayı açıkça ortaya koyar: kadının ya da erkeğin bir takım borçlardan kurtulmak maksadıyla dahi olsa mahkeme huzurunda açıkça boşanma yönünde iradesini ortaya koyup anlaşmalı boşanma kararı verilmesinden sonra maddî beklentileri yerine gelmediği için ya da bir kısım borçlarının eşinden kaynaklandığını belirterek bu anlaşmadan vazgeçmesi hukuken mümkün değildir.

Aynı kararda süre yönünden de bir ölçü verilir. 2018 yılında hangi saikle olursa olsun eşinden anlaşmalı boşanan davacı kadının, bu karar kesinleştikten bir yıl sonra eşi tarafından kandırıldığını ya da tehdit edildiğini ileri sürerek açtığı davanın hukuken kabul edilemeyeceği vurgulanmıştır.

Baskı İddiasıyla Yargılamanın İadesi Mümkün mü?

Kural olarak hayır. Yargılamanın iadesi, kesinleşmiş kararlara karşı başvurulan olağanüstü bir kanun yoludur ve sebepleri HMK m. 375’te sınırlı sayıda belirlenmiştir. Baskı, tehdit ve korkutma bu maddede bağımsız bir iade sebebi olarak sayılmamıştır; sebepler kıyas yoluyla genişletilemez. Buna rağmen iddia bazen hile bendi üzerinden tartışılır.

Kurumun niteliği Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 23.10.2024 tarihli 2024/4598 E. ve 2024/7827 K. sayılı ilamında şöyle tanımlanır: yargılamanın iadesi, kesin hükme bağlanmış olan bir davaya yeniden bakılamayacağı kuralının istisnasıdır; bazı ağır yargılama hatalarından dolayı maddî anlamda kesin hükmün bertaraf edilmesine ve yeniden yargılama yapılmasına imkân veren olağanüstü bir kanun yoludur.

Sebeplerin sınırlı sayıda olduğu ise Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 20.02.2024 tarihli 2023/6114 E. ve 2024/1004 K. sayılı kararında hükme bağlanmıştır: HMK m. 375’te yargılamanın iadesi sebepleri tahdidi olarak sayılmıştır, bunlar dışındaki bir sebepten dolayı bu yola başvurulamaz ve sebepler kıyas yoluyla genişletilemez. Aynı ilke Dairenin 27.03.2019 tarihli 2019/1728 E. ve 2019/3594 K. sayılı kararında da yinelenmiştir.

Doğrudan baskı ve korkutma iddiaları bakımından iki karar yol göstericidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.10.2024 tarihli 2024/1455 E. ve 2024/7592 K. sayılı kararında, yargılamanın iadesi sebeplerinin sınırlı sayıda olduğu ve irade sakatlıklarının iade sebebi olarak düzenlenmediği ifade edilmiştir. 22.04.2024 tarihli 2024/26 E. ve 2024/2705 K. sayılı kararda ise davacı kadının tehdit ve korkutma iddiasının yargılamanın iadesi sebeplerinden olmadığı sonucuna varılmıştır.

Pişmanlığa ya da sonradan öğrenilen bir bilgiye dayanan iddialar da aynı sonuca bağlanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 23.10.2024 tarihli 2024/4598 E. ve 2024/7827 K. sayılı kararında, davacının gerçekleri bilmiş olsaydı anlaşmalı boşanma protokolüne imza atmayacağı yönündeki iddiasının yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak kabulünün mümkün olmadığı belirtilmiş, sebebin varlığını ispat yükünün davacıya ait olduğu vurgulanmıştır. Benzer değerlendirme 25.09.2024 tarihli 2024/2033 E. ve 2024/6365 K. sayılı kararda da yapılmıştır.

Hile Sebebine Dayalı Yargılamanın İadesi

Uygulamada baskı ve aldatma iddiaları çoğunlukla HMK m. 375/1-h bendine dayandırılır. Bu bent, lehine karar verilen tarafın karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olmasını iade sebebi sayar. İki unsur birlikte aranır: hileli davranışın varlığı ve bu davranışın karara etki etmiş olması.

