Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinin Feshi: Usul, Süreler ve Tazminat

Profesyonel futbolcu sözleşmesinin feshi, sanılanın aksine tek bir ihtarname göndermekle tamamlanan bir işlem değil. TFF Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı iki aşamalı, günü gününe işleyen bir usul öngörüyor: önce mehil veren ihtarname, sonra dar bir pencerede kullanılması gereken fesih bildirimi. Bu pencerenin kaçırılması, haklı olan tarafı haksız duruma düşürüyor.

Bu yazıda feshin usulü futbolcu ve kulüp açısından ayrı ayrı; sürelerin nasıl hesaplandığı, hangi durumların haklı fesih sayıldığı ve feshin mali sonuçları Yargıtay ile TFF Tahkim Kurulu kararları ışığında ele alınmaktadır. Sözleşmenin kuruluşu, süresi ve genel yapısı için profesyonel futbolcu sözleşmelerini konu alan kapsamlı yazıya bakabilirsiniz; burada odak doğrudan fesih sürecinde.

Feshin Hukuki Niteliği: Bozucu Yenilik Doğuran Hak

Profesyonel futbolcu sözleşmesinin feshi, bozucu yenilik doğuran bir hakkın kullanımıdır. Bu nitelemenin üç pratik sonucu var: hak bir kez kullanılmakla tükenir, fesih beyanı karşı tarafa ulaştıktan sonra geri alınamaz ve sonucunu kendiliğinden doğurur. TFF Tahkim Kurulu’nun 26.08.2022 tarihli, 2022/309 sayılı kararı bu çerçeveyi ayrıntılı biçimde ortaya koyar.

Anılan kararda yenilik doğuran haklar, bir kimsenin tek taraflı hukuki işlemle yeni bir hukuki ilişki kurma, var olan ilişkiyi değiştirme ya da ortadan kaldırma hakları olarak tanımlanır. Kurul, bu hakların bir defa kullanılmakla tükenen, sona eren haklar olduğunu ve kullanıldıktan sonra geri alınmasının mümkün olmadığını vurgular. Aynı kararda yenilik doğuran hakkı kullanan kişinin, irade beyanının karşı tarafa ulaşmasından sonra o beyandan dönme yetkisinden mahrum olduğu belirtilir.

Bu, uygulamada sıkça yaşanan bir soruna cevap veriyor. Futbolcu fesih ihtarnamesini gönderdikten sonra kulüple anlaşıp geri dönmek istediğinde, tek taraflı olarak “feshimi geri alıyorum” diyemez. Ancak taraflar yeni bir sözleşme yapabilir; bu, feshin geri alınması değil, yeni bir hukuki ilişkinin kurulmasıdır.

Sözleşmeyi Sona Erdiren Üç Yol

Profesyonel futbolcu sözleşmesi üç şekilde sona erer: sürenin dolmasıyla kendiliğinden, tarafların karşılıklı anlaşmasıyla (ikale) ve tek taraflı fesihle. Bunlar PFSTT’nin 26, 27 ve 28. maddelerinde düzenlenmiştir ve sonuçları birbirinden tamamen farklıdır.

Sürenin bitimi

TBK m. 430 uyarınca belirli süreli hizmet sözleşmesi, aksi kararlaştırılmadıkça fesih bildiriminde bulunulmasına gerek olmaksızın sürenin bitiminde kendiliğinden sona erer. TFF Tahkim Kurulu’nun 31.05.2020 tarihli kararında bu kural aynen aktarılmıştır.

Buna karşılık sözleşmede opsiyon hakkı kararlaştırılmışsa tablo değişir. Aynı kararda opsiyon hakkı, hak sahibine tek taraflı irade beyanıyla bir profesyonel futbolcu sözleşmesi kurma veya mevcut sözleşmenin süresini uzatma imkânı veren hak olarak tanımlanır. Opsiyonun usulüne uygun kullanılıp kullanılmadığı, sözleşmenin bitip bitmediği tartışmasının merkezinde yer alır.

İkale: karşılıklı anlaşma

PFSTT m. 26 uyarınca sözleşme tarafların karşılıklı anlaşmasıyla süresinden önce sona erdirilebilir. İkale sözleşmesinde mehil, ihtarname ve süre şartı aranmaz; tarafların mutabakat anı belirleyicidir. FIFA Futbolcuların Statüsü ve Transferi Talimatı’nın 13-15. maddelerinde de karşılıklı anlaşma veya haklı nedenle fesih yoluyla erken sona erdirme öngörülmüştür.

İkalede dikkat edilmesi gereken nokta, futbolcunun birikmiş alacaklarının akıbetidir. Metinde açık bir ibra veya alacakların saklı tutulduğuna dair kayıt yoksa, sonradan bu alacakların talep edilip edilemeyeceği tartışmalı hâle gelir. İkale metninin muaccel alacaklar bakımından ne öngördüğü açıkça yazılmalıdır.

Tek taraflı fesih

Fesih, PFSTT m. 27 uyarınca kulüp tarafından ve m. 28 uyarınca futbolcu tarafından yapılabilir. TFF Tahkim Kurulu’nun 08.06.2020 tarihli kararında bu üçlü yapı — ikale, kulübün feshi, futbolcunun feshi — birlikte anılmıştır. Her iki fesih türü de sıkı usul kurallarına tabidir ve usule aykırılık feshi haksız hâle getirir.

Futbolcunun Fesih Hakkı: PFSTT m. 28 Usulü

Futbolcunun doğrudan fesih hakkı yoktur. Önce kulübe ve bilgi için TFF’ye noterden ihtarname keşide ederek ödeme ya da sosyal güvenlik yükümlülüğünün yerine getirilmesi için süre vermesi, ardından bu süre sonuçsuz kalırsa yedi gün içinde fesih bildiriminde bulunması gerekir. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 18.01.2016 tarihli, E. 2015/1535, K. 2016/513 sayılı kararında usul bu şekilde ortaya konur.

