Mühür Bozma (Fekki) Suçu ve Cezası

Mühür bozma suçu için mührün fiziken kırılması gerekmez. TCK m. 203, mührü kaldırmayı ve mührün konuluş amacına aykırı hareket etmeyi ayrı ayrı cezalandırır. Mühür sağlam dursa bile mühürlenen iş yerinde faaliyete devam edilmesi suçu oluşturur. Buna karşılık mührü koyan makam kamusal yetkiye dayanmıyorsa suçun unsurları oluşmaz.

Bu yazıda mühür bozma suçunun unsurları, fiziki tahribat aranmaması, mühürleme tutanağının tebliğinin gerekip gerekmediği, idari işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasının etkisi, özelleştirilen şirketlerce konulan mühürler, ceza aralığı, seri muhakeme usulü ve zamanaşımı Yargıtay kararları ışığında ele alınmaktadır. Konuyla ilgili sık karşılaşılan sorulara verilen cevaplar makalenin sonunda bulunmaktadır.

Yasal Dayanak ve Korunan Değer

Mühür bozma suçu, TCK’nın kamu güvenine karşı suçlar bölümünde 203. maddede düzenlenmiştir. Hükme göre kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için konulan mührü kaldıran veya konuluş amacına aykırı hareket eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 20.05.2024 tarihli, E. 2024/2813, K. 2024/6842; Ceza Genel Kurulu’nun 17.01.2019 tarihli, E. 2017/129, K. 2019/21 ve Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 18.03.2024 tarihli, E. 2023/1610, K. 2024/3542 sayılı kararlarında bu tanım kullanılmıştır.

Korunan hukuki yarar

Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin 04.06.2012 tarihli, E. 2011/10069, K. 2012/6170 sayılı kararında korunan değer, yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin varlığının aynen korunmasını sağlamak için ortaya konulan iradenin sürdürülmesinin gerekliliğine ilişkin kamu güveni olarak tanımlanmış; usulüne uygun yapılmış mühürleme işleminden sonra mührün sökülmesiyle suçun oluştuğu belirtilmiştir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 04.11.2013 tarihli, E. 2012/22021, K. 2013/15877 sayılı kararında suçun temelinde devlet otoritesine karşı gelmenin cezalandırıldığı ifade edilmiş; mührün kamu idaresini sembolize ettiği, idarenin bir kararına dayanılarak ve görevlilerce konulmuş olması gerektiği vurgulanmıştır.

Suçun Unsurları

İki seçimlik hareket

Suç, mührün kaldırılması ya da mührün konuluş amacına aykırı hareket edilmesiyle oluşur. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi’nin 11.04.2017 tarihli, E. 2017/538, K. 2017/503 sayılı kararı ile Ceza Genel Kurulu’nun 17.01.2019 tarihli kararında belirtildiği üzere, seçimlik hareketlerden birinin yapılmasıyla suç oluştuğundan ayrıca bir zarar veya somut tehlikenin doğması aranmaz.

Suç bu niteliğiyle sırf hareket suçudur.

Fiziki tahribat aranmaz

Bu, uygulamada en çok yanlış bilinen noktadır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 28.03.2024 tarihli, E. 2020/12151, K. 2024/1537 sayılı kararında, mühür bozma suçunda asıl olanın mührün konuluş amacına aykırı davranmak olduğu, mührün kendisi kırılmamış olsa dahi amaca aykırı hareket edilmesi hâlinde suçun oluşacağı belirtilmiştir.

Aynı kararda mühürlenmiş binanın kullanılması hâlinde de suçun oluşacağı dikkate alınarak mahkûmiyet kararı verilmiştir.

Pratik karşılığı şudur: mühür bandına hiç dokunulmadan, arka kapıdan girilerek faaliyete devam edilmesi de suç oluşturur.

Kast ve tebliğ meselesi

Suç sırf kasten işlenebilir ve genel kast yeterlidir. Ceza Genel Kurulu’nun 17.01.2019 tarihli kararında suçun yalnızca kasten işlenebileceği, saikin önemli olmadığı belirtilmiştir.