Hilenin biçimi konusunda Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 14.06.2023 tarihli 2023/285 E. ve 2023/3213 K. sayılı kararı ölçü verir: HMK m. 375/1-h bendinde öngörülen hileli davranış olumlu bir eylem biçiminde olabileceği gibi, çekinme ve susma gibi olumsuz bir şekilde de ortaya çıkabilir. Yani bilgi saklamak da hile sayılabilir.

Asıl güçlük ispatta ortaya çıkar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 14.05.2024 tarihli 2023/10050 E. ve 2024/3433 K. sayılı kararında dava, davalının davacının iradesini boşanma kararından önce sakatladığı ve hile ile iradesini etkilediği iddiasına yönelik somut delil ibraz edilmediği gerekçesiyle reddedilmiştir. 24.09.2024 tarihli 2024/2236 E. ve 2024/6328 K. sayılı kararda da hile hususunun ispatlanamadığı, karara etki eden hileli bir işlem bulunması koşulunun gerçekleşmediği belirtilerek esasa girilmeden talep reddedilmiştir.

İspatın gerçekleştiği örnekler de vardır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 03.04.2024 tarihli 2023/8763 E. ve 2024/2370 K. sayılı kararında, anlaşmalı boşanma davasında davacı kadının iradesinin serbestçe açıklanmadığının ispat edildiği ve davacı kadın için yargılamanın iadesi şartlarının oluştuğu kabul edilmiştir. Yani yol tümüyle kapalı değildir; kapalı olan, delilsiz iddiadır.

Bu noktada somut olarak ne tür delillerin işe yaradığı sorusu önem kazanır. Tehdit içerikli mesaj kayıtları, tanık beyanları, aynı döneme ait ceza soruşturması dosyası, hastane kayıtları ve protokol öncesi yazışmalar dosyanın kaderini belirler. Delil değerlendirmesi her dosyada farklıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.

Kesinleşmemiş Kararlarda Yol: İstinaf

Yargılamanın iadesi yalnızca kesinleşmiş hükümlere karşı işletilebilir. Karar henüz kesinleşmemişse irade sakatlığı iddiası olağan kanun yolunda, yani istinaf başvurusunda ileri sürülür. Bu ayrımın karıştırılması, süresinde yapılmış bir başvurunun yanlış yola girmesine ve hak kaybına yol açar; mahkeme talebi niteliğine göre değerlendirir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 30.09.2025 tarihli 2025/7038 E. ve 2025/8076 K. sayılı kararında kural açıkça konulmuştur: kanun yolu denetimi açık ve henüz kesinleşmemiş olan kararlara karşı yargılamanın yenilenmesi istenemez. Aynı kararda kadının irade fesadı iddialarına ilişkin talebinin yargılamanın iadesi değil, boşanma davasındaki ilk derece mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusu niteliğinde olduğu tespit edilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.04.2019 tarihli 2017/2650 E. ve 2019/485 K. sayılı kararında da TMK m. 166/3 gereğince anlaşmalı boşanma kararı verildikten sonra tarafların ancak irade fesadı hâllerinin varlığı iddiasıyla kararın bozulmasını isteyebilecekleri belirtilmiştir.

Pratik sonuç şudur: duruşmada baskı altında beyanda bulunduğunu düşünen eşin yapması gereken ilk iş, kararın kesinleşmesini beklemek değil, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren istinaf süresini kullanmaktır. Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açar. Kesinleşmenin nasıl işlediğini ve şerhin nereden alındığını boşanma kararının kesinleşmesi yazısında ayrıca anlattım.

Yargılamanın İadesinde Süreler: Üç Ay ve On Yıl

HMK m. 377 iki süre öngörür. Yeni belgenin elde edildiği veya hilenin farkına varıldığı tarihten itibaren üç aylık süre işler. Her hâlde, iade talebine konu olan hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıllık süre geçtikten sonra bu yola başvurulamaz. İki süre birlikte değerlendirilir.

Üç aylık sürenin uygulamadaki sertliği Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17.05.2023 tarihli 2023/408 E. ve 2023/2424 K. sayılı kararında görülür; boşanmanın kesinleşmesinden itibaren üç aylık dava süresi geçtikten sonra ileri sürülen iddiaların dinlenemeyeceğine işaret edilmiştir.