Kararda yer alan ifade şudur: kulüp futbolcunun ücretlerini ödemekte temerrüde düştüğü takdirde, futbolcu sözleşmesini feshetmek arzusunda ise, kulübüne ve bilgi için federasyona noterden keşide edeceği bir ihtarname ile ücretinin 30 gün içerisinde ödenmesini bildirmek zorundadır. Aynı usul, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 23.05.2019 tarihli, E. 2017/8758, K. 2019/6519 sayılı kararında sosyal güvenlik haklarının ihlali bakımından da tekrarlanmıştır.

İhtarnamenin şekli ve muhatabı

İhtarname noter aracılığıyla gönderilmelidir. Adi yazılı bildirim, e-posta veya elden teslim yeterli değildir. İhtarnamenin iki muhatabı vardır: kulüp (asıl muhatap) ve TFF (bilgi için). TFF’ye bilgi verilmemesi usul eksikliği olarak değerlendirilebildiğinden, ihtarnamenin her iki adrese de gönderildiğinin belgelenmesi gerekir.

İhtarnamede talep edilen alacağın hangi kalemlerden oluştuğu ve tutarı açıkça belirtilmelidir. “Alacaklarımın ödenmesini talep ederim” biçimindeki genel ifadeler, kulübün hangi borcu ifa edeceğini bilememesi gerekçesiyle tartışma yaratıyor. Garanti ücret, maç başı, prim ve yan haklar ayrı ayrı gösterilmeli; muacceliyet tarihleri yazılmalıdır.

Sürelerin başlangıcı

Süreler, bildirim ya da noter ihtarından kulübe hangisi daha erken tebliğ edilmişse onun tebliği tarihinden itibaren işlemeye başlar. Bu kural Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 18.01.2016 ve 23.05.2019 tarihli kararlarında açıkça yer alır.

Buradaki kritik nokta, sürenin ihtarnamenin gönderildiği değil, kulübe tebliğ edildiği tarihten işlemesidir. Noterden çıkış tarihi ile tebliğ tarihi arasında birkaç gün fark olabilir. Hesap yanlış yapılırsa yedi günlük fesih penceresi kaçırılır ya da mehil dolmadan fesih yapılmış olur — her iki hata da feshi haksız hâle getirir.

Yedi günlük fesih penceresi

Kulüp mehle rağmen ödeme yapmazsa, futbolcu mehlin sona ermesinden itibaren ancak yedi gün içinde sözleşmesini feshedebilir. Bu kural Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 18.01.2016, 27.02.2017 ve 23.05.2019 tarihli kararlarında ve TFF Tahkim Kurulu’nun 02.08.2021 tarihli kararında tekrarlanmıştır.

Yedi gün, hak düşürücü nitelikte bir süredir. Bu sürede fesih bildirimi yapılmazsa fesih hakkı o alacak bakımından kullanılamaz hâle gelir. Futbolcu yeni bir temerrüt doğduğunda süreci baştan işletmek zorunda kalır: yeni ihtarname, yeni mehil, yeni yedi günlük pencere.

Mehil sözleşmeyle kısaltılabilir

Otuz günlük mehil, taraflarca sözleşmeyle futbolcu lehine kısaltılabilir. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 27.02.2017 tarihli, E. 2015/37360, K. 2017/2522 sayılı kararında somut olayda mehle ilişkin otuz günlük sürenin taraflar arasındaki sözleşmeyle futbolcu lehine on beş güne düşürüldüğü tespit edilmiştir.

Uygulamada yedi gün veya yedi iş günü şeklinde belirlenen mehil sürelerine de rastlanıyor. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 23.12.2025 tarihli, E. 2025/8964, K. 2025/10240 ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 22.01.2025 tarihli, E. 2024/1404, K. 2025/451 sayılı kararlarında bu tür kısaltılmış mehillerin bitiminde de fesih hakkının doğduğu kabul edilmiştir.

Sözleşme imzalanırken bu maddenin gözden geçirilmesi futbolcu açısından önemli. Mehlin kısaltılması, alacağın tahsili gecikince daha erken fesih imkânı sağlıyor. Buna karşılık mehlin sözleşmeyle uzatılması futbolcu aleyhine olacağından geçerliliği tartışmalıdır.

Futbolcu İçin Haklı Fesih Sebepleri

PFSTT m. 28 iki temel sebep sayar: kulübün futbolcunun ücretini ödemede temerrüde düşmesi ve sosyal güvenlik haklarını ihlal etmesi. Yargı kararları bunlara üçüncü bir başlık eklemiştir: futbolcunun kadro dışı bırakılması veya A takım listesine alınmaması.

Ücret ve yan hakların ödenmemesi

Garanti ücret, maç başı alacakları, başarı primleri ve ev yardımı gibi edimlerin ödenmemesi ve ihtarnameye rağmen karşılanmaması fesih sebebidir. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 18.09.2019 tarihli, E. 2016/12557, K. 2019/8481 ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 10.11.2021 tarihli, E. 2021/1476, K. 2021/11196 sayılı kararları bu yöndedir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 14.10.2025 tarihli, E. 2025/4527, K. 2025/7838 sayılı kararında ölçüt şu şekilde formüle edilir: davacının muaccel ödenmeyen ücret alacakları bulunduğu, verilen süreye rağmen kulüp tarafından bu ücretlerin ödenmediği anlaşılmaktadır; sözü edilen olgular, davacının dürüstlük kurallarına göre hizmet ilişkisini sürdürmesinin beklenemeyeceği durum ve koşullardan sayılır.

Alacağın muaccel olması şarttır. Henüz vadesi gelmemiş bir alacak için ihtarname çekilip fesih yapılması, feshi haksız kılar. Bu nedenle ihtarname öncesinde sözleşmedeki ödeme takviminin dikkatle kontrol edilmesi gerekir.

