Üniversite Okuyan Çocuğa Nafaka Kaç Yaşına Kadar Ödenir?

Üniversite okuyan çocuğa nafaka, çocuk 18 yaşını doldurduğu için kendiliğinden kesilmez. Kesilen şey iştirak nafakasıdır; yerine geçebilecek olan yardım nafakasıdır ve bunun için ergin çocuğun kendi adına dava açması gerekir. Aradaki bu geçiş, uygulamada en çok hak kaybına yol açan noktadır.

Bu yazıda TMK m. 328/2 ile m. 364 arasındaki ilişki, nafakanın hangi eğitim kademelerini kapsadığı, açıköğretim ve ikinci öğretimin etkisi, üniversiteye hazırlık ve mezuniyet sonrası iş arama dönemleri, miktarın nasıl belirlendiği ve ödenmeyen nafakanın nasıl tahsil edileceği ele alınmaktadır. Sık sorulan sorulara verilen cevaplar makalenin sonundadır.

Üniversite Okuyan Çocuğa Nafaka Kaç Yaşına Kadar Ödenir?

Kanunda bir yaş sınırı yoktur. Ölçüt yaş değil, eğitimin fiilen sürüyor olmasıdır. TMK m. 328/2 uyarınca çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür. Uygulamada lisans eğitimi 22-25 yaş aralığında biter; belirleyici olan bu aralık değil, mezuniyettir.

Bu ayrım pratikte şu sonucu doğurur: 24 yaşında hâlâ lisans öğrencisi olan çocuğun nafaka hakkı devam eder, 21 yaşında mezun olan çocuğunki sona erer. Yaş üzerinden yapılan hesap yanıltıcıdır.

Mahkemelerin hükümde “Şubat 2028 tarihine kadar” gibi sabit bir tarih yazması da isabetli görülmemektedir. Eğitim uzayabilir, kısalabilir ya da fiili durum değişebilir. Asıl olan eğitimin tamamlanmasıdır (Yargıtay 3. HD, E. 2018/5410, K. 2018/8949, T. 24.09.2018).

İştirak Nafakası ile Yardım Nafakası Arasındaki Fark

İştirak nafakası, velayet kendisinde olmayan ebeveynin çocuğun bakım giderlerine katılmasıdır ve velayet sahibi ebeveyne ödenir. Yardım nafakası ise yoksulluğa düşecek altsoyun kendi adına talep ettiği nafakadır. Birincisi erginlikle biter, ikincisi erginlikten sonra başlar.

Farkın en somut sonucu davanın tarafıdır. İştirak nafakası davasını anne veya baba açar; yardım nafakası davasını çocuğun bizzat kendisi açar. Anne, 18 yaşını dolduran çocuğu adına dava açamaz; çocuk artık kendi davasının davacısıdır.

Nafaka Hakkının Üç Şartı

Ergin çocuğun yardım nafakası alabilmesi üç şarta bağlıdır: eğitimin fiilen devam etmesi, çocuğun kendi emek ve geliriyle geçinemeyecek durumda olması, yükümlünün ödeme gücünün bulunması. Üçü birlikte aranır; biri eksikse talep reddedilir.

Eğitim şartı belge ile ispatlanır: öğrenci belgesi, transkript, kayıt yenileme kaydı. Yoksulluk şartı çocuğun düzenli gelirinin bulunmamasıdır; asgari ücretle tam zamanlı çalışan bir öğrencinin talebi genellikle karşılık bulmaz. Ödeme gücü ise yükümlünün geliri, malvarlığı ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler dikkate alınarak değerlendirilir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin E. 2014/14765, K. 2015/351, T. 12.01.2015 sayılı kararında, düzenli geliri bulunmayan ve eğitimini sürdürmek için babasının yardımına muhtaç olan çocuk lehine nafakaya hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Cinsiyet Farkı Var mıdır?

Yoktur. Türk hukukunda nafaka alacaklısı bakımından kız ve erkek çocuk arasında ayrım yapılmaz. Çalışma gücü ve imkânı bulunan ergin kız çocuk, yalnızca kız olduğu için nafaka talep edemez; tek istisna öğrenim hayatının devam etmesidir.

