Adli para cezası, bir suçun karşılığı olarak mahkemece hükmedilen ve Devlet Hazinesine ödenen ceza yaptırımıdır. Ödeme, mahkemeye ya da bankaya doğrudan yapılmaz: hüküm kesinleştikten sonra dosya Cumhuriyet Başsavcılığı ilamat bürosuna gider ve hükümlüye bir ödeme emri tebliğ edilir. Ödeme, bu emirde gösterilen usule göre yapılır.
Bu yazıda adli para cezasının nasıl hesaplandığı, ödeme emrinin ne zaman tebliğ edildiği, ödeme süresi, taksit imkânları, ödenmemesi hâlinde uygulanan kamuya yararlı işte çalıştırma ve hapse çevirme usulü ile çocuk hükümlülere ilişkin istisna Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında ele alınmaktadır. Konuyla ilgili sık karşılaşılan sorulara verilen cevaplar makalenin sonunda bulunmaktadır.
Adli Para Cezası Nedir?
Adli para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktarla çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesidir. Bu tanım 5237 sayılı TCK m. 52/1’de yer alır.
Aynı tanım Anayasa Mahkemesi’nin 25.12.2024 tarihli, E. 2024/132, K. 2024/237 sayılı kararında, Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 15.05.2023 tarihli, E. 2023/1382, K. 2023/3899 ve Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 15.03.2022 tarihli, E. 2021/39864, K. 2022/7447 sayılı kararlarında yinelenmiştir.
Nasıl hesaplanır?
Anayasa Mahkemesi’nin 11.02.2025 tarihli, E. 2024/13, K. 2025/37 sayılı kararında hesaplama sırası açıkça gösterilmiştir: önce suçun niteliği, failin kusuru ve meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı dikkate alınarak gün sayısı belirlenir; daha sonra failin ekonomik durumu ve diğer şahsi hâlleri göz önünde bulundurularak tespit edilen günlük miktar, gün sayısıyla çarpılır.
Bir gün karşılığı adli para cezasının alt ve üst sınırı 02.03.2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun ile yükseltilerek 100 ve 500 Türk Lirası olarak belirlenmiştir. Bu tarihten önceki yargı kararlarında 20 ve 100 Türk Lirası şeklinde geçen rakamlar, karar tarihindeki mevzuata aittir. İnternette bu eski rakamları güncel gibi sunan çok sayıda içerik bulunduğundan, hesaplamada suç tarihinde yürürlükte olan sınır esas alınmalıdır.
| Örnek | Gün sayısı | Günlük miktar | Toplam |
|---|---|---|---|
| Dar gelirli fail | 80 gün | 100 TL | 8.000 TL |
| Orta gelirli fail | 80 gün | 250 TL | 20.000 TL |
| Yüksek gelirli fail | 80 gün | 500 TL | 40.000 TL |
Tabloda gün sayısı aynı tutulmuştur; çünkü haksızlığın ağırlığı üç failde de eşittir. Değişen tek şey ödeme gücüdür. Gün para cezası sisteminin amacı tam olarak budur.
Kararda gün sayısı ve günlük miktar ayrı gösterilmelidir
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 11.10.2022 tarihli, E. 2022/419, K. 2022/628 ve 07.05.2019 tarihli, E. 2016/62, K. 2019/386 sayılı kararlarında, kararda adli para cezasının belirlenmesinde esas alınan tam gün sayısı ile bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktarın ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu eksiklik, hükümlü açısından bir denetim imkânı sağlar. Kararda yalnızca toplam tutar yazıyorsa, cezanın ekonomik duruma göre bireyselleştirilip bireyselleştirilmediği anlaşılamaz.
Adli Para Cezası Nereye Ödenir?
Adli para cezası Devlet Hazinesine ödenir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 04.11.2024 tarihli, E. 2024/5274, K. 2024/12667 ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 21.09.2023 tarihli, E. 2022/9254, K. 2023/3197 sayılı kararlarında yaptırımın bu niteliği vurgulanmıştır.