Sosyal güvenlik haklarının ihlali

SGK kayıtlarının eksiksiz ve usulüne uygun yapılmaması ya da hatalı kayıtların düzeltilmemesi bağımsız bir haklı fesih sebebidir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 23.12.2025 tarihli ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 27.02.2025 tarihli, E. 2024/4242, K. 2025/1219 sayılı kararlarında bu sebep incelenmiştir.

Uygulamada en sık karşılaşılan hâller şunlar: sigortalılık başlangıç tarihinin geç bildirilmesi, prime esas kazancın gerçek ücretin altında gösterilmesi ve bazı ayların hiç bildirilmemesi. Bu ihlaller ücret ödemesi düzenli yapılsa bile tek başına fesih sebebi oluşturuyor.

Kadro dışı bırakılma ve A takım listesine alınmama

İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 07.04.2025 tarihli, E. 2025/219, K. 2025/187 sayılı kararında, futbolcuların A takımı listesine alınmamasının haklı fesih nedeni olduğu ve haklı fesih hâlinde bakiye süre ücretlerine fesih tazminatı olarak hak kazanılacağı “şüpheye yer bırakmayacak kadar açık” ifadesiyle belirtilmiştir.

Aynı kararda, profesyonel bir futbolcunun sezon içerisinde listeye alınmamasının yerleşik içtihatlar uyarınca haklı fesih nedeni verdiği ve haklı fesih hâlinde çok yüksek bir tazminatla karşı karşıya kalınacağının bilinmesine karşın önlem alınmadığı değerlendirmesi yapılmıştır.

Bu sebebin hukuki dayanağı TBK m. 408’dir. Hükme göre işveren, işgörme ediminin yerine getirilmesini kusuruyla engellerse veya edimi kabulde temerrüde düşerse, işçiye ücretini ödemekle yükümlü olur ve işçiden bu edimini daha sonra yerine getirmesini isteyemez. Futbolcunun antrenmandan ve maç kadrosundan uzaklaştırılması, edimin kabulünde temerrüt oluşturur.

Kulübün Fesih Hakkı: PFSTT m. 27 Usulü

Kulübün fesih hakkı da sıkı usule bağlıdır. Futbolcunun yükümlülüklerini ağır surette ihlal etmesi ya da edimlerini yerine getirmemesi hâlinde kulüp, noterden keşide edeceği ihtarnameyle yedi günden az olmamak kaydıyla uygun bir süre vermek zorundadır. Futbolcu bu süre sonuna kadar edimlerini yerine getirmeye başlamazsa, kulüp sürenin bitiminden itibaren ancak yedi gün içinde noter ihtarnamesiyle sözleşmeyi feshedebilir.

TFF Tahkim Kurulu’nun 08.06.2020 tarihli kararında PFSTT m. 27/2 hükmü bu şekilde açıklanır. Görüldüğü gibi yapı futbolcunun feshiyle paraleldir; fark, mehlin asgari yedi gün olması ve süreyi kulübün takdir etmesidir.

Kulüp için haklı fesih sebepleri

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 06.03.2024 tarihli, E. 2023/21531, K. 2024/4315 sayılı kararında PFSTT m. 27/1’de kulüp için haklı nedenlerin sayıldığı ve maddenin (a) bendinde “futbolcunun futbol faaliyeti dışında vaki hastalık veya istirahat halinin altı ayı aşması” hâlinin kulübe haklı fesih hakkı tanıdığı belirtilmiştir.

Buradaki ayrım önemli: hastalık veya sakatlık futbol faaliyeti sırasında meydana gelmişse bu sebep işletilemez. Antrenmanda veya maçta sakatlanan futbolcunun tedavi süreci altı ayı aşsa bile kulüp bu bende dayanarak fesih yapamaz. Sebebin uygulanması için rahatsızlığın futbol faaliyeti dışında doğmuş olması gerekir.

İspat yükü kulüptedir

Kulüp, sözleşmeyi feshederken usule uyduğunu ispatlamak zorundadır. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 06.06.2016 tarihli, E. 2015/9000, K. 2016/14293 sayılı kararında kulübün usule uygun feshi yasal delillerle ispat edememesi üzerine, gerçekleştirilen fesih işleminin haklı bir sebebe dayanmadığının kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.

Mehilsiz ve gerekçesiz fesih haksız sayılır. TFF Tahkim Kurulu’nun 01.10.2020 tarihli kararı bu yöndedir. Kulüplerin uygulamada en sık düştüğü hata, futbolcuya doğrudan fesih ihtarnamesi göndermek ve arada mehil vermemektir. Bu, feshi baştan haksız hâle getiriyor.

Feshin Mali Sonuçları: Tazminat ve Bakiye Süre Ücreti

Haklı fesihte TBK m. 437 işler. Hükme göre haklı fesih sebepleri taraflardan birinin sözleşmeye uymamasından doğmuşsa, o taraf sebep olduğu zararı, hizmet ilişkisine dayanan bütün haklar göz önünde tutularak tamamen gidermekle yükümlüdür. Diğer durumlarda hâkim, bütün durum ve koşulları göz önünde tutarak haklı sebeple feshin maddi sonuçlarını serbestçe değerlendirir.

Bu kural, haklı fesih yapan futbolcunun kural olarak dönem sonuna kadar olan ücretini isteyebilmesi sonucunu doğurur. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 10.03.2022 tarihli, E. 2021/3131, K. 2022/2105 sayılı kararında bu ilke açıkça ifade edilmiştir. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 15.02.2016 ve 08.02.2016 tarihli kararları da aynı yöndedir.

Hangi kalemler tazminata girer, hangileri girmez?