Bu nokta arama sonuçlarında sıkça yanlış aktarılmaktadır. “Erkek çocuğa 18’e kadar, kız çocuğa evlenene kadar” biçimindeki yaygın kanı hukuki dayanaktan yoksundur. Ölçüt her iki cinsiyet için de aynıdır: eğitim ve yoksulluk.

Hangi Eğitim Kademeleri Kapsanır?

Ön lisans, lisans ve yüksekokul eğitimi tartışmasız kapsam içindedir. Yüksek lisans doktrinde ağırlıklı olarak kapsanmakta, doktora ise genel olarak kapsam dışında tutulmaktadır. Belirleyici ölçüt, eğitimin çocuğa uygun bir meslek edindirme amacına hizmet edip etmediğidir.

Doktrinde eğitim nedeniyle bakım yükümlülüğünün genel olarak 27 yaşına kadar sürebileceği, bazı görüşlerde sigorta hukukuna paralel olarak 25 yaşın sınır oluşturabileceği ifade edilmektedir. Bunlar kanuni sınır değil, hakkaniyet değerlendirmesinde kullanılan ölçütlerdir.

Açıköğretim Fakültesi Nafakayı Keser mi?

Kesmez. Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre açıköğretim fakültesinde okumak yardım nafakası almaya engel değildir. Babanın yükümlülüğü, çocuk okulunu bitirip bir işe girene kadar devam eder (Yargıtay HGK, E. 2013/1627, K. 2015/1020, T. 13.03.2015; Yargıtay 3. HD, E. 2012/14729, K. 2012/20641, T. 03.10.2012).

Eskiden açıköğretim öğrencisinin çalışabileceği varsayımıyla nafaka reddedilirdi. Güncel içtihat bu varsayımı terk etmiştir. Ancak çocuk fiilen çalışıyor ve düzenli gelir elde ediyorsa, bu kez yoksulluk şartı gerçekleşmediği için talep reddedilebilir. Ayrım incedir: açıköğretimde okumak değil, düzenli gelir elde etmek nafakayı sona erdirir.

İkinci Öğretim ve Özel Üniversite

İkinci öğretimde ya da özel üniversitede okumak nafaka hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak bu durumlarda babanın ödeme gücü ile çocuğun burs alıp almadığı titizlikle araştırılır (Yargıtay 3. HD, E. 2014/6897, K. 2014/15558, T. 01.12.2014; E. 2014/2266, K. 2014/9364, T. 11.06.2014).

Tam burslu bir öğrencinin barınma ve ulaşım gideri sürdüğü için nafaka talebi tümüyle reddedilmez; burs, miktarı düşüren bir unsur olarak değerlendirilir. Özel üniversite ücretinin tamamının yükümlüye yükletilmesi ise çoğu dosyada hakkaniyete aykırı bulunur.

Üniversiteye Hazırlık Dönemi

Liseden mezun olan ancak henüz üniversiteye yerleşmemiş, sınava hazırlanan ergin çocuk da yardım nafakası alabilir. Türkiye’deki eğitim koşulları gereği üniversiteye giriş için beklenen “makul süre” nafaka kapsamında sayılmaktadır (Yargıtay 3. HD, E. 2015/5197, K. 2015/13790, T. 09.09.2015; E. 2013/10021, K. 2013/12963, T. 19.09.2013).

Makul sürenin uzunluğu dosyaya göre değişir. Bir yıl hazırlanıp yerleşen çocuk bakımından tartışma çıkmaz; dört yıl üst üste sınava girip hiçbir kayıt yaptırmayan çocuk bakımından ise hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığı değerlendirilir.

Bölüm veya Üniversite Değiştirme

Çocuğun bir bölümü bırakıp yeniden sınava girerek başka bir bölüme yerleşmesi, nafakayı kendiliğinden sona erdirmez. Yargıtay bu davranışı hakkın kötüye kullanılması olarak görmemekte ve yükümlülüğün devamına hükmetmektedir.

Sınır, tekrarın sayısındadır. Bir kez bölüm değiştirmek olağan bir tercihtir; üst üste üç kez kayıt silip yeniden başlamak, eğitimin haklı sebep olmaksızın uzatılması olarak değerlendirilebilir. Bu ihtimalde nafakanın kaldırılması davası gündeme gelir.