Uygulamada ödeme, hükümlüye tebliğ edilen ödeme emrinde gösterilen usule göre yapılır. Ödeme emri Cumhuriyet Başsavcılığı ilamat bürosunca düzenlenir; ödeme, ilamat bürosunun yönlendirdiği vezne veya banka kanalı üzerinden gerçekleştirilir. Hükümlünün doğrudan mahkeme kalemine ödeme yapması söz konusu değildir.
Ödeme emri ne zaman gelir?
İnfaz mevzuatına göre adli para cezasını içeren ilam Cumhuriyet Başsavcılığına verilir ve Cumhuriyet savcısı otuz gün içinde adli para cezasının ödenmesi için hükümlüye ödeme emri tebliğ eder. Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin 01.10.2021 tarihli, E. 2021/6983, K. 2021/12939 ve Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 08.02.2021 tarihli, E. 2020/19829, K. 2021/3285 sayılı kararlarında bu usul açıklanmıştır.
Ödeme süresi ödeme emrinin tebliğiyle işlemeye başlar; hükmün kesinleşme tarihiyle değil. Bu ayrım, hükümlünün “ceza kesinleşeli aylar oldu, süre geçti mi” endişesini de karşılar. Belirleyici olan, tebliğ tarihidir.
Adres değişikliği neden önemlidir?
Ödeme emri tebliğ edilemezse süreç, hükümlünün haberi olmadan ilerleyebilir. Tebligata elverişli adresin güncel tutulması, ödeme veya taksit talebi imkânının kaybedilmemesi bakımından belirleyicidir.
Ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği ve sürenin ne zaman başladığı dosyaya göre değişir. Kendi durumunuz için değerlendirme yapılmasını isterseniz iletişime geçebilirsiniz.
Taksitle Ödeme İmkânı
Adli para cezası iki ayrı aşamada taksitlendirilebilir. Birincisi mahkeme aşaması, ikincisi infaz aşamasıdır. İkisinin koşulları farklıdır ve çoğu zaman karıştırılır.
Mahkeme aşamasında taksit
TCK m. 52/4 uyarınca hâkim, kişinin ekonomik ve şahsi hâllerini göz önünde bulundurarak adli para cezasının ödenmesi için hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere mehil verebileceği gibi, cezanın belirli taksitler hâlinde ödenmesine de karar verebilir. Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 02.10.2023 tarihli, E. 2023/20966, K. 2023/5018 sayılı kararı ile Anayasa Mahkemesi’nin 08.06.2021 tarihli, B. No: 2018/6838 sayılı bireysel başvuru kararında bu imkân teyit edilmiştir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 13.02.2007 tarihli, E. 2006/350, K. 2007/30 ve Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 02.04.2010 tarihli, E. 2009/18143, K. 2010/3766 sayılı kararlarında sınırlar hatırlatılmıştır: taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz.
İnfaz aşamasında taksit
Hükümde adli para cezası takside bağlanmamışsa da hükümlünün elinde bir imkân kalır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 02.02.2010 tarihli, E. 2009/29732, K. 2010/1326 sayılı kararında bu usul şöyle ifade edilmiştir: bir aylık süre içinde adli para cezasının üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine, geri kalan kısmın birer ay arayla iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir.
Bu, uygulamada en çok gözden kaçan haktır. Ödeme emri geldiğinde tutarın tamamını karşılayamayacak durumda olan hükümlü, bir ay içinde üçte birini ödeyerek kalan borcu iki taksite yayabilir. Talebin süresinde ve yazılı olarak ilamat bürosuna iletilmesi gerekir.
Bir taksit ödenmezse ne olur?
Kararda, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi hâlinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceği belirtilir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 02.02.2026 tarihli, E. 2025/4724, K. 2026/1071 ve Anayasa Mahkemesi’nin 11.02.2025 tarihli kararında bu sonuç vurgulanmıştır.
Yani taksitin aksaması yalnızca o taksiti geciktirmez; kalan borcun tamamını muaccel hâle getirir ve hapse çevirme riskini doğurur.
Ödenmezse Ne Olur?
Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 25.10.2022 tarihli, E. 2022/404, K. 2022/666 ve Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 23.06.2021 tarihli, E. 2020/1325, K. 2021/16547 sayılı kararlarında bu usul açıklanmıştır.