Bu ayrım tazminat tutarını doğrudan belirliyor. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 13.03.2025 tarihli, E. 2024/2489, K. 2025/1578 sayılı kararı ölçütü net biçimde koyar: futbolcunun fesih tarihinden sonra oynanacak maçlarda görevlendirilmesi kesin olmadığından, maçlarda oynama şartına bağlı belirsiz alacağa ilişkin tazminat talep edilemez; garanti ücretine ve fesih tarihinden önce hak kazandığı maç başı ücretine ilişkin tazminat talep edilebilir.

Sayısal örnek

Futbolcunun iki sezonluk sözleşmesi var. Yıllık garanti ücreti 6.000.000 TL, maç başı 50.000 TL, sezon sonu şampiyonluk primi 1.000.000 TL. İlk sezonun ortasında, geriye 18 ay kalmışken üç aylık garanti ücreti ödenmiyor ve futbolcu usulüne uygun fesih yapıyor.

Tazminat hesabında yer alacaklar: ödenmeyen üç aylık garanti ücreti (1.500.000 TL), bakiye 18 aylık garanti ücreti (9.000.000 TL) ve fesihten önce oynanan maçlar için hak kazanılmış maç başı alacakları. Yer almayacaklar: fesihten sonraki maçlara ilişkin maç başı ücretleri ve şampiyonluk primi.

Yani talep edilebilir tutar kabaca 10.500.000 TL artı doğmuş maç başı alacaklarıdır. Buna karşılık futbolcunun başka bir kulüple sözleşme yapması hâlinde elde ettiği kazanç, indirim değerlendirmesinde gündeme gelebilir. Bu hesap dosyanın kendi verilerine göre değişir; sözleşmedeki ücret yapısı, ödeme takvimi ve fesih tarihi sonucu doğrudan etkiler.

Tazminattan indirim

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 14.10.2025 tarihli kararında TBK m. 437 uyarınca belirlenen tazminattan indirim konusunda, aynı Kanun’un 114/2 hükmünün atfı sebebiyle genel hükümler çerçevesinde bir değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir. Sözleşmeden doğan tazminat taleplerinde indirim bakımından kıyasen uygulanacak hüküm ise TBK m. 52’dir.

Uygulamada indirim yapılırken dikkate alınan başlıca unsurlar şunlar: futbolcunun fesihten sonra başka bir kulüple sözleşme yapıp yapmadığı, yeni sözleşmenin bedeli, kalan sürenin uzunluğu ve tarafların kusur durumu. İndirim oranı bakımından yerleşik ve sabit bir yüzde bulunmuyor; her dosyada ayrı takdir ediliyor.

Feshin geçmişe etkili olmaması

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 14.10.2025 tarihli kararında vurgulandığı üzere, iş sözleşmesinin feshi geçmişe etkili olmadığından sözleşmenin fesih anına kadar doğmuş hükümleri fesihten etkilenmez. Yani fesih, o ana kadar doğmuş alacakları ortadan kaldırmaz; haksız fesih yapan futbolcu bile birikmiş ücretini talep edebilir.

Kıstelyevm hükümleri ve haksız fesih

TFF Tahkim Kurulu’nun 01.10.2020 ve 09.09.2022 tarihli kararlarında “kimse kendi kusurundan hak iddia edemez” ilkesi gereği, haksız fesih yapan taraf lehine sözleşmedeki kıstelyevm hükümlerinin uygulanamayacağı kabul edilmiştir. Kararlarda fesih tazminatı, kıstelyevm hükmü uygulanmaksızın belirlenmiştir.

Kıstelyevm, ücretin gün esasına göre bölünerek hesaplanmasıdır. Kulüpler sözleşmelere bu hükmü koyarak, haksız fesih hâlinde bile yalnızca fiilen çalışılan güne kadar ödeme yapmayı amaçlar. Tahkim Kurulu, kusurlu taraf lehine bu hükmün işletilmesini kabul etmiyor.

Sözleşmedeki Fesih Tazminatı Maddeleri Geçerli mi?

Burada ikili bir ayrım var. Taraflara haklı bir neden olmaksızın fesih hakkı tanıyan şartlar geçersizdir; buna karşılık haklı neden olmaksızın fesheden tarafın diğer tarafa ödeyeceği tazminat miktarının önceden belirlenmesine dair şartlar geçerlidir. TFF Tahkim Kurulu’nun 08.06.2020 tarihli kararı bu ayrımı açıkça ortaya koyar.

Pratik sonuç şu: sözleşmeye “taraflar sebep göstermeksizin sözleşmeyi feshedebilir” maddesi konulamaz. Ancak “haksız fesih hâlinde fesheden taraf diğerine şu kadar ödeme yapar” maddesi konulabilir ve uygulanır. Uygulamada bu ikinci tür maddeler serbest kalma bedeli (buy-out clause) olarak da adlandırılıyor.

Sportif Başarısızlık Cezaları Geçersiz

Kulüplerin tek taraflı olarak uyguladığı sportif başarısızlık cezaları geçersizdir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 04.12.2025 tarihli, E. 2025/3067, K. 2025/5924 sayılı kararında bu sonuç açıkça ifade edilmiştir.

Kararda yer alan gerekçe şudur: sportif başarısızlığa dayanan bir cezalandırma sisteminin uygulanması CAS, Uyuşmazlık Çözüm Kurulu ve Tahkim Kurulu’nun yerleşik içtihatları çerçevesinde kabul edilmediği gibi, aksi yönde bir uygulama fair-play ilkesi, sporun amacı ve futbolun oyun mantığıyla örtüşmemektedir; bu nedenle bu tutarların davacının alacağından mahsup edilmemiş olması yerindedir.

Aynı çizgide, usulüne uygun şekilde verilmeyen para cezalarının futbolcunun ücret alacağından mahsup edilmesi de bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 3. HD, 13.03.2025, E. 2024/2489, K. 2025/1578). Kulüp tarafından kesilen disiplin cezalarının geçerliliği ve mahsup edilebilirliği ayrı bir tartışma konusu; futbolcuya kulüp tarafından kesilen para cezasının iptali başlığı altında bu konu ayrıca ele alınmıştır.