Mezuniyet Sonrası İş Arama Dönemi

Rakip içeriklerde çoğunlukla atlanan bir başlıktır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin E. 2016/16147, K. 2017/5619, T. 19.04.2017 sayılı kararında, üniversiteden yeni mezun olan ve KPSS’ye hazırlandığı için henüz iş bulamayan çocuğun nafakasının kesilmemesi, bu sürecin de makul süre içinde desteklenmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Buradaki hukuki dayanak değişir. Eğitim bittiği için TMK m. 328/2 devreye girmez; talep artık TMK m. 364 kapsamındaki genel yardım nafakasıdır ve yoksulluğa düşme şartı bağımsız olarak aranır. Dilekçede bu ayrımın doğru kurulması sonucu etkiler.

Sağlık Nedeniyle Çalışamayan Çocuk

Üniversite mezunu olsa dahi sağlık sorunları veya ekonomik koşullar nedeniyle iş bulamayan ve yoksulluğa düşen altsoyun TMK m. 364 uyarınca yardım nafakası talep etme hakkı saklıdır (Yargıtay 3. HD, E. 2011/14457, K. 2011/18098, T. 21.11.2011).

Bu ihtimalde eğitim şartı hiç aranmaz. Aranan tek şey yoksulluğa düşecek olmak ve yükümlünün ödeme gücüdür. Sağlık raporu, engellilik oranı ve çalışma gücü kaybını gösteren belgeler dosyanın belkemiğini oluşturur.

Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?

Miktar, yükümlünün geliri ve sosyal-ekonomik durumu ile çocuğun ihtiyaçları arasında hakkaniyete uygun bir denge kurularak belirlenir (Yargıtay 3. HD, E. 2014/19536, K. 2015/4988, T. 26.03.2015; E. 2013/2465, K. 2013/4011, T. 11.03.2013). Kanunda oran veya formül yoktur.

Uygulamada mahkemeler önce çocuğun aylık zorunlu giderini kalem kalem çıkarır, sonra bu tutarın yükümlünün gelirine oranını hakkaniyet süzgecinden geçirir. Aşağıdaki tablo bu akıl yürütmenin nasıl işlediğini örnek bir senaryo üzerinden göstermektedir.

Bu hesap dosyanın kendi verilerine göre değişir; iki farklı şehirde okuyan iki öğrenci için aynı rakam çıkmaz. Kendi durumunuzu değerlendirmek isterseniz iletişime geçebilirsiniz.

Nafaka Ne Zaman Başlar? Geriye Dönük İstenebilir mi?

Yardım nafakası kural olarak dava tarihinden itibaren hükmedilir. Dava açılmadan önceki dönem için geriye dönük nafaka talep edilemez. Bu nedenle 18 yaş dolduğunda beklemek doğrudan hak kaybı doğurur.

Somut sonuç şudur: çocuk 18 yaşını Eylül’de doldurup davayı ertesi yılın Mart’ında açarsa, aradaki altı aylık dönem için nafaka alamaz. Yardım nafakası talebinde hak düşürücü süre bulunmamakla birlikte, gecikilen her ay geri gelmez.

Yardım Nafakası Davası Nasıl Açılır?

Dava aile mahkemesinde açılır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme davacının ya da davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Nafaka davaları dava şartı arabuluculuğa tabi değildir; doğrudan dava açılabilir.

Dilekçeye eklenmesi gereken belgeler: öğrenci belgesi, güncel transkript, kayıt yenileme belgesi, varsa burs veya kredi durumunu gösteren yazı, kira sözleşmesi veya yurt belgesi, nüfus kayıt örneği. Yükümlünün gelir durumu mahkemece SGK ve tapu kayıtları üzerinden resen araştırılır.

Nafaka davalarında nispi harç, talep edilen yıllık nafaka tutarı üzerinden hesaplanır. Adli yardım talebi de dilekçeyle birlikte ileri sürülebilir.

Nafaka Ödenmezse Ne Yapılır?