Aynı kararda uygulamada çok tartışılan bir soruya cevap verilmiştir: kast unsurunun varlığından söz edilebilmesi için sanığın mühürleme işleminden haberdar olması yeterlidir; ayrıca mühürleme tutanağının tebliğine ilişkin yasal bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Yani “tutanak bana tebliğ edilmedi” savunması tek başına sonuç doğurmaz. Belirleyici olan, kişinin mühürlemeden haberdar olup olmadığıdır.

Mührü koyan makam yetkili olmalıdır

Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi’nin 11.04.2017 tarihli kararında, TCK m. 203’teki “kanun veya yetkili makamların” ifadesindeki bağlaçla mühürlemenin ya yetkili makamlarca yapılmasının ya da dayanağını kanundan almasının amaçlandığı; mühürleme yetkisinin hangi makamlarca kullanılacağının, kapsamının ve sınırlarının kanunlarla önceden belirlendiği değerlendirilmiştir.

Suçun Oluşmadığı Hâller

Özelleştirme sonrası konulan mühürler

Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 24.10.2022 tarihli, E. 2019/5648, K. 2022/16705 sayılı kararı bu alanda önemli bir sonuç doğurur. Kararda, sanığın katılan şirketin özelleştirilmesinden sonra görevliler tarafından konulan mührü kırarak kaçak elektrik kullandığı olayda TCK m. 203/1’deki suçun yasal unsurlarının oluşmayacağı belirtilmiş; beraat yerine mahkûmiyet kararı verilmesi yasaya aykırı bulunmuştur.

Gerekçe, mühürlemenin kamusal yetkiye dayanmamasıdır. Elektrik dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesinden sonra şirket görevlilerince konulan mühür, kamu idaresinin iradesini temsil etmemektedir.

Bu karar, kaçak elektrik iddiasıyla açılan mühür bozma davalarında ilk kontrol edilmesi gereken hususu göstermektedir. Ancak fiilin başka suçları oluşturup oluşturmadığı ayrıca değerlendirilir.

İdari işlemin hukuka aykırılığı iddiası

Mührün hukuka aykırı biçimde konulduğu düşünülüyorsa yapılması gereken, mührü kaldırmak değildir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 04.11.2013 tarihli kararında bu husus açıkça ortaya konulmuştur: mühür bozma suçunda devlet otoritesine karşı gelmek cezalandırıldığından, kararın yasaya aykırı olduğunu düşünen sanığın yetkili makamlara başvurup yürütmenin durdurulması ve iptal kararı alması mümkündür. Bu yola başvurmadan kendiliğinden yerindelik denetimi yapılıp mühür bozularak faaliyete devam edilmesi hâlinde suçun yasal unsurları oluşur.

İdari işleme karşı izlenecek yol ve süreler idari para cezası yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır; mühürleme çoğu zaman bir idari para cezasıyla birlikte uygulanmaktadır.

Ceza ve Uygulama Örnekleri

Ceza Genel Kurulu’nun 22.11.2016 tarihli, E. 2014/509, K. 2016/443 sayılı kararında temel cezanın belirlenmesinde TCK m. 61’deki ölçütlerin dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir: suçun işleniş biçimi, kullanılan araçlar, işlendiği zaman ve yer, konusunun önem ve değeri, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, failin kusurunun ağırlığı ile güttüğü amaç ve saik.

Adli para cezasında kesinlik

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 06.03.2024 tarihli, E. 2021/22363, K. 2024/2899; 17.01.2024 tarihli, E. 2021/20591, K. 2024/607; 20.03.2024 tarihli, E. 2021/22365, K. 2024/3676 ve 20.12.2023 tarihli, E. 2021/19698, K. 2023/25994 sayılı kararlarında, TCK m. 203/1, 62 ve 52 uyarınca neticeten 3.000 TL adli para cezası verilen hükümler 5320 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesi uyarınca kesin nitelikte kabul edilerek temyiz istemleri reddedilmiştir.

Bu, uygulamada önemli bir sonuçtur: belirli tutarın altındaki adli para cezası mahkûmiyetlerinde temyiz yolu kapalıdır.

Adli para cezasında gün alt sınırı

Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin 10.04.2012 tarihli, E. 2011/10220, K. 2012/3558 sayılı kararında, seçimlik cezalarda gün biriminin alt sınırına ilişkin TCK m. 61/9 düzenlemesinin 19.12.2006 tarihinde yürürlüğe girdiği, bu tarihten önceki seçimlik cezalarda temel adli para cezasının alt sınırının beş gün olduğu gözetilmeksizin ve yeterli gerekçe gösterilmeksizin temel cezanın 180 gün olarak belirlenmesi bozma sebebi yapılmıştır.