Haksız Fesih ve Sportif Cezalar

Futbolcunun usule veya haklı bir sebebe dayanmaksızın sözleşmeyi feshetmesi haksız fesihtir ve ahde vefa ilkesine aykırılık oluşturur. TFF Tahkim Kurulu’nun 31.05.2020 tarihli kararında bu tespit yapılmıştır. Haksız feshin iki sonucu vardır: tazminat sorumluluğu ve koşulları varsa sportif ceza.

Koruma dönemi ayrımı

Sportif cezaların uygulanabilmesi koruma dönemiyle doğrudan bağlantılıdır. PFSTT m. 30/3 uyarınca koruma döneminden sonra sözleşmenin herhangi bir haklı sebep veya sportif haklı sebep olmaksızın feshi sportif cezalara sebebiyet vermez. Bununla birlikte koruma dönemi dışında, futbolcunun sözleşmesini tescil edildiği kulübün ilgili sezondaki son resmî maçından itibaren 15 gün içinde feshetmemesi hâlinde futbolcuya disiplin cezaları uygulanabilir.

Bu 15 günlük kural uygulamada gözden kaçıyor. Koruma dönemi dışındaki fesih sportif cezaya yol açmasa da, sezonun son resmî maçından itibaren 15 gün geçtikten sonra yapılan fesih disiplin cezası riskini doğuruyor.

Yetkili merci

Koruma dönemi içerisinde futbolcu tarafından haklı bir sebebe dayanmadan yapılan fesihte uygulanacak sportif cezalar, ancak talep üzerine ve münhasıran Uyuşmazlık Çözüm Kurulu tarafından verilebilir (PFSTT m. 30/7). TFF Tahkim Kurulu kararlarında bu yetki kuralı vurgulanmıştır.

Feshin haklı nedene dayanması hâlinde ise futbolcu aleyhine sportif ceza verilemez. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 27.02.2025 tarihli, E. 2024/4242, K. 2025/1219 sayılı kararı bu yöndedir. PFSTT m. 30/1 uyarınca sportif ceza uygulanabilmesi feshin haksız olmasına bağlıdır.

Uyuşmazlık Çözüm Kurulu ve Tahkim

Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, taraflarca görevinin kabul edilmesi hâlinde kulüpler, futbolcular, teknik adamlar ve futbol menajerlerinin aralarındaki futbolla ilgili her türlü sözleşmeden doğan ihtilafları inceleyerek karara bağlar. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 27.02.2025 tarihli kararında kurulun yetkisi bu şekilde tanımlanmıştır.

Kurulun yetkisi tarafların kabulüne bağlıdır. Sözleşmede UÇK yetkisi kabul edilmemişse uyuşmazlık genel mahkemelerde görülür; bu durumda görevli mahkeme uyuşmazlığın niteliğine göre asliye ticaret veya iş mahkemesi olur. UÇK kararlarına karşı Tahkim Kurulu’na başvurulabilir ve Tahkim Kurulu kararları kesindir.

Menajerin sürece dahil olduğu dosyalarda ayrıca menajerlik sözleşmesinin geçerliliği tartışması gündeme gelebiliyor; futbol menajerliği için gerekli şartlar yazısında bu sözleşmelerin şekil ve ücret kuralları ayrıntılı olarak yer alıyor.

Fesih Usulünün Özeti

Aşağıdaki tablo, feshin her aşamasını dayanağı ve süre kuralıyla birlikte gösteriyor. Bir fesih dosyası değerlendirilirken bu beş satırın sırayla kontrol edilmesi, usul hatalarının önüne geçmek için yeterli bir çerçeve sunuyor.

50 Soruda Futbolcu Sözleşmesinin Feshi

Uygulamada profesyonel futbolcu sözleşmesinin feshi konusunda en sık karşılaşılan sorular ve bunlara ilişkin cevaplar aşağıda yer almaktadır. Cevaplar PFSTT, TBK ve yargı kararları çizgisindedir.

Usul ve süreler

1. Futbolcu sözleşmesini nasıl feshedebilir?
Önce kulübe ve bilgi için TFF’ye noterden ihtarname göndererek 30 günlük süre verir, ödeme yapılmazsa mehlin bitiminden itibaren 7 gün içinde fesih bildiriminde bulunur (PFSTT m. 28).

2. Doğrudan fesih ihtarnamesi gönderilebilir mi?
Hayır. Mehil vermeden yapılan fesih usule aykırıdır ve haksız fesih sayılır. TFF Tahkim Kurulu kararlarında PFSTT m. 28’deki usule uyulmayan fesihler haksız kabul edilmiştir.

3. İhtarname noterden mi gönderilmeli?
Evet. PFSTT m. 28 noterden keşide edilecek ihtarnameyi zorunlu kılar. E-posta, adi yazılı bildirim veya elden teslim usule uygun sayılmaz.

4. İhtarname kime gönderilir?
Asıl muhatap kulüptür; ayrıca bilgi için TFF’ye gönderilmesi zorunludur. Her iki gönderimin de belgelenmesi gerekir; eksiklik usul tartışması doğurur.

5. Süreler ne zaman başlar?
Bildirim ya da noter ihtarından kulübe hangisi daha erken tebliğ edilmişse onun tebliğ tarihinden itibaren. Gönderim tarihi değil, tebliğ tarihi esastır (PFSTT m. 28/4).

6. Mehil süresi kaç gündür?
Kural olarak 30 gündür. Ancak sözleşmeyle futbolcu lehine kısaltılabilir; uygulamada 15 gün, 7 gün veya 7 iş günü şeklinde belirlenen mehillerle karşılaşılıyor.