Hükmedilen nafaka ödenmezse iki yol birlikte işletilebilir: icra takibi ve ceza yaptırımı. İcra takibinde nafaka alacağı ayrıcalıklı bir alacaktır; maaş haczinde diğer alacaklardan önce gelir ve maaşın dörtte biri sınırına tabi değildir.

Bunun yanında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 344 uyarınca nafaka hükmüne uymayan borçlu hakkında tazyik hapsi istenebilir. İcra ceza mahkemesine şikâyet, ödenmeyen aya ilişkin icra emrinin tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılmalıdır.

Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açar. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.

Nafakanın Artırılması ve Kaldırılması

Nafakanın artırılması davası her zaman açılabilir. Hükümde artış oranı belirlenmemişse, artış ancak yeni bir davayla sağlanır. Bu nedenle ilk davada TÜFE oranında yıllık artış talep edilmesi, sonradan tekrar dava açma yükünü ortadan kaldırır.

Kaldırılma davasını yükümlü açar. Dayanak olabilecek olgular: çocuğun mezun olması, eğitimi terk etmesi, düzenli gelire kavuşması, evlenmesi ya da yükümlünün ödeme gücünün ortadan kalkması. Bu olguların ispat yükü davayı açan yükümlüdedir.

Boşanma sürecinde eş ve çocuklar için istenen geçici önlemlerin nasıl işlediğini tedbir nafakasının şartları ve miktarı başlıklı yazıda ayrıntılı olarak ele aldım.

Nafaka Yükümlüsünün Diğer Yükleri

Yükümlünün yeniden evlenmesi, yeni çocuklarının olması veya işsiz kalması nafakayı kendiliğinden sona erdirmez. Bu olgular miktarın yeniden değerlendirilmesinde dikkate alınır. Mahkeme, yükümlünün bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sayısını hakkaniyet ölçütü içinde tartar.

Emeklilik de aynı çerçevede değerlendirilir. Emekli aylığı gelir sayılır; ancak aylığın düşüklüğü miktarın indirilmesi için gerekçe oluşturabilir. Yükümlünün gelirinin tamamen kesilmiş olması ise ödeme gücünün ortadan kalkması anlamına gelir.

Boşanmamış Anne Babada Durum

Yardım nafakası talebi için anne babanın boşanmış olması gerekmez. TMK m. 364 altsoy, üstsoy ve kardeşler arasında karşılıklı bir yükümlülük öngörür. Evli ancak fiilen ayrı yaşayan ya da birlikte yaşadığı hâlde çocuğun eğitimine katkı vermeyen ebeveyne karşı da dava açılabilir. Evlilik dışı doğan çocuk bakımından nafaka talebinin ön koşulu soybağının kurulmuş olmasıdır; bu süreci babalık davası ve babalığın tespiti başlığı altında ayrıca anlattım.

Eşlerin evlilik birliği içindeki karşılıklı mali yükümlülükleri ayrı bir konudur; bu yükümlülükleri evlilik birliğinde eşlerin mali hak ve yükümlülükleri yazısında ele aldım.

Anne de Nafakadan Sorumlu mudur?

Sorumludur. TMK m. 328 ve m. 364 yükümlülüğü yalnızca babaya değil, her iki ebeveyne yükler. Uygulamada davaların çoğunun babaya karşı açılıyor olması hukuki bir zorunluluktan değil, velayetin çoğunlukla annede olmasından kaynaklanır.

Ergin çocuk her iki ebeveyne karşı birlikte dava açabilir. Bu ihtimalde mahkeme, her ebeveynin gelir durumuna göre payını ayrı ayrı belirler.

Yurt Dışında Okuyan Çocuk

Yurt dışında öğrenim gören ergin çocuk da yardım nafakası talep edebilir. Eğitim şartı bakımından yurt içi ile yurt dışı arasında ayrım yapılmaz. Ancak miktar belirlenirken yükümlünün ödeme gücü sınırı belirleyici olur; yurt dışı eğitim giderinin tamamı çoğu dosyada karşılanabilir bulunmaz.