Aynı kararlarda önemli bir ayrıntı yer alır: hapse çevirme kararıyla birlikte hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Yani ilk sonuç doğrudan cezaevi değil, kamuya yararlı işte çalıştırmadır.
Çalışma cezayı karşılamazsa
İnfaz edilen hapis cezasının veya kamuya yararlı işte çalıştırmanın süresi hükmedilen adli para cezasını tamamıyla karşılamazsa, bakiye tutarın tahsili için ilam Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir. Geriye kalan adli para cezası bu makamlarca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre tahsil edilir.
Bu sonuç Danıştay 10. Dairesi’nin 04.10.2023 tarihli, E. 2023/4632, K. 2023/5087 ve Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 08.02.2021 tarihli kararında belirtilmiştir. Uygulamada bu, ödeme yapılmadığında sürecin hem ceza infazı hem kamu alacağı takibi olarak iki koldan ilerleyebileceği anlamına gelir.
Çocuk hükümlülerde hapse çevrilme yasağı
Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezasının ödenmemesi hâlinde bu ceza hapse çevrilemez. Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 19.02.2026 tarihli, E. 2025/2712, K. 2026/1718 ve Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 12.06.2013 tarihli, E. 2012/25903, K. 2013/15641 sayılı kararlarında bu yasak açıkça ifade edilmiştir.
Bu durumda ceza, kamu alacağı olarak tahsil rejimine tabi tutulur. Suç tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış hükümlüler bakımından bu ayrımın dosyada gözetilmesi gerekir.
Ödeme emri geldikten sonra bir aylık süre içinde yapılması gereken taksit talebinin kaçırılması hak kaybına yol açar. Somut durumunuz için bir avukata danışılması gerekir.
Adli Para Cezası ile İdari Para Cezası Karıştırılmamalıdır
Elde bir “para cezası” belgesi bulunması, otomatik olarak adli para cezası anlamına gelmez. Trafik cezası, belediye cezası veya düzenleyici kurul cezası idari nitelikte olup ödenmemesi hâlinde hapse çevrilemez ve adli sicile işlenmez.
İki yaptırımın tüm farkları para cezası kavramı yazısında karşılaştırmalı olarak ele alınmış; idari para cezasının uygulanması, itiraz süresi ve indirim usulü ise idari para cezası yazısında ayrıca açıklanmıştır.
Adli sicil etkisi
Adli para cezasına mahkûmiyet adli sicil kaydına işlenir. İnfaz tamamlandığında kayıt adli sicilden silinerek arşive alınır; arşiv kaydının silinme süresi ise suçun niteliğine göre değişir. Bu sürecin ayrıntıları adli sicil kaydının silinmesi yazısında adım adım anlatılmıştır.
Adli Para Cezasının Dört Türü
Uygulamada “adli para cezası” tek bir şeyi ifade etmez. Kararın hangi türden olduğu, hem hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında hem ödenmeme sonucunda farklılık yaratır.
| Tür | Nasıl ortaya çıkar? | Ödenmezse |
|---|---|---|
| Doğrudan hükmedilen | Kanun o suç için yalnızca adli para cezası öngörür | Hapse çevrilir |
| Seçenek yaptırım olarak verilen | Kanun hapis veya adli para cezasını seçimlik öngörür, hâkim para cezasını seçer | Hapse çevrilir |
| Hapisten çevrilen | TCK m. 50 uyarınca kısa süreli hapis cezası paraya çevrilir | Çevirmeye esas hapis cezası infaz edilir |
| Hapisle birlikte hükmedilen | Kanun hem hapis hem adli para cezası öngörür | Para cezası bakımından hapse çevirme işler |
Hapis cezası ne zaman paraya çevrilir?
TCK m. 50 uyarınca kısa süreli hapis cezası, suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre adli para cezasına çevrilebilir.
Kanun bazı hâllerde bu çevirmeyi zorunlu kılar. Otuz gün ve daha az süreli hapis cezaları ile fiili işlediği tarihte on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezaları, seçenek yaptırımlara çevrilir.
Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa adli para cezasına çevrilebilir; ancak bilinçli taksir hâlinde bu imkân kapalıdır. Bu ayrımın ayrıntıları taksirle yaralama suçu ve cezası yazısında ele alınmıştır.
Tutuklulukta Geçen Süre Mahsup Edilir
Bu, uygulamada en çok gözden kaçan haklardan biridir. TCK m. 63 uyarınca hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir.
Adli para cezasına mahkûmiyet hâlinde ise bir gün, kanunda gösterilen bir gün karşılığı adli para cezası miktarı sayılarak mahsup yapılır. Yani gözaltında veya tutuklulukta geçirilen her gün, ödenecek tutardan bir günlük miktar kadar düşülür.
Mahsup talebinin infaz aşamasında ilamat bürosuna iletilmesi ve gözaltı ile tutukluluk sürelerini gösteren belgelerin dosyaya sunulması gerekir. Talep edilmediğinde kendiliğinden uygulanmayabilir.
Kesinlik Sınırı, İstinaf ve Temyiz
Adli para cezasına hükmedildiğinde her karar kanun yoluna açık değildir. CMK m. 272 uyarınca belirli tutarın altındaki adli para cezası mahkûmiyetleri kesin nitelikte olup istinaf yolu kapalıdır. Bu sınır, kanunda gösterilen tutarın altında kalan hükümler bakımından uygulanır.
Kanun yoluna başvurulabilen hâllerde istinaf süresi hükmün tefhiminden veya tebliğinden itibaren yedi gün, temyiz süresi ise on beş gündür. Sürenin başlangıcı, hükmün yüze karşı okunup okunmadığına göre değişir.
Kesinlik sınırı nedeniyle istinaf yolu kapalıysa, hukuka aykırılık iddiası ancak kanun yararına bozma yoluyla gündeme getirilebilir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ile İlişkisi
Doğrudan hükmedilen veya seçenek yaptırım olarak verilen adli para cezasında koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Bu hâlde hüküm açıklanmadığından adli sicile de kaydedilmez.
Buna karşılık hapis cezasından çevrilen adli para cezasında HAGB uygulanamaz. Çünkü bu hâlde önce hapis cezasına hükmedilmiş, sonra çevirme yapılmıştır. Uygulamada bu iki durumun karıştırılması, HAGB talebinin reddine yol açmaktadır.
Ertelemede ise durum nettir: adli para cezası ertelenemez. Bu husus cezanın infazının ertelenmesi yazısında Yargıtay kararlarıyla açıklanmıştır.
Adli Sicil ve Memuriyet Etkisi
Adli para cezasına mahkûmiyet adli sicile işlenir. İnfaz tamamlandığında kayıt adli sicilden silinerek arşive alınır; arşiv kaydı ise kural olarak beş yıl sonra silinir. Ancak suç Anayasa m. 76’da veya özel kanunlarda sayılan hak yoksunluğu doğuran suçlardansa süre uzar ya da kayıt hiç silinmez.
Bu nedenle “para cezası ödedim, sicilim temizlendi” varsayımı hatalıdır. İnfazın tamamlanması adli sicil kaydını siler ama arşiv kaydını sona erdirmez. Sürecin tamamı adli sicil kaydının silinmesi yazısında adım adım anlatılmıştır.
Memuriyet bakımından belirleyici olan cezanın türü değil, suçun niteliği ve mahkûmiyetin süresidir. 657 sayılı Kanun m. 48’de sayılan suçlardan mahkûmiyet, adli para cezasına çevrilmiş olsa dahi engel oluşturabilir.
50 Soruda Adli Para Cezasının Ödenmesi
Adli para cezasının ödenmesi konusunda uygulamada en sık karşılaşılan sorular ve bunlara ilişkin cevaplar aşağıda yer almaktadır.
Tanım ve hesaplama
1. Adli para cezası nedir?
Bir suçun karşılığı olarak mahkemece hükmedilen ve Devlet Hazinesine ödenen ceza yaptırımıdır. TCK m. 52/1’de tanımlanmıştır.
2. Nasıl hesaplanır?
Tam gün sayısı ile bir gün karşılığı takdir edilen miktarın çarpılmasıyla hesaplanır.