7. Mehil sözleşmeyle uzatılabilir mi?
Uzatma futbolcu aleyhine olacağından geçerliliği tartışmalıdır. Yargı kararlarında kabul edilen, mehlin futbolcu lehine kısaltılmasıdır (Yargıtay 13. HD, 27.02.2017).

8. Fesih için kaç gün süre var?
Mehlin sona ermesinden itibaren 7 gün. Bu süre hak düşürücüdür; kaçırılırsa o alacak bakımından fesih hakkı kullanılamaz hâle gelir.

9. 7 günlük süre kaçırılırsa ne olur?
Fesih hakkı düşer. Yeni bir temerrüt doğduğunda süreç baştan işletilmelidir: yeni ihtarname, yeni mehil ve yeni 7 günlük pencere.

10. Mehil dolmadan fesih yapılabilir mi?
Hayır. Mehil dolmadan yapılan fesih usule aykırıdır ve haksız fesih sonucunu doğurur; futbolcu aleyhine tazminat ve sportif ceza riski oluşur.

11. Fesih bildirimi de noterden mi yapılmalı?
Evet. Hem ihtarname hem fesih bildirimi noter kanalıyla yapılır. İspat açısından da noter kanalı tek güvenli yoldur.

12. İhtarnamede ne yazılmalı?
Talep edilen alacağın kalemleri, tutarları ve muacceliyet tarihleri açıkça belirtilmelidir. Genel ifadeler, kulübün hangi borcu ifa edeceğini bilememesi tartışmasına yol açıyor.

13. Fesih geri alınabilir mi?
Hayır. TFF Tahkim Kurulu’nun 26.08.2022 tarihli kararına göre yenilik doğuran hakkı kullanan kişi, beyanının karşı tarafa ulaşmasından sonra o beyandan dönme yetkisinden mahrumdur.

14. Fesihten sonra aynı kulüpte kalınabilir mi?
Ancak taraflar yeni bir sözleşme yaparsa. Bu, feshin geri alınması değil, yeni bir hukuki ilişkinin kurulmasıdır.

Haklı fesih sebepleri

15. Ücret ödenmezse fesih yapılabilir mi?
Evet, usule uyulması şartıyla. Kulübün ücret ödemede temerrüde düşmesi PFSTT m. 28’de sayılan iki temel haklı fesih sebebinden biridir.

16. Kaç aylık ücret ödenmezse fesih hakkı doğar?
Talimat belirli bir ay sayısı öngörmez. Muaccel bir alacağın bulunması ve ihtarnameye rağmen ödenmemesi yeterlidir; tek bir ödemenin gecikmesi de fesih hakkı doğurabilir.

17. Maç başı ve primlerin ödenmemesi fesih sebebi mi?
Evet. Yargıtay 13. HD 18.09.2019 tarihli kararında garanti ücret, maç başı, başarı primi ve ev yardımı gibi edimlerin ödenmemesi fesih sebebi sayılmıştır.

18. Vadesi gelmemiş alacak için fesih yapılabilir mi?
Hayır. Alacağın muaccel olması şarttır. Vadesi gelmemiş alacak için çekilen ihtarnameye dayalı fesih haksız sayılır.

19. SGK kaydı yapılmazsa fesih hakkı doğar mı?
Evet. Sosyal güvenlik haklarının ihlali bağımsız bir haklı fesih sebebidir (PFSTT m. 28). Yargıtay 9. HD 23.12.2025 tarihli kararında bu sebep incelenmiştir.

20. Ücret gerçek tutarın altında bildirilirse ne olur?
Prime esas kazancın gerçek ücretin altında gösterilmesi sosyal güvenlik haklarının ihlali kapsamındadır ve ücret düzenli ödense bile fesih sebebi oluşturur.

21. Kadro dışı bırakılma haklı fesih sebebi mi?
Evet. İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi 07.04.2025 tarihli kararında A takımı listesine alınmamanın haklı fesih nedeni olduğu ve bakiye süre ücretine hak kazanılacağı belirtilmiştir.

22. Kadro dışı bırakılmanın hukuki dayanağı nedir?
TBK m. 408. Hükme göre işveren işgörme ediminin yerine getirilmesini kusuruyla engellerse veya edimi kabulde temerrüde düşerse, ücreti ödemekle yükümlü olur.

23. Antrenmandan uzaklaştırılan futbolcu ne yapabilir?
Durum edimi kabulde temerrüt oluşturduğundan PFSTT m. 28 usulü işletilerek fesih yoluna gidilebilir. Uzaklaştırmanın belgelenmesi ispat açısından önemlidir.

Kulübün feshi

24. Kulüp sözleşmeyi hangi hâllerde feshedebilir?
Futbolcunun yükümlülüklerini ağır surette ihlal etmesi, edimlerini yerine getirmemesi ve futbol faaliyeti dışında vaki hastalık veya istirahat hâlinin altı ayı aşması hâllerinde (PFSTT m. 27).

25. Kulüp kaç gün mehil vermek zorunda?
Yedi günden az olmamak kaydıyla uygun bir süre. Süreyi kulüp takdir eder ancak alt sınır yedi gündür (PFSTT m. 27/2).

26. Kulüp mehil vermeden fesih yapabilir mi?
Hayır. Mehilsiz ve gerekçesiz fesih haksız sayılır. TFF Tahkim Kurulu’nun 01.10.2020 tarihli kararı bu yöndedir.

27. Sakatlanan futbolcunun sözleşmesi feshedilebilir mi?
Ancak hastalık veya istirahat hâli futbol faaliyeti dışında doğmuşsa ve altı ayı aşmışsa. Maçta veya antrenmanda sakatlanan futbolcu için bu sebep işletilemez.

28. Kulüp usule uyduğunu ispat etmek zorunda mı?
Evet. Yargıtay 13. HD 06.06.2016 tarihli kararında kulübün usule uygun feshi yasal delillerle ispat edememesi üzerine feshin haksız sayılması gerektiği belirtilmiştir.