Yükümlü yurt dışında yaşıyorsa kararın icrası ayrı bir sorundur. Bu ihtimalde nafakanın tahsili için tanıma-tenfiz yoluna veya taraf olunan uluslararası nafaka sözleşmelerine başvurulması gerekir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolündeki Düzenlemenin Etkisi

Anlaşmalı boşanma protokolünde “çocuk 18 yaşını doldurunca nafaka sona erer” biçiminde bir hüküm bulunması, çocuğun yardım nafakası hakkını ortadan kaldırmaz. Protokol anne ile babayı bağlar; çocuk protokolün tarafı değildir.

Aynı şekilde protokolde “üniversite bitene kadar ödenecektir” denmişse, bu hüküm iştirak nafakasına ilişkin olsa dahi tarafları bağlar ve çocuk lehine ayrıca yorumlanır. Protokoldeki nafaka maddesinin artış oranı ve ek gider kalemleri yönünden nasıl kurulması gerektiğini anlaşmalı boşanmada nafaka ve protokol yazısında ayrıntılı işledim. Anlaşmalı boşanma sürecinin nasıl işlediğini anlaşmalı boşanma nasıl yapılır yazısında anlattım.

Nafaka Alacağının Haczi ve Vergisi

Nafaka alacakları haczedilemez. Bu koruma alacaklının geçim güvencesine yöneliktir ve alacağın devrini de sınırlar. Gelir vergisi bakımından da nafaka alacakları istisna kapsamındadır; alan kişi beyanname vermek zorunda değildir.

Ödeyen bakımından ise nafakanın gider yazılabilmesi ayrı koşullara tabidir ve serbest meslek erbabı ile ücretli çalışan için farklı sonuç doğurabilir.

Nafaka Davasında Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada tekrar eden hatalar şunlardır: 18 yaş dolduktan sonra beklemek, davayı çocuk yerine annenin açması, öğrenci belgesini güncellemeden dosyaya sunmak, artış oranı talep etmemek, ödeme gücü delillerini toplamadan yüksek miktar istemek.

Bunların her biri ya davanın reddine ya da hükmedilen miktarın beklenenin altında kalmasına yol açar. Dilekçenin hukuki dayanağının doğru kurulması, sonucu doğrudan etkiler.

50 Soruda Üniversite Okuyan Çocuğa Nafaka

1. Üniversite okuyan çocuğa nafaka kaç yaşına kadar ödenir?
Kanunda yaş sınırı yoktur; ölçüt eğitimin sürmesidir. Lisans eğitimi uygulamada 22-25 yaş aralığında biter ancak belirleyici olan mezuniyettir (TMK m. 328/2).

2. Çocuk 18 yaşını doldurunca nafaka kendiliğinden kesilir mi?
İştirak nafakası kesilir. Yardım nafakası ise ancak çocuğun kendi adına açacağı yeni bir davayla başlar.

3. Yardım nafakası davasını kim açar?
Ergin çocuğun bizzat kendisi açar. Anne veya baba 18 yaşını dolduran çocuk adına dava açamaz.

4. Kız çocuk için nafaka süresi farklı mıdır?
Farklı değildir. Türk hukukunda nafaka bakımından kız ve erkek çocuk arasında ayrım yapılmaz; ölçüt her ikisi için de eğitim ve yoksulluktur.

5. Açıköğretimde okuyan çocuk nafaka alabilir mi?
Alabilir. Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre açıköğretim yardım nafakasına engel değildir (Yargıtay HGK, E. 2013/1627, K. 2015/1020).

6. İkinci öğretimde okumak nafakayı etkiler mi?
Hakkı kaldırmaz. Ancak çocuğun fiilen çalışıp düzenli gelir elde etmesi hâlinde yoksulluk şartı gerçekleşmez.

7. Özel üniversitede okuyan çocuğa nafaka ödenir mi?
Ödenir ancak babanın ödeme gücü ve çocuğun burs durumu titizlikle araştırılır (Yargıtay 3. HD, E. 2014/6897, K. 2014/15558).

8. Yüksek lisans nafaka kapsamında mıdır?
Doktrinde ağırlıklı görüş kapsandığı yönündedir. Doktora ise genel olarak kapsam dışında tutulur.

9. Üniversiteye hazırlanan çocuk nafaka alabilir mi?
Alabilir. Üniversiteye giriş için beklenen makul süre kapsam içinde sayılmaktadır (Yargıtay 3. HD, E. 2015/5197, K. 2015/13790).