Süre hesabı dosyanın kendi tarihlerine bağlıdır ve gecikme telafi edilemez. Kendi durumunuzu değerlendirmek isterseniz iletişime geçebilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma hakkında en çok sorulan soruları, cevabın ilk cümlesinde net yanıt verecek ve dayanağını kanun maddesi ya da Yargıtay kararıyla gösterecek biçimde yanıtladım. Tartışmalı noktalarda kesinlik iddia etmek yerine tartışmanın çerçevesini aktardım; sorunuz burada yoksa yazının ilgili bölümüne dönebilirsiniz.

1. Anlaşmalı boşanma nedir?

Eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşarak evliliği tek duruşmada bitirdiği boşanma türüdür. TMK m. 166/3’te düzenlenmiştir. Hâkim tarafları bizzat dinler ve anlaşmayı uygun bulursa boşanmaya hükmeder.

2. Anlaşmalı boşanma için kaç yıl evli olmak gerekir?

En az bir yıl. TMK m. 166/3 bu süreyi açıkça arar. Bir yılını doldurmamış evliliklerde eşler anlaşsa bile bu yol uygulanamaz.

3. Bir yıllık süre hangi tarihten başlar?

Resmî nikâh tarihinden. Nişanlılık dönemi ya da resmî nikâh öncesi birlikte yaşanan süre hesaba katılmaz.

4. Bir yıl dolmadan boşanmak isteyen ne yapar?

Genel boşanma sebeplerine dayanan çekişmeli dava açar ya da sürenin dolmasını bekler. Çekişmeli davada kusur ispatı gerekir ve süreç uzar.

5. Eşlerin ikisi de duruşmaya katılmak zorunda mı?

Evet. TMK m. 166/3 hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koşar. Vekil katılımı bu şartı karşılamaz.

6. Yurt dışında yaşıyorum, duruşmaya bizzat katılmam şart mı?

Kural olarak evet. İstinabe yoluna başvurulabilir, ancak bu yol her dosyada uygulanmaz; duruşma gününe göre seyahat planlamak daha güvenli olur.

7. Anlaşmalı boşanmada avukat zorunlu mu?

Hayır, zorunlu değildir. Eşler davayı kendileri takip edebilir. Protokol yıllara hükmeden bir metin olduğu için hukuki denetimden geçmesi önerilir.

8. Avukat tutarsam duruşmaya katılmam gerekmez mi?

Gerekir. Avukat dilekçeyi hazırlar ve dosyayı takip eder; hâkimin iradeyi bizzat denetleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

9. Anlaşmalı boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Aile mahkemesinde. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

10. Hangi yer mahkemesi yetkilidir?

Eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir.

11. Anlaşmalı boşanma dilekçesi nereye verilir?

Adliyedeki tevzi bürosuna. Dosya buradan aile mahkemesine dağıtılır ve esas numarası alır.

12. Dilekçede neler yer almalı?

Tarafların kimlik ve adres bilgileri, evlenme tarihi, TMK m. 166/3’e dayanıldığı, protokolün onaylanması ve boşanmaya hükmedilmesi talebi. Ortak çocuk varsa doğum tarihleri de yazılır.

13. Anlaşmalı boşanma için hangi belgeler gerekir?

Nüfus kayıt örneği, kimlik fotokopileri ve imzalı protokol. Yurt dışındaki eş için vekâletname gerekir.

14. Protokol yerine duruşmada sözlü beyan yeterli mi?

Yeterlidir, ancak beyanın tutanağa geçirilip taraflarca imzalanması şarttır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.04.2019 tarihli 2017/1941 E. ve 2019/475 K. sayılı kararı bu koşulu açıkça arar.

15. Protokolün her sayfası imzalanmalı mı?

Evet. Yalnızca son sayfanın imzalanması, sonradan sayfa değiştirildiği iddialarına zemin hazırlar.

16. Hâkim protokolü aynen kabul etmek zorunda mı?

Hayır. TMK m. 166/3 gereği hâkim tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya hükmolunur.