Adli para cezasının hesaplanma usulü ve ödenmesi adli para cezası yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Yargılama Usulü

Seri muhakeme usulü zorunludur

CMK m. 250/1-a’nın 6 numaralı alt bendi uyarınca mühür bozma suçu, kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği hâllerde seri muhakeme usulüne tabidir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 25.04.2023 tarihli, E. 2019/7838, K. 2023/3258; 04.04.2023 tarihli, E. 2021/37541, K. 2023/2464; 21.03.2023 tarihli, E. 2022/10959, K. 2023/1721; 07.02.2024 tarihli, E. 2021/3068, K. 2024/1200 ve 05.04.2023 tarihli, E. 2022/10799, K. 2023/2678 sayılı kararlarında bu tespit istikrarlı olarak tekrarlanmıştır.

Basit yargılama usulü uygulanamaz

Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 20.05.2024 tarihli kararında, TCK m. 203 uyarınca cezanın üst sınırının iki yılın üzerinde kalması nedeniyle suçun basit yargılama usulüne tabi olmadığı vurgulanmıştır. Bu nedenle CMK m. 251 bu suçta uygulanamaz.

İki usul arasındaki fark önemlidir: seri muhakemede savcılıkta yürütülen bir usul söz konusuyken, basit yargılama mahkeme aşamasında ve dörtte bir indirim sağlayan bir usuldür.

Zamanaşımı

Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 03.05.2023 tarihli, E. 2023/1118, K. 2023/3536 sayılı kararında belirtildiği üzere, TCK m. 203/1 uyarınca belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre TCK m. 66/1-e gereği sekiz yıllık olağan, m. 67/4 gereği on iki yıllık olağanüstü zamanaşımı süresi öngörülmüştür.

Sık Karşılaşılan Durumlar

Mühür bozma iddiasıyla karşılaşıldığında sırasıyla dört noktanın kontrol edilmesi gerekir.

• Mührü kim koydu? Kamusal yetkiye dayanmayan mühürlemede suçun unsurları oluşmaz.
• Mühürleme usulüne uygun mu? Yetki ve usul denetimi yapılmalıdır.
• Kişi mühürlemeden haberdar mıydı? Tebliğ zorunluluğu bulunmasa da haberdar olma aranır.
• Amaca aykırı hareket var mı? Mühür sağlam olsa bile faaliyete devam edilmesi yeterlidir.

Hükmün ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve seçenek yaptırımlar da koşulları varsa gündeme gelir. Ertelemenin şartları cezanın infazının ertelenmesi yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Mühür Nedir, Hangi Biçimlerde Olur?

Mühür, kamu idaresinin koruma ve denetim iradesini dış dünyaya yansıtan işarettir. Belirli bir fiziki biçimi kanunda gösterilmemiştir.

Uygulamada mühürleme şu araçlarla yapılır: kurşun mühür, mühür teli, balmumu, soğuk damga, mühür bandı, kilit ve kapatma etiketi. Sayacın kapatılmasında kullanılan plastik kilit ile inşaat sahasına asılan mühürleme tutanağı da bu kapsamdadır.

Terim bakımından “mühür bozma” ile “mühür fekki” aynı anlamda kullanılır. Fek, mülga 765 sayılı Kanun’un 274. maddesindeki karşılıktan gelen ve kaldırma anlamını taşıyan ifadedir.

Fail ve Mağdur

Suçun faili herkes olabilir; özgü suç değildir. Mühürlenen yerin sahibi olmak şart değildir. İşyeri çalışanı, kiracı ya da üçüncü kişi de fail olabilir.

Mağdur toplumdur. Korunan değer kamu güveni olduğundan, mühürlenen taşınmazın maliki suçun mağduru değil, olsa olsa suçtan zarar gören konumundadır.

Teşebbüs ve İştirak

Mühür bozma sırf hareket suçu olduğundan, hareketin gerçekleşmesiyle suç tamamlanır. Mühürü kaldırma hareketi bölünebiliyorsa teşebbüs mümkün olabilir; ancak amaca aykırı hareket biçiminde işlenen fiillerde teşebbüs söz konusu olmaz.