10. Mezun olan ama iş bulamayan çocuğun nafakası kesilir mi?
Kesilmeyebilir. KPSS’ye hazırlanan yeni mezunun nafakasının makul süre devam etmesi gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 3. HD, E. 2016/16147, K. 2017/5619).

11. Bölüm değiştiren çocuğun nafakası kesilir mi?
Kesilmez. Yargıtay yeniden sınava girip başka bölüme geçmeyi hakkın kötüye kullanılması saymamaktadır.

12. Nafaka geriye dönük istenebilir mi?
İstenemez. Yardım nafakası kural olarak dava tarihinden itibaren hükmedilir; öncesi için talep edilemez.

13. Yardım nafakasında hak düşürücü süre var mıdır?
Yoktur. Ancak dava açılmayan her ay için nafaka alınamayacağından gecikme fiilî kayıp doğurur.

14. Nafaka davası hangi mahkemede açılır?
Aile mahkemesinde açılır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

15. Yetkili mahkeme neresidir?
Davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 177 ve genel yetki kuralları).

16. Nafaka davası arabuluculuğa tabi midir?
Tabi değildir. Nafaka davaları dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır; doğrudan dava açılabilir.

17. Dava için hangi belgeler gerekir?
Öğrenci belgesi, transkript, kayıt yenileme belgesi, burs veya kredi yazısı, barınma belgesi ve nüfus kayıt örneği temel belgelerdir.

18. Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Yükümlünün geliri ile çocuğun ihtiyaçları arasında hakkaniyete uygun denge kurularak belirlenir (Yargıtay 3. HD, E. 2014/19536, K. 2015/4988).

19. Kanunda nafaka için bir oran var mıdır?
Yoktur. Maaşın belirli bir yüzdesi biçiminde kanuni oran bulunmaz; her dosya kendi verileriyle değerlendirilir.

20. Burs alan öğrenci nafaka alabilir mi?
Alabilir. Burs miktarı düşüren bir unsurdur; hakkı tümüyle ortadan kaldırmaz.

21. KYK kredisi nafakayı etkiler mi?
Gelir kalemi olarak dikkate alınır ve miktarın belirlenmesinde hesaba katılır.

22. Part-time çalışan öğrenci nafaka alabilir mi?
Geliri kendi geçimini karşılamaya yetmiyorsa alabilir. Tam zamanlı ve düzenli gelirde talep genellikle reddedilir.

23. Anne de nafaka ödemekle yükümlü müdür?
Yükümlüdür. TMK m. 328 ve m. 364 yükümlülüğü her iki ebeveyne yükler.

24. Her iki ebeveyne birlikte dava açılabilir mi?
Açılabilir. Mahkeme her ebeveynin gelir durumuna göre payını ayrı belirler.

25. Anne baba boşanmamışsa nafaka istenebilir mi?
İstenebilir. TMK m. 364 boşanma şartı aramaz; yükümlülük evlilik sürerken de doğar.

26. Nafaka ödenmezse ne yapılır?
İcra takibi başlatılır. Ayrıca İcra ve İflas Kanunu m. 344 uyarınca tazyik hapsi istenebilir.

27. Tazyik hapsi için süre nedir?
İcra ceza mahkemesine şikâyet, icra emrinin tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılmalıdır.

28. Nafaka alacağı haczedilebilir mi?
Haczedilemez. Nafaka alacakları geçim güvencesi olduğu için haciz dışıdır.

29. Nafakadan vergi kesilir mi?
Kesilmez. Nafaka alacakları gelir vergisinden istisnadır; alan kişi beyanname vermez.

30. Nafaka her yıl artar mı?
Hükümde artış oranı belirlenmişse otomatik artar. Belirlenmemişse ancak yeni bir artırım davasıyla artırılabilir.

31. Artırım davası ne zaman açılabilir?
Her zaman açılabilir. Ekonomik koşullardaki değişiklik ve ihtiyaçların artması dayanak oluşturur.