3. Gün sayısı neye göre belirlenir?
Suçun niteliği, failin kusuru ve meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre. Anayasa Mahkemesi 11.02.2025 tarihli kararında bu sırayı göstermiştir.
4. Günlük miktar neye göre belirlenir?
Failin ekonomik durumu ve diğer şahsi hâllerine göre.
5. Günlük miktar ne kadar?
En az 100, en fazla 500 Türk Lirasıdır. Sınırlar 7499 sayılı Kanun ile 02.03.2024’te yükseltilmiştir.
6. Eski kararlarda 20-100 TL yazıyor, hangisi geçerli?
O rakamlar karar tarihindeki mevzuata aittir. Somut olayda suç tarihinde yürürlükte olan sınır uygulanır.
7. Gün sayısı en fazla kaç olabilir?
Kanunda aksine hüküm yoksa yedi yüz otuz gün.
8. En az kaç gün olabilir?
Beş gün.
9. Kararda ne yazmalı?
Tam gün sayısı ile günlük miktar ayrı ayrı gösterilmelidir. Ceza Genel Kurulu 11.10.2022 ve 07.05.2019 tarihli kararlarında bu zorunluluk belirtilmiştir.
10. Kararda sadece toplam tutar varsa ne yapılabilir?
Cezanın bireyselleştirilip bireyselleştirilmediği denetlenemediğinden bu husus kanun yolunda ileri sürülebilir.
Ödeme yeri ve usulü
11. Adli para cezası nereye ödenir?
Devlet Hazinesine. Ödeme, savcılık ilamat bürosunun tebliğ ettiği ödeme emrinde gösterilen usule göre yapılır.
12. Mahkemeye ödeme yapılır mı?
Hayır. Ödeme mahkeme kalemine değil, infaz sürecini yürüten savcılık kanalıyla yapılır.
13. Ödeme emri ne zaman tebliğ edilir?
İlam savcılığa verildikten sonra otuz gün içinde. Yargıtay 1. Ceza Dairesi 01.10.2021 tarihli kararında bu süre belirtilmiştir.
14. Süre ne zaman başlar?
Hükmün kesinleşmesiyle değil, ödeme emrinin tebliğiyle.
15. Ödeme emri elime ulaşmadıysa?
Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı denetlenir; usulsüz tebligat sürenin işlemesini etkiler.
16. Adresim değiştiyse ne yapmalıyım?
Tebligata elverişli adresin güncel tutulması gerekir; aksi hâlde süreç haberiniz olmadan ilerleyebilir.
17. Cezayı erken ödersem indirim olur mu?
Hayır. Yüzde yirmi beş erken ödeme indirimi yalnızca idari para cezalarına özgüdür.
18. Ödemeyi başkası yapabilir mi?
Fiilen ödeme yapılabilir; ancak mahkûmiyetin şahsa bağlı sonuçları değişmez.
19. Ödedikten sonra belge alınır mı?
Ödemeye ilişkin makbuz infaz dosyasına konulur; infazın tamamlandığını gösteren yerine getirme fişi düzenlenir.
20. Yerine getirme fişi neden önemli?
Adli sicil kaydının silinmesi başvurularında infazın tamamlandığını ispatlayan temel belgedir.
Taksit
21. Taksitle ödeyebilir miyim?
Evet. Hem mahkeme aşamasında hem infaz aşamasında taksit imkânı vardır.
22. Mahkeme aşamasında taksit nasıl istenir?
Ekonomik ve şahsi hâller ortaya konularak hâkimden talep edilir. TCK m. 52/4 bu yetkiyi verir.
23. Taksit süresi en fazla ne kadar?
İki yıl.
24. En az kaç taksit yapılır?
Dört.
25. Mehil ne demek?
Ödeme için verilen ek süredir; hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yılı aşamaz.
26. Hükümde taksit yoksa infazda taksit isteyebilir miyim?
Evet. Bir ay içinde cezanın üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine kalan kısım birer ay arayla iki eşit taksitte ödenir.
27. Bu talep nereye yapılır?
İnfazı yürüten Cumhuriyet Başsavcılığı ilamat bürosuna.