İştirak mümkündür. Mührü fiilen kaldıran kişi ile bu işi yaptıran işletme sahibi arasında azmettirme ilişkisi kurulabilir. İşyerinde faaliyetin sürdürülmesi kararını veren kişi, mührü kendisi kaldırmamış olsa dahi sorumlu tutulabilir.

Benzer Suçlarla Karşılaştırma

Bu ayrımlar pratikte önemlidir. Mühürlü sayaçtan enerji kullanımı hem mühür bozma hem karşılıksız yararlanma boyutu taşıyabilir; mühürlü inşaata devam edilmesi ise imar kirliliğine neden olma suçuyla birlikte değerlendirilir. Fiillerin ayrı ayrı mı yoksa tek fiil olarak mı gerçekleştiği, içtima kurallarının uygulanmasını belirler.

Önödeme ve Uzlaştırma Kapsamı Dışındadır

TCK m. 75 uyarınca önödeme, üst sınırı belirli süreyi aşmayan suçlarda uygulanır. Mühür bozma suçunda hapis cezasının üst sınırı üç yıl olduğundan bu suç önödeme kapsamına girmez.

Aynı şekilde suç, CMK m. 253’teki uzlaştırma kapsamındaki katalogda yer almadığından uzlaştırmaya da tabi değildir. Etkin pişmanlık hükümleri de bu suç bakımından öngörülmemiştir.

Dolayısıyla mührün sonradan yeniden konulması ya da ruhsatın tamamlanması, cezai sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz; bu hususlar yalnızca takdiri indirimde değerlendirilebilir.

Mühürleme Tutanağının Denetimi

Savunmanın en verimli alanı tutanaktır. Tutanakta aranacak hususlar şunlardır:

• Mühürlemeyi yapan görevlinin adı, unvanı ve yetkisi
• Dayanak idari işlem, encümen kararı ya da kanun maddesi
• Mühürlenen yerin ve mühürleme biçiminin açıkça gösterilmesi
• Tarih ve saat
• Hazır bulunanların beyanı ve imzadan kaçınma durumunun kayda geçirilmesi

Mühürlemenin fiilen yapılmadığı, yalnızca kararın tebliğ edildiği hâllerde ortada bozulacak bir mühür bulunmadığından suç oluşmaz. Aynı şekilde abonelik iptali veya hizmet kesintisi tek başına mühürleme sayılmaz.

Sektörel Uygulamalar

Elektrik, su ve doğal gaz sayaçları

Sayaç mühürlerinin kaldırılarak hizmetten yararlanılması hâlinde iki ayrı sorumluluk doğabilir. Mühür kamusal yetkiye dayanıyorsa mühür bozma, tüketim bedeli ödenmeden yararlanma varsa karşılıksız yararlanma gündeme gelir.

Ancak yukarıda ele alındığı üzere, özelleştirme sonrası dağıtım şirketi görevlilerince konulan mühürlerde TCK m. 203’ün unsurları oluşmaz. Bu hâlde yalnızca diğer suçlar ve sözleşmesel yaptırımlar değerlendirilir.

İş yeri mühürleme

Ruhsatsız faaliyet, ruhsata aykırılık veya denetimde tespit edilen eksiklikler nedeniyle belediye encümeni kararıyla iş yeri mühürlenebilir. Mühre dokunulmadan arka kapıdan faaliyete devam edilmesi de amaca aykırı hareket sayılır.

İnşaat mühürleme

Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılarda 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında yapı tatil tutanağı düzenlenir ve inşaat mühürlenir. Bu mühre rağmen inşaata devam edilmesi mühür bozma suçunu oluşturur; ayrıca imar kirliliğine neden olma suçu gündeme gelir.

Asansör ve makine mühürleme

Periyodik kontrolde uygun bulunmayan asansör ve makinelerin mühürlenmesi hâlinde, mühür kaldırılarak kullanıma devam edilmesi suç oluşturur. Bu alanda ayrıca kazaya yol açılması hâlinde taksirle yaralama sorumluluğu doğabilir; bu husus taksirle yaralama suçu ve cezası yazısında ele alınmıştır.

İdari Yaptırımla Birlikte Uygulanma

Mühür bozma çoğu zaman bir idari süreçle iç içedir. Mühürlemeye esas alınan aykırılık nedeniyle ayrıca idari para cezası uygulanmış olabilir.