32. Nafakanın kaldırılması davasını kim açar?
Yükümlü açar ve kaldırma sebebini ispatla yükümlüdür.

33. Nafaka hangi hâllerde kaldırılır?
Mezuniyet, eğitimin terki, düzenli gelire kavuşma, evlenme veya yükümlünün ödeme gücünün kalmaması hâllerinde kaldırılabilir.

34. Evlenen çocuğun nafakası devam eder mi?
Evlenme ile bakım yükümlülüğü kural olarak sona erer; aile birliği ve geçim düzeni değişmiş sayılır.

35. Çocuk askere giderse nafaka devam eder mi?
Askerlik döneminde barınma ve beslenme devletçe karşılandığından miktar yeniden değerlendirilebilir; eğitim askerlik sonrası sürüyorsa hak devam eder.

36. Yükümlü işsiz kalırsa nafaka kalkar mı?
Kendiliğinden kalkmaz. Ödeme gücünün tümüyle ortadan kalkması ispatlanırsa indirim ya da kaldırma gündeme gelebilir.

37. Yükümlünün yeni çocuğu olursa nafaka azalır mı?
Azalabilir. Bakmakla yükümlü olunan kişi sayısı hakkaniyet değerlendirmesinde dikkate alınır.

38. Emekli olan yükümlü nafaka öder mi?
Öder. Emekli aylığı gelir sayılır; aylığın düşüklüğü indirim gerekçesi olabilir.

39. Yurt dışında okuyan çocuk nafaka alabilir mi?
Alabilir. Ancak yurt dışı eğitim giderinin tamamı çoğu dosyada karşılanabilir bulunmaz.

40. Yükümlü yurt dışındaysa nafaka nasıl tahsil edilir?
Tanıma-tenfiz yoluna veya taraf olunan uluslararası nafaka sözleşmelerine başvurulur.

41. Boşanma protokolünde nafaka 18 yaşta bitecek yazıyorsa ne olur?
Bu hüküm çocuğun yardım nafakası hakkını ortadan kaldırmaz; çocuk protokolün tarafı değildir.

42. Sağlık sorunu nedeniyle çalışamayan mezun nafaka alabilir mi?
Alabilir. TMK m. 364 uyarınca yoksulluğa düşen altsoyun talep hakkı saklıdır (Yargıtay 3. HD, E. 2011/14457, K. 2011/18098).

43. Nafaka hükmünde belirli bir tarih yazılabilir mi?
Yazılması isabetli görülmemektedir. Asıl olan eğitimin tamamlanmasıdır (Yargıtay 3. HD, E. 2018/5410, K. 2018/8949).

44. Çocuk okulu uzatırsa nafaka kesilir mi?
Haklı sebep olmaksızın aşırı uzatma kaldırma sebebi olabilir. Yoksulluk sürüyorsa devam edebileceğine dair kararlar da vardır (Yargıtay HGK, E. 2017/959, K. 2019/1131).

45. Nafaka davasında harç ne kadardır?
Nispi harç, talep edilen yıllık nafaka tutarı üzerinden hesaplanır. Adli yardım talebi ayrıca ileri sürülebilir.

46. Nafaka davası ne kadar sürer?
Delil durumuna ve mahkemenin iş yüküne göre değişir; dosyaya göre farklılık gösterir.

47. Öğrenci belgesi her yıl mahkemeye sunulmalı mıdır?
Dava süresince güncel belge sunulması gerekir. Karar sonrası kesme davasında da eğitimin sürdüğü belgeyle ispatlanır.

48. Nafaka mal paylaşımını etkiler mi?
Etkilemez. Nafaka geçim amaçlı bir ödeme, mal rejimi tasfiyesi ise malvarlığının paylaşımıdır.

49. Baba nafakayı çocuğa mı, anneye mi öder?
Ergin çocuk kendi adına dava açtığı için nafaka doğrudan çocuğa ödenir.

50. Nafaka için çocuğun babayla görüşmesi şart mıdır?
Şart değildir. Kişisel ilişkinin kurulmamış olması yardım nafakası hakkını etkilemez.