28. Üçte biri ödemezsem infazda taksit alabilir miyim?
Kural olarak hayır; bu imkân üçte birlik ödemenin bir ay içinde yapılmasına bağlanmıştır.
29. Bir taksiti geciktirirsem ne olur?
Kalan kısmın tamamı muaccel olur ve ödenmeyen ceza hapse çevrilir.
30. Bu uyarı kararda yer almak zorunda mı?
Evet. TCK m. 52/4 bu ihtarın kararda gösterilmesini emreder.
Ödenmemesinin sonuçları
31. Ödemezsem doğrudan cezaevine mi girerim?
Hayır. Önce ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapse çevrilir ve kamuya yararlı işte çalıştırmaya karar verilir.
32. Kamuya yararlı işte çalışma nasıl hesaplanır?
İki saat çalışma bir gün sayılır. Ceza Genel Kurulu 25.10.2022 tarihli kararında bu ölçü belirtilmiştir.
33. Bu kararı kim verir?
Cumhuriyet savcısı.
34. Çalışmayı kabul etmezsem?
Bu durumda ceza doğrudan hapis olarak infaz edilir.
35. Çalışma cezanın tamamını karşılamazsa?
Bakiye tutar için ilam mahallin en büyük mal memuruna verilir ve 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilir.
36. Aynı anda hem hapis hem takip olur mu?
İnfaz edilen kısım düşülerek yalnızca karşılanmayan bakiye takip konusu yapılır.
37. Çocuklarda ceza hapse çevrilir mi?
Hayır. Yargıtay 7. Ceza Dairesi 19.02.2026 tarihli kararında bu yasak açıkça belirtilmiştir.
38. Çocuk hükümlüde ceza nasıl tahsil edilir?
Kamu alacağı olarak tahsil rejimine tabi tutulur.
39. Yaş hangi tarihe göre belirlenir?
Suç tarihindeki yaş esas alınır.
40. Hapse çevirme kararına itiraz edilebilir mi?
İnfaza ilişkin kararlara karşı infaz hâkimliğine başvuru yolu açıktır.
Diğer sorular
41. Adli para cezası sabıka kaydına işler mi?
Evet, adli sicile kaydedilir.
42. Ödeyince sicilden hemen silinir mi?
İnfaz tamamlandığında adli sicilden silinir ancak arşiv kaydına alınır.
43. Arşiv kaydı ne zaman silinir?
Suçun niteliğine göre beş, on beş veya otuz yıl sonra; bazı suçlarda hiç silinmez.
44. Adli para cezası hapis cezasından çevrilmiş olabilir mi?
Evet, kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırım olarak adli para cezasına çevrilebilir.
45. Hapisten çevrilen para cezası ödenmezse ne olur?
Çevirmeye esas alınan hapis cezası infaz edilir; bu durumda kamuya yararlı işte çalıştırma seçeneği farklı işler.
46. Trafik cezası adli para cezası mıdır?
Hayır, idari para cezasıdır. Hapse çevrilemez ve adli sicile işlenmez.
47. Adli para cezası affa girer mi?
Genel af hâlinde adli sicil kaydı silinir; ancak arşiv kaydı bakımından istisnalar vardır.
48. Ceza zamanaşımına uğrar mı?
Ceza zamanaşımı hükümleri adli para cezaları bakımından da uygulanır; süre ceza miktarına göre değişir.
49. Ödeme yapmadan yurt dışına çıkabilir miyim?
Adli para cezası tek başına yurt dışı çıkış yasağı doğurmaz; ancak infaz sürecinde verilen ayrı kararlar sonucu etkileyebilir.
50. İnfaz süreci bittiğini nasıl öğrenirim?
Cumhuriyet Başsavcılığı ilamat bürosundan yerine getirme fişi talep edilerek.
Sonuç
Adli para cezasında ödeme süreci hükmün kesinleşmesiyle değil, savcılığın tebliğ ettiği ödeme emriyle başlar. Bu nedenle takip edilmesi gereken tarih, kararın tarihi değil tebliğ tarihidir.