17. Hâkim anlaşmalı boşanmayı reddedebilir mi?

Edebilir. Şartlar oluşmamışsa ya da önerdiği değişiklikler kabul edilmezse anlaşmalı boşanmaya hükmetmez; dava çekişmeli olarak yürür.

18. Hâkim duruşmada ne sorar?

Boşanmak isteyip istemediğinizi, protokolü okuyup anlayarak imzalayıp imzalamadığınızı, baskı altında olup olmadığınızı ve çocuklara ilişkin düzenlemeyi kabul edip etmediğinizi sorar.

19. Duruşmada söylediklerim tutanağa geçer mi?

Geçer. Bu beyanlar iradenin serbestliğine ilişkin en doğrudan delildir ve yıllar sonra açılan davalarda ilk bakılan kayıt olur.

20. Anlaşmalı boşanma tek celsede biter mi?

Kural olarak evet, duruşma tek celsede tamamlanır. Asıl süreyi belirleyen duruşma gününün ne zaman verildiği ve kararın ne zaman kesinleştiğidir.

21. Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?

Duruşma tek celsede biter; toplam süre mahkemenin iş yoğunluğuna, gerekçeli kararın yazılmasına ve kesinleşmeye bağlıdır. Net bir gün sayısı vermek yanıltıcı olur.

22. Karar ne zaman kesinleşir?

Taraflar istinaf hakkından feragat ederse hemen; etmezse gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık istinaf süresinin geçmesiyle kesinleşir.

23. İstinaf hakkından feragat ne işe yarar?

Kesinleşmeyi hızlandırır. Feragat edildiğinde iki haftalık sürenin dolması beklenmez.

24. Anlaşmalı boşanma kararı istinaf edilebilir mi?

Edilebilir. Özellikle irade fesadı iddiası varsa kararın kesinleşmesini beklemeden istinaf yoluna başvurulması gerekir.

25. Anlaşmalı boşanmada harç ne kadar?

Tutarlar her yıl Harçlar Kanunu genel tebliğiyle güncellendiği için burada rakam vermiyorum. Güncel tutar adliyedeki vezneden ya da UYAP üzerinden öğrenilir.

26. Anlaşmalı boşanma davası UYAP üzerinden açılabilir mi?

Avukatla takip edilen dosyalarda UYAP Avukat Portal üzerinden elektronik olarak açılabilir. Vatandaş portalında dava açma imkânı sınırlıdır ve uygulama adliyeden adliyeye değişir.

27. Adli tatilde anlaşmalı boşanma görülür mü?

Adli tatil 20 temmuz ile 31 ağustos arasındadır. Dava açılabilir, ancak duruşma günü genellikle tatil sonrasına verilir.

28. Anlaşmalı boşanma çekişmeliye döner mi?

Döner. Duruşmada eşlerden biri boşanmak istemediğini söylerse, protokolü kabul etmezse ya da hâkimin önerdiği değişikliği reddederse dava çekişmeli olarak yürür.

29. Anlaşmalı boşanmada kusur araştırılır mı?

Araştırılmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.10.2024 tarihli 2024/1455 E. ve 2024/7592 K. sayılı kararında bu davada klasik ispat kurallarının ve yargılama faaliyetinin uygulanmadığı belirtilmiştir.

30. Anlaşmalı boşanmada tanık dinlenir mi?

Dinlenmez. Hâkimin incelemesi evlilik süresi, bizzat dinleme, serbest irade ve düzenlemenin uygunluğuyla sınırlıdır.

31. Protokolde hangi nafaka türleri düzenlenir?

Yoksulluk nafakası ve çocuk için iştirak nafakası. Tedbir nafakası dava süresince geçerlidir ve kararla sona erer.

32. Nafakaya artış oranı yazılmazsa ne olur?

Her yıl artış için ayrı bir nafaka artırım davası açmak gerekebilir. Protokole artış ölçütü yazmak bu ihtiyacı büyük ölçüde ortadan kaldırır.

33. Yoksulluk nafakasından feragat edilebilir mi?

Edilebilir. Feragatin protokolde tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılması gerekir; açık değilse sonradan nafaka talebiyle karşılaşmak mümkündür.