29. Performans düşüklüğü fesih sebebi mi?
Sportif başarısızlık tek başına haklı fesih sebebi olarak kabul edilmiyor. Yargıtay 3. HD 04.12.2025 tarihli kararında sportif başarısızlığa dayalı cezalandırma sistemi geçersiz sayılmıştır.

Tazminat ve alacaklar

30. Haklı fesihte futbolcu ne talep edebilir?
Kural olarak dönem sonuna kadar olan ücretini. TBK m. 437 uyarınca haklı fesih sebebine yol açan taraf, sebep olduğu zararı bütün haklar göz önünde tutularak tamamen gidermekle yükümlüdür.

31. Bakiye süre ücreti nedir?
Fesih tarihinden sözleşmenin normal bitiş tarihine kadar olan dönemde ödenmesi gereken garanti ücrettir. Haklı fesihte tazminatın ana kalemini oluşturur.

32. Fesihten sonraki maç başı ücretleri talep edilebilir mi?
Hayır. Yargıtay 3. HD 13.03.2025 tarihli kararına göre futbolcunun fesihten sonra oynanacak maçlarda görevlendirilmesi kesin olmadığından bu alacak talep edilemez.

33. Şampiyonluk primi tazminata dahil mi?
Hayır. Gerçekleşmesi şarta bağlı olan primler belirsiz alacak niteliğindedir ve fesih tazminatı hesabına dahil edilmez.

34. Fesihten önce hak kazanılan maç başı alınabilir mi?
Evet. Doğmuş ve muaccel hâle gelmiş maç başı alacakları talep edilebilir; bunlar şarta bağlı değil, kesinleşmiş alacaklardır.

35. Tazminattan indirim yapılır mı?
Yapılabilir. Yargıtay 9. HD 14.10.2025 tarihli kararında TBK m. 114/2 atfıyla genel hükümler çerçevesinde değerlendirme yapılması, kıyasen TBK m. 52’nin uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

36. Yeni kulüple sözleşme yapmak tazminatı etkiler mi?
İndirim değerlendirmesinde dikkate alınabilir. Yeni sözleşmenin bedeli ve tarihi, hâkimin takdirinde rol oynayan unsurlardandır.

37. Haksız fesih yapan futbolcu birikmiş ücretini alabilir mi?
Evet. Fesih geçmişe etkili olmadığından sözleşmenin fesih anına kadar doğmuş hükümleri fesihten etkilenmez (Yargıtay 9. HD, 14.10.2025).

38. Kıstelyevm hükmü haksız fesihte uygulanır mı?
Haksız fesih yapan taraf lehine uygulanmaz. TFF Tahkim Kurulu, “kimse kendi kusurundan hak iddia edemez” ilkesi gereği kıstelyevm hükmünü işletmemektedir.

39. Kulübün kestiği para cezaları alacaktan mahsup edilir mi?
Usulüne uygun verilmemişse edilemez. Yargıtay 3. HD 13.03.2025 tarihli kararında usulsüz para cezalarının ücret alacağından mahsubu bozma sebebi sayılmıştır.

40. Sportif başarısızlık cezası mahsup edilebilir mi?
Hayır. Yargıtay 3. HD 04.12.2025 tarihli kararında bu cezaların CAS, UÇK ve Tahkim Kurulu içtihatlarınca kabul edilmediği ve mahsup edilemeyeceği belirtilmiştir.

Sözleşme hükümleri ve sportif cezalar

41. Sözleşmeye “sebepsiz fesih” maddesi konabilir mi?
Hayır. TFF Tahkim Kurulu 08.06.2020 tarihli kararında, taraflara haklı neden olmaksızın fesih hakkı tanıyan şartların geçersiz olduğunu belirtmiştir.

42. Fesih tazminatı miktarı önceden belirlenebilir mi?
Evet. Aynı kararda, haklı neden olmaksızın fesheden tarafın ödeyeceği tazminat miktarının önceden belirlenmesine dair şartların geçerli olduğu kabul edilmiştir.

43. Haksız fesihte sportif ceza verilir mi?
Koruma dönemi içinde haklı sebep olmadan yapılan fesihte verilebilir. Koruma döneminden sonraki fesih ise sportif cezaya sebebiyet vermez (PFSTT m. 30/3).

44. Sportif cezayı kim verir?
Münhasıran Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, o da ancak talep üzerine (PFSTT m. 30/7). Kulüp veya TFF kendiliğinden sportif ceza uygulayamaz.

45. Haklı fesihte sportif ceza verilebilir mi?
Hayır. PFSTT m. 30/1 uyarınca sportif ceza uygulanabilmesi feshin haksız olmasına bağlıdır (Yargıtay 3. HD, 27.02.2025).

46. Sezon sonu 15 gün kuralı nedir?
Koruma dönemi dışında, futbolcunun sözleşmesini kulübün ilgili sezondaki son resmî maçından itibaren 15 gün içinde feshetmemesi hâlinde disiplin cezaları uygulanabilir (PFSTT m. 30/3).

Uyuşmazlık ve dava

47. Fesih uyuşmazlığı nerede görülür?
Taraflar sözleşmede kabul etmişse Uyuşmazlık Çözüm Kurulu’nda; kabul edilmemişse genel mahkemelerde. UÇK kararlarına karşı Tahkim Kurulu’na başvurulabilir.

48. UÇK yetkisi zorunlu mu?
Hayır, tarafların kabulüne bağlıdır. Yargıtay 3. HD 27.02.2025 tarihli kararında kurulun “taraflarca görevinin kabul edilmesi halinde” yetkili olduğu belirtilmiştir.