Bu iki yaptırım birbirinden bağımsızdır. İdari para cezasının ödenmiş olması ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; ceza mahkemesinden verilen hüküm de idari para cezasını etkilemez.

Buna karşılık idari işlemin idari yargıda iptal edilmesi, mühürlemenin dayanağını ortadan kaldırdığından ceza yargılamasında değerlendirilmesi gereken bir gelişmedir. Bu nedenle iki süreç paralel yürütülmelidir. İdari para cezasına itiraz usulü idari para cezası yazısında açıklanmıştır.

Seri Muhakeme Usulünde Ne Olur?

Suç seri muhakeme usulüne tabi olduğundan, soruşturma sonunda Cumhuriyet savcısı şüpheliye bu usulün uygulanmasını teklif eder.

Teklifin kabulü hâlinde savcı, kanunda öngörülen cezayı belirleyerek yarı oranında indirim uygular ve talebini mahkemeye iletir. Mahkeme koşulları denetleyerek karar verir. Bu usulde duruşma yapılmaz.

Teklifin reddi hâlinde genel hükümlere göre iddianame düzenlenir. Şüpheli teklifi kabul etmek zorunda değildir; kabul, indirimden yararlanmayı sağlarken beraat ihtimalinden vazgeçmek anlamına gelir.

Müdafi hazır bulunmadan seri muhakeme usulü uygulanamaz. Kararın hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa itiraz yoluna gidilebilir.

Adli Sicil, Memuriyet ve Tazminat

Mühür bozma suçundan mahkûmiyet adli sicile işlenir. Suç yüz kızartıcı suçlar arasında sayılmadığından, bu nitelikten kaynaklanan özel engeller doğmaz. Ancak 657 sayılı Kanun m. 48’de öngörülen süre şartı bakımından mahkûmiyetin miktarı önem taşır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilirse adli sicile kaydedilmez. Bu suçta somut maddi zarar aranmadığından, HAGB koşulları bakımından zararın giderilmesi şartı gündeme gelmez.

Yargılama sonunda beraat eden ve bu süreçte gözaltına alınan ya da tutuklanan kişi, CMK m. 141 ve devamı uyarınca tazminat talebinde bulunabilir. Talep, kararın kesinleşmesinden itibaren öngörülen süre içinde ilgili ağır ceza mahkemesine yapılır.

50 Soruda Mühür Bozma Suçu

Bu konuda uygulamada en sık karşılaşılan sorular ve bunlara ilişkin cevaplar aşağıda yer almaktadır.

Suçun yapısı

1. Mühür bozma suçu nedir?
Kanun veya yetkili makamların emri uyarınca konulan mührü kaldırma ya da mührün konuluş amacına aykırı hareket etmedir.

2. Hangi maddede düzenlenmiştir?
TCK m. 203’te.

3. Hangi bölümde yer alır?
Kamu güvenine karşı suçlar bölümünde.

4. Korunan değer nedir?
Kamu idaresinin otoritesi, iradesi ve kamu güveni.

5. Cezası nedir?
Altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası.

6. Kaç seçimlik hareket var?
İki: mührü kaldırma ve amaca aykırı hareket etme.

7. Zarar doğması gerekir mi?
Hayır. Suç sırf hareket suçudur.

Fiil

8. Mührü kırmam gerekir mi?
Hayır. Amaca aykırı hareket yeterlidir.

9. Mühür sağlamken faaliyete devam suç mu?
Evet. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 28.03.2024 tarihli kararında bu kabul edilmiştir.

10. Mühürlü binaya girmek suç mu?
Mühürlenmiş binanın kullanılması hâlinde suç oluşur.

11. Mührü söktürmeden inşaata devam etmek?
Amaca aykırı hareket sayılır.

12. Mühürlü sayaçtan enerji çekmek?
Mührün konuluş amacına aykırı hareket kapsamındadır.

13. Mühür kendiliğinden bozulmuşsa?
Kast bulunmadığından suç oluşmaz; ancak bu husus ispat edilmelidir.

14. Başkası bozduysa?
Fiilin kim tarafından gerçekleştirildiği araştırılır.

Kast

15. Hangi kast aranır?
Genel kast yeterlidir.

16. Saik önemli mi?
Hayır. Ceza Genel Kurulu 17.01.2019 tarihli kararında saikin önemli olmadığı belirtilmiştir.

17. Tutanağın bana tebliği şart mı?
Hayır. Mühürlemeden haberdar olmak yeterlidir.

18. Haberim yoktu savunması işe yarar mı?
Haberdar olmadığı ispatlanabilirse kast tartışılır.

19. İş yerinde değildim diyebilir miyim?
Fiilin fail tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ayrıca araştırılır.