34. Protokolde kararlaştırılan nafaka sonradan değiştirilebilir mi?

İştirak nafakası çocuğun ihtiyacı ve tarafların mali durumu değiştiğinde artırım ya da azaltım davasına konu olabilir. Yoksulluk nafakası için de değişen koşullar ileri sürülebilir.

35. Velayet protokolde nasıl düzenlenir?

Çocuğun üstün yararı ölçüt alınarak düzenlenir. Hâkimin en yakından denetlediği madde budur; çocuğun alışkın olduğu düzeni bozan düzenlemelere müdahale edilir.

36. Ortak velayet protokole yazılabilir mi?

Yazılabilir. Türk hukukunda ortak velayet mutlak biçimde yasak değildir; mahkemenin somut olayda çocuğun yararına uygun bulması gerekir.

37. Kişisel ilişki nasıl yazılmalı?

Gün, saat, teslim ve iade yeri belirtilerek; bayram, yarıyıl ve yaz tatili ayrı ayrı düzenlenerek. Belirsiz takvim ileride icra dosyasına dönüşür.

38. Protokole uyulmazsa ne olur?

Nafaka ödenmezse ilamlı icra takibi başlatılır. Kişisel ilişkiye uyulmazsa icra ve şikâyet yolları işletilir. Protokol mahkeme kararının parçası hâline geldiği için icra kabiliyeti taşır.

39. Mal rejimi protokolde düzenlenmezse ne olur?

Katılma alacağı davası açma hakkı saklı kalır. Tasfiye boşanma davasından ayrı bir dava konusudur.

40. Anlaşmalı boşanmadan sonra mal paylaşımı davası açılabilir mi?

Protokolde tasfiye düzenlenmemişse açılabilir. Düzenlenmiş ve karşılıklı feragat yazılmışsa bu hak kural olarak tüketilmiş sayılır.

41. Anlaşmalı boşanmadan sonra tazminat davası açılabilir mi?

Protokolde tazminattan feragat edilmişse açılamaz. Feragat yazılmamışsa boşanma sebebiyle tazminat talebi gündeme gelebilir.

42. Anlaşmalı boşanmadan sonra fikrim değişirse ne olur?

Karar verildikten sonra anlaşmadan dönmek hukuken mümkün değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli 2023/9534 E. ve 2024/2698 K. sayılı kararı bu sonuca varmıştır.

43. Baskı altında imzaladım diyerek yargılamanın iadesi istenebilir mi?

Kural olarak hayır. HMK m. 375’te yargılamanın iadesi sebepleri sınırlı sayıdadır ve baskı, tehdit veya korkutma bu sebepler arasında sayılmamıştır.

44. Yargılamanın iadesi sebepleri genişletilebilir mi?

Genişletilemez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 20.02.2024 tarihli 2023/6114 E. ve 2024/1004 K. sayılı kararında sebeplerin tahdidi olduğu ve kıyas yoluyla genişletilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

45. Hile sebebiyle yargılamanın iadesi hangi maddeye dayanır?

HMK m. 375/1-h bendine. Bu bent, lehine karar verilen tarafın karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olmasını iade sebebi sayar.

46. Susmak da hile sayılır mı?

Sayılabilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 14.06.2023 tarihli 2023/285 E. ve 2023/3213 K. sayılı kararında hileli davranışın çekinme ve susma gibi olumsuz bir şekilde de ortaya çıkabileceği belirtilmiştir.

47. Hile iddiasını kim ispat eder?

İddia eden taraf. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 23.10.2024 tarihli 2024/4598 E. ve 2024/7827 K. sayılı kararında ispat yükünün davacıya ait olduğu vurgulanmıştır.

48. İradenin serbest olmadığı hiç ispatlanabiliyor mu?

Ediliyor. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 03.04.2024 tarihli 2023/8763 E. ve 2024/2370 K. sayılı kararında davacı kadının iradesinin serbestçe açıklanmadığı ispat edildiğinden yargılamanın iadesi şartlarının oluştuğu kabul edilmiştir.

49. Yargılamanın iadesi süresi ne kadar?

HMK m. 377 uyarınca hilenin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıl.