İnfaz aşamasında bir ay içinde cezanın üçte birinin ödenmesi hâlinde kalan kısmın iki taksite bölünebilmesi, uygulamada en çok kaçırılan haktır. Hükümde taksit bulunmaması bu imkânı ortadan kaldırmaz.
Ödenmeme hâlinde ilk sonuç doğrudan cezaevi değildir; ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapse çevrilir ve iki saat çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı işte çalıştırmaya karar verilir. Çalışmanın cezayı karşılamaması hâlinde bakiye, 6183 sayılı Kanun uyarınca tahsil edilir.
Çocuk hükümlülerde adli para cezasının hapse çevrilemeyeceği kuralı mutlaktır. Suç tarihindeki yaşın dosyada doğru tespit edilmesi, bu güvencenin uygulanması bakımından belirleyicidir.
Ödeme emrinin tebliği, taksit talebi ve hapse çevirme kararına itiraz sürelerinin kaçırılması telafisi güç sonuçlar doğurur. Kendi durumunuzu değerlendirmek isterseniz iletişime geçebilirsiniz.
Kaynakça
Mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 45 (Cezalar), m. 50 (Seçenek yaptırımlar), m. 52 (Adli para cezası)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 52’de 7499 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik (02.03.2024)
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 20 ve m. 106 (Adli para cezasının infazı)
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu
- 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
- 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, m. 9 ve m. 12
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (karşılaştırma amacıyla)
Yargı kararları
- Anayasa Mahkemesi, Norm Denetimi, E. 2024/132, K. 2024/237, T. 25.12.2024
- Anayasa Mahkemesi, Norm Denetimi, E. 2024/13, K. 2025/37, T. 11.02.2025
- Anayasa Mahkemesi, Bireysel Başvuru, B. No: 2018/6838, T. 08.06.2021
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/419, K. 2022/628, T. 11.10.2022
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/404, K. 2022/666, T. 25.10.2022
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2016/62, K. 2019/386, T. 07.05.2019
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2006/350, K. 2007/30, T. 13.02.2007
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2021/6983, K. 2021/12939, T. 01.10.2021
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2021/6982, K. 2021/12925, T. 01.10.2021
- Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2023/20966, K. 2023/5018, T. 02.10.2023
- Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2012/25903, K. 2013/15641, T. 12.06.2013
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/39864, K. 2022/7447, T. 15.03.2022
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2020/19829, K. 2021/3285, T. 08.02.2021
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2009/29732, K. 2010/1326, T. 02.02.2010
- Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2025/2712, K. 2026/1718, T. 19.02.2026
- Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/6386, K. 2021/16942, T. 08.12.2021
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2020/1325, K. 2021/16547, T. 23.06.2021
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2023/4728, K. 2025/3979, T. 15.05.2025
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2021/12785, K. 2025/5408, T. 12.05.2025
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2025/4724, K. 2026/1071, T. 02.02.2026
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2024/5274, K. 2024/12667, T. 04.11.2024
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/1382, K. 2023/3899, T. 15.05.2023
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/1113, K. 2024/655, T. 22.01.2024
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2009/18143, K. 2010/3766, T. 02.04.2010
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2022/9254, K. 2023/3197, T. 21.09.2023
- Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2019/18835, K. 2021/3114, T. 16.03.2021
- Danıştay 10. Daire, E. 2023/4632, K. 2023/5087, T. 04.10.2023
Doktrin ve akademik kaynaklar
- Yenidünya, A. Caner: 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununda Adli Para Cezası ve İnfazı, DergiPark, 2006
- Bandır, Oğuz: Türk Ceza Hukukunda Adli Para Cezası, 2018
- Asiltürk, Fatıma Zeynep: Cezanın Amacı ve Adli Para Cezası, 2023
- Çolak, Ahmet: Türk Ceza Hukukunda Kısa Süreli Hapis Cezasına Seçenek Yaptırımlar, 2022
- Yıldırım, Mahmut: Kısa Süreli Hapis Cezasına Seçenek Yaptırımlar, 2021
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yazıda anılan tutarlar mevzuat değişikliğiyle güncellenebilir; somut olayda suç tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.