Suçun oluşmadığı hâller

20. Mührü kim koyarsa suç oluşur?
Kanun veya yetkili makamların emri uyarınca konulmuş olmalıdır.

21. Özel şirket mühür koyabilir mi?
Kamusal yetkiye dayanmayan mühürlemede suç oluşmaz.

22. Elektrik şirketinin mührü ne olur?
Özelleştirme sonrası şirket görevlilerince konulan mühürde Yargıtay beraat gerektiğini belirtmiştir.

23. Bu hangi karar?
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 24.10.2022 tarihli kararı.

24. O hâlde kaçak elektrik cezasız mı kalır?
Hayır. Fiilin başka suçları oluşturup oluşturmadığı ayrıca değerlendirilir.

25. Yetkisiz makamın mührü ne olur?
Yetki denetimi yapılır; yetkisiz mühürlemede suçun maddi unsuru tartışılır.

İdari işlem

26. Mühürleme haksızsa kaldırabilir miyim?
Hayır. Kendiliğinden kaldırma suç oluşturur.

27. Ne yapmalıyım?
Yetkili makamlara başvurup yürütmenin durdurulması ve iptal kararı alınmalıdır.

28. Bu hangi kararda belirtildi?
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 04.11.2013 tarihli kararında.

29. Yürütmeyi durdurma alırsam?
İdari işlemin icrası durur; bu tarihten sonraki durum ayrıca değerlendirilir.

30. İptal kararı geçmişe etkili mi?
İptal kararının etkisi idare hukuku kurallarına göre belirlenir.

Ceza

31. Hapis mi para cezası mı verilir?
Seçimliktir; mahkeme somut olaya göre belirler.

32. Uygulamada hangi ceza veriliyor?
Kararlarda 5 ay hapisten 6.240 TL adli para cezasına kadar farklı sonuçlar görülmektedir.

33. Temel ceza nasıl belirlenir?
TCK m. 61’deki ölçütlere göre.

34. 3.000 TL adli para cezası kesin mi?
Yargıtay 4. Ceza Dairesi kararlarında bu tür hükümler kesin nitelikte kabul edilmiştir.

35. Kesin hükme temyiz edilebilir mi?
Hayır, temyiz istemi reddedilir.

36. Ceza ertelenebilir mi?
Koşulları varsa evet; kararlarda erteleme örnekleri bulunmaktadır.

37. Mükerrirlik uygulanır mı?
Hapis cezalarında koşulları varsa uygulanabilir.

38. HAGB verilebilir mi?
Koşulları varsa değerlendirilir.

Usul

39. Seri muhakeme usulü nedir?
Cumhuriyet savcılığınca yürütülen, belirli suçlara özgü hızlandırılmış bir usuldür.

40. Bu suç seri muhakemeye tabi mi?
Evet. CMK m. 250/1-a-6 uyarınca.

41. Basit yargılama usulü uygulanır mı?
Hayır. Cezanın üst sınırı iki yılı aştığından uygulanamaz.

42. Bu hangi kararda belirtildi?
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 20.05.2024 tarihli kararında.

43. Kamu davası ertelenebilir mi?
Koşulları varsa erteleme kararı verilebilir; bu hâlde seri muhakeme uygulanmaz.

44. Zamanaşımı ne kadar?
Olağan sekiz yıl, olağanüstü on iki yıldır.

45. Şikâyete tabi mi?
Hayır. Resen soruşturulur.

Savunma

46. İlk ne kontrol edilmeli?
Mührü koyan makamın yetkisi.