50. Karar kesinleşmediyse hangi yola başvurulur?

İstinaf yoluna. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 30.09.2025 tarihli 2025/7038 E. ve 2025/8076 K. sayılı kararında kanun yolu denetimi açık ve henüz kesinleşmemiş kararlara karşı yargılamanın yenilenmesi istenemeyeceği belirtilmiştir.

51. Protokol maddeleri anlaşılmıyorsa ne yapılır?

Karara karşı süresinde kanun yoluna başvurulur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 11.09.2024 tarihli 2023/7606 E. ve 2024/5727 K. sayılı kararına göre muğlaklık iddiası ancak istinaf veya temyiz incelemesinde değerlendirilir.

52. Boşanmadan sonra soyadı nasıl değişir?

Karar kesinleşip nüfusa işlendikten sonra kadın dilekçeyle eski soyadına döner. İşlem nüfus müdürlüğünde yapılır.

53. Anlaşmalı boşanma kararı nüfusa ne zaman işlenir?

Karar kesinleştikten sonra mahkeme tarafından nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kütüğe işlenir.

54. Anlaşmalı boşanma tebligatı kaç günde gelir?

Net bir gün sayısı yoktur; gerekçeli kararın yazılmasına ve posta işleyişine bağlıdır. Duruşmada istinaf hakkından feragat edilmişse tebligat beklenmeden kesinleşme işlemi yapılabilir.

55. Avukatsız anlaşmalı boşanma yapılabilir mi?

Yapılabilir. Avukatla temsil zorunlu değildir. Ancak protokoldeki eksiklikler karar kesinleştikten sonra düzeltilemediği için metnin hukuki denetimden geçmesi önerilir.

56. Anlaşmalı boşanma dilekçesini kim hazırlar?

Eşler kendileri yazabilir ya da avukata hazırlatabilir. Önemli olan dilekçenin protokolle uyumlu olması ve talep sonucunun açık kurulmasıdır.

57. Anlaşmalı boşanma dilekçesi nasıl yazılır?

Taraf bilgileri, evlenme tarihi, TMK m. 166/3’e dayanıldığı, protokolün onaylanması ve boşanmaya hükmedilmesi talebi sırayla yazılır. Ortak çocuk varsa doğum tarihleri eklenir.

58. Ortak çocuk yoksa protokol nasıl düzenlenir?

Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası maddelerine yer verilmez. Çocuksuz dosyalarda protokol yalnızca mali sonuçları ve mal rejimini düzenler.

Kaynakça

Mevzuat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 166/3 (anlaşmalı boşanma).
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 374 (yargılamanın iadesinin konusu), m. 375 (iade sebepleri), m. 375/1-h (hile sebebi), m. 377 (süreler).

Yargı kararları

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1941, K. 2019/475, T. 18.04.2019.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2650, K. 2019/485, T. 18.04.2019.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2019/1728, K. 2019/3594, T. 27.03.2019.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/285, K. 2023/3213, T. 14.06.2023.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/408, K. 2023/2424, T. 17.05.2023.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/6137, K. 2023/4583, T. 10.10.2023.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/6114, K. 2024/1004, T. 20.02.2024.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/8763, K. 2024/2370, T. 03.04.2024.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/9534, K. 2024/2698, T. 18.04.2024.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/26, K. 2024/2705, T. 22.04.2024.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/10050, K. 2024/3433, T. 14.05.2024.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/7606, K. 2024/5727, T. 11.09.2024.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/2236, K. 2024/6328, T. 24.09.2024.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/2033, K. 2024/6365, T. 25.09.2024.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/1455, K. 2024/7592, T. 21.10.2024.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/4598, K. 2024/7827, T. 23.10.2024.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/7038, K. 2025/8076, T. 30.09.2025.

Doktrin ve akademik kaynaklar

• Bilge Umar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, olağanüstü kanun yolları bölümü.
• Baki Kuru, İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, yargılamanın iadesi başlığı.
• Mustafa Dural, Tufan Öğüz, Mustafa Alper Gümüş, Türk Özel Hukuku Cilt III: Aile Hukuku, boşanma sebepleri bölümü.
• Ömer Uğur Gençcan, Boşanma Hukuku, anlaşmalı boşanma başlığı.

Bu yazı bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır ve burada anlatılanlar somut olayınıza doğrudan uygulanamayabilir.