49. Sözleşme opsiyonlu uzatılmışsa fesih nasıl değerlendirilir?
Önce opsiyonun usulüne uygun kullanılıp kullanılmadığı incelenir. Opsiyon geçerli değilse sözleşme süre bitiminde kendiliğinden sona ermiş sayılır (TBK m. 430).

50. İkale ile sona erdirmede alacaklar ne olur?
İkale metninde açık kayıt yoksa birikmiş alacakların akıbeti tartışmalı hâle gelir. Muaccel alacakların saklı tutulduğu veya ibra edildiği metinde açıkça yazılmalıdır.

Sonuç

Profesyonel futbolcu sözleşmesinin feshinde belirleyici olan, çoğu zaman haklılığın kendisi değil usulün doğru işletilmesi. Yargıtay ve Tahkim Kurulu kararlarına bakıldığında, esasen haklı olan tarafların yalnızca mehil hesabı veya yedi günlük pencere nedeniyle haksız duruma düştüğü çok sayıda dosya görülüyor.

Üç nokta öne çıkıyor. Birincisi sürelerin tebliğ tarihinden işlemesi; noter çıkış tarihiyle yapılan hesap yanlış sonuç veriyor. İkincisi yedi günlük fesih penceresinin hak düşürücü niteliği. Üçüncüsü tazminat kalemlerinin ayrımı; garanti ücret ile şarta bağlı maç başı alacakları arasındaki fark, talep edilebilir tutarı önemli ölçüde değiştiriyor.

Kulüp tarafında ise ispat yükü belirleyici. Usule uygun fesih yapıldığının belgelerle ortaya konamaması, esasen haklı bir feshi bile haksız hâle getiriyor.

Kaynakça

Mevzuat

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 408 (İşverenin temerrüdü)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 430 (Belirli süreli sözleşmenin sona ermesi)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 435 (Derhal fesih hakkı)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 437 (Haklı fesihte sonuçlar)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 52 ve m. 114/2 (Tazminattan indirim)
• 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun
• TFF Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı, m. 25-28 (Yükümlülükler, ikale, kulübün ve futbolcunun fesih hakkı)
• TFF Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı, m. 30 (Sportif cezalar ve koruma dönemi)
• TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Talimatı
• TFF Futbol Disiplin Talimatı
• FIFA Regulations on the Status and Transfer of Players, m. 13-17

Yargı kararları

• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/8964, K. 2025/10240, T. 23.12.2025
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/3067, K. 2025/5924, T. 04.12.2025
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/4527, K. 2025/7838, T. 14.10.2025
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/899, K. 2025/4423, T. 30.09.2025
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/3671, K. 2025/2995, T. 26.05.2025
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/2489, K. 2025/1578, T. 13.03.2025
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/905, K. 2025/1277, T. 03.03.2025
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/4242, K. 2025/1219, T. 27.02.2025
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/1404, K. 2025/451, T. 22.01.2025
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/9893, K. 2024/13615, T. 15.10.2024
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/1690, K. 2024/4669, T. 04.06.2024
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/21531, K. 2024/4315, T. 06.03.2024
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2022/4471, K. 2023/4192, T. 06.07.2023
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/18833, K. 2023/3410, T. 09.03.2023
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2021/3131, K. 2022/2105, T. 10.03.2022
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2021/1476, K. 2021/11196, T. 10.11.2021
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2016/12557, K. 2019/8481, T. 18.09.2019
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2017/8758, K. 2019/6519, T. 23.05.2019
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2015/18749, K. 2017/7563, T. 16.06.2017
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2015/37360, K. 2017/2522, T. 27.02.2017
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2015/9000, K. 2016/14293, T. 06.06.2016
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2015/4987, K. 2016/9334, T. 04.04.2016
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2015/20166, K. 2016/4162, T. 15.02.2016
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2014/35973, K. 2016/3223, T. 08.02.2016
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2014/36074, K. 2016/3224, T. 08.02.2016
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2015/1535, K. 2016/513, T. 18.01.2016
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2014/37392, K. 2016/506, T. 18.01.2016
• Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2010/15447, K. 2011/6040, T. 18.04.2011
• TFF Tahkim Kurulu, K. 2022/314, T. 09.09.2022
• TFF Tahkim Kurulu, K. 2022/309, T. 26.08.2022
• TFF Tahkim Kurulu, T. 02.08.2021
• TFF Tahkim Kurulu, T. 01.10.2020
• TFF Tahkim Kurulu, T. 08.06.2020
• TFF Tahkim Kurulu, T. 31.05.2020
• İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2025/231, K. 2026/433, T. 11.06.2026
• İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/494, K. 2025/849, T. 21.11.2025
• İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2025/219, K. 2025/187, T. 07.04.2025
• İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/801, K. 2024/355, T. 18.04.2024
• İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/20, K. 2023/245, T. 28.03.2023
• İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi, E. 2019/3771, K. 2022/2066, T. 12.10.2022
• Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, E. 2022/3, K. 2022/3, T. 04.01.2022
• Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2021/584, K. 2021/685, T. 26.10.2021

Doktrin ve akademik kaynaklar

• Petek, Hasan: Profesyonel Futbolcu Sözleşmesi, Ankara
• Ekşi, Nuray: Spor Tahkim Hukuku, İstanbul
• Küçükgüngör, Erkan: Spor Hukuku, Ankara
• Süzek, Sarper: İş Hukuku, İstanbul (Haklı fesih ve hizmet sözleşmesine ilişkin bölümler)
• Soyer, Polat: Hizmet Sözleşmesinin Sona Ermesi
• Yıldırım, Mustafa Fadıl: Spor Hukukunda Sözleşme Serbestisi ve Sınırları

---

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. TFF talimatları sık değişmektedir; işlem yapmadan önce yürürlükteki metnin kontrol edilmesi gerekir. Yazıda anılan yargı kararları karar tarihindeki hukuki duruma göre değerlendirilmelidir.