47. Mühürleme tutanağı incelenmeli mi?
Evet. Yetki, usul ve tespit içeriği denetlenmelidir.

48. Tekrar mühürleme yapılırsa?
Her mühürleme sonrası yeni bir fiil söz konusu olabilir.

49. Ruhsat sonradan alınırsa ceza kalkar mı?
Suç tarihindeki durum esas alınır; sonraki ruhsat cezayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

50. En kritik nokta nedir?
Mührün kamusal yetkiye dayanıp dayanmadığı ve amaca aykırı hareketin bulunup bulunmadığı.

Sonuç

Mühür bozma suçunda yaygın bir yanılgı, mühür fiziken zarar görmedikçe suçun oluşmayacağıdır. Yargıtay kararlarında asıl olanın mührün konuluş amacına aykırı davranmak olduğu, mühür sağlam olsa dahi faaliyete devam edilmesinin suç oluşturacağı istikrarlı biçimde kabul edilmektedir.

Buna karşılık mührün kamusal yetkiye dayanması zorunludur. Özelleştirme sonrası şirket görevlilerince konulan mührün kırılmasında suçun yasal unsurlarının oluşmayacağı kabul edilmiştir.

Mühürlemenin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa yapılması gereken idari yargı yoluna başvurmaktır. Kendiliğinden yerindelik denetimi yapılarak mührün kaldırılması suç oluşturur.

Usul bakımından iki nokta ayırt edicidir: suç seri muhakeme usulüne tabidir ve cezanın üst sınırı nedeniyle basit yargılama usulü uygulanamaz.

Kaynakça

Mevzuat

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 203 (Mührün bozulması)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 52 (Adli para cezası), m. 61 (Cezanın belirlenmesi), m. 62 (Takdiri indirim)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 51 (Erteleme), m. 58 (Mükerrirlere özgü infaz rejimi)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 66/1-e ve m. 67/4 (Dava zamanaşımı)
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 250 (Seri muhakeme usulü), m. 251 (Basit yargılama usulü), m. 231 (HAGB)
• 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun, geçici m. 2
• 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 3194 sayılı İmar Kanunu (mühürleme yetkisine ilişkin hükümler)
• Mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 274 (karşılaştırma amacıyla)

Yargı kararları

• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2017/129, K. 2019/21, T. 17.01.2019
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2014/509, K. 2016/443, T. 22.11.2016
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/22365, K. 2024/3676, T. 20.03.2024
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/22363, K. 2024/2899, T. 06.03.2024
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/20591, K. 2024/607, T. 17.01.2024
• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/19698, K. 2023/25994, T. 20.12.2023
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2011/10069, K. 2012/6170, T. 04.06.2012
• Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2011/10220, K. 2012/3558, T. 10.04.2012
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/6328, K. 2024/8819, T. 27.06.2024
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/5080, K. 2024/8675, T. 26.06.2024
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2024/2813, K. 2024/6842, T. 20.05.2024
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/5226, K. 2024/7684, T. 05.06.2024
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/1610, K. 2024/3542, T. 18.03.2024
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/3068, K. 2024/1200, T. 07.02.2024
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/1118, K. 2023/3536, T. 03.05.2023
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2019/7838, K. 2023/3258, T. 25.04.2023
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2022/10799, K. 2023/2678, T. 05.04.2023
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/37541, K. 2023/2464, T. 04.04.2023
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2022/10959, K. 2023/1721, T. 21.03.2023
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2019/5648, K. 2022/16705, T. 24.10.2022
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2012/22021, K. 2013/15877, T. 04.11.2013
• Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2020/12151, K. 2024/1537, T. 28.03.2024
• Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi, E. 2017/538, K. 2017/503, T. 11.04.2017

Doktrin ve akademik kaynaklar

• Erman, Sahir / Özek, Çetin: Ceza Hukuku Özel Bölüm, Kamu İdaresine Karşı İşlenen Suçlar, İstanbul
• Özbek, Veli Özer / Doğan, Koray / Bacaksız, Pınar: Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, Ankara
• Artuk, Mehmet Emin / Gökcen, Ahmet / Alşahin, M. Emin: Ceza Hukuku Özel Hükümler, Ankara
• Yaşar, Osman / Gökcan, Hasan Tahsin / Artuç, Mustafa: Yorumlu ve Uygulamalı Türk Ceza Kanunu, Ankara
• Tezcan, Durmuş / Erdem, Mustafa Ruhan / Önok, R. Murat: Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, Ankara

---

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yazıda anılan ceza miktarları somut kararlara aittir; her dosyada ceza ayrı olarak belirlenir.