Sonuç

Üniversite okuyan çocuğa nafaka meselesinde belirleyici olan yaş değil, eğitimin sürüyor olması ve çocuğun kendi geliriyle geçinememesidir. 18 yaş, nafakanın bittiği değil, tür değiştirdiği tarihtir: iştirak nafakası sona erer, yerine yardım nafakası geçer ve bunun için ergin çocuğun kendi adına dava açması gerekir.

Açıköğretim, ikinci öğretim, bölüm değişikliği, üniversiteye hazırlık ve mezuniyet sonrası iş arama dönemlerinin hiçbiri tek başına nafakayı sona erdirmez. Sona erdiren, düzenli gelire kavuşmak ya da eğitimi haklı sebep olmaksızın terk etmektir. Geriye dönük nafaka istenemediğinden, davanın zamanında açılması miktarın kendisi kadar önemlidir.

Her dosyanın gelir, gider ve belge yapısı farklıdır. Kendi durumunuz için değerlendirme yapılmasını isterseniz iletişime geçebilirsiniz.

Kaynakça

Mevzuat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 182 (boşanmada çocuklar bakımından ana ve babanın hakları), m. 327 (bakım giderleri), m. 328 (bakım borcunun süresi), m. 329 (dava hakkı), m. 330 (nafaka miktarının takdiri), m. 331 (durumun değişmesi), m. 364 (nafaka yükümlüleri), m. 365 (dava hakkı ve usul)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 2, m. 6 (görev ve genel yetki)
• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 4
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 83 (kısmen haczedilebilen şeyler), m. 344 (nafakaya ilişkin kararlara uymayanların cezası)
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 25 (tazminat ve yardımlarda istisna)
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/A

Yargı kararları

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2013/1627, K. 2015/1020, T. 13.03.2015
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/959, K. 2019/1131, T. 05.11.2019
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2016/12590, K. 2017/1984, T. 23.02.2017
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2012/14729, K. 2012/20641, T. 03.10.2012
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2014/6897, K. 2014/15558, T. 01.12.2014
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2014/14765, K. 2015/351, T. 12.01.2015
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2014/19536, K. 2015/4988, T. 26.03.2015
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2013/2465, K. 2013/4011, T. 11.03.2013
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2014/2266, K. 2014/9364, T. 11.06.2014
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2014/15991, K. 2015/2512, T. 18.02.2015
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2016/16147, K. 2017/5619, T. 19.04.2017
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2015/5197, K. 2015/13790, T. 09.09.2015
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2013/10021, K. 2013/12963, T. 19.09.2013
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2018/5410, K. 2018/8949, T. 24.09.2018
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2011/14457, K. 2011/18098, T. 21.11.2011
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2015/6701, K. 2015/14541, T. 28.09.2015
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2015/12221, K. 2015/16937, T. 28.10.2015
• İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi, E. 2017/363, K. 2017/324, T. 28.02.2017
• İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi, E. 2017/2300, K. 2017/1900, T. 19.10.2017
• Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, E. 2017/504, K. 2017/543, T. 30.03.2017

Doktrin ve akademik kaynaklar

• Habibe İrem Bafra Şahin, Eğitimi Devam Eden Ergin Çocuğa Karşı Ana ve Babanın Nafaka Yükümlülüğü, yüksek lisans tezi, 2024
• Çiğdem Batur, Türk Medeni Kanunu’nda İştirak ve Yardım Nafakası, yüksek lisans tezi, 2020
• Samet Güzel, Eğitim Nafakası, yüksek lisans tezi, 2023
• Toba Shukor, Boşanma Davalarında Nafaka Türleri ve Şartları, yüksek lisans tezi, 2022
• Yağmur Savaş, İştirak Nafakası, yüksek lisans tezi, 2023
• Neslihan Ulusoy, Türk Medeni Hukukunda Nafakalar, yüksek lisans tezi, 2019
• Ecem Dursun, Türk Medeni Hukukunda Nafaka, yüksek lisans tezi, 2024
• Ebru Ceylan, “İştirak Nafakasının Belirlenmesiyle İlgili Seçilmiş Yargıtay Kararlarının Değerlendirilmesi”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2017
• Mihri Sinem Bayram Dumludağ, Milletlerarası Özel Hukukta Nafakanın Tahsili, yüksek lisans tezi, 2024

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuz için bir avukattan görüş alınması gerekir.