Adli tatilin sürelere etkisi HMK m. 104’te düzenlenmiştir: adli tatile tabi olan dava ve işlerde, sürenin bitmesi adli tatil zamanına rastlarsa süre ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.
Bu yazıda kuralın ıslah için verilen bir haftalık kesin süreye, hâkimin tayin ettiği ek sürelere ve cevap dilekçesi süresine uygulanıp uygulanmadığı, hakem kararlarına karşı açılacak iptal davalarında durumun neden farklı olduğu ve maddi hukuk süreleriyle usul sürelerinin ayrımı ele alınıyor.
Adli Tatil Ne Zaman ve Sürelere Etkisi Nedir?
Adli tatil, her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer. Yeni adli yıl 1 Eylül’de başlar (HMK m. 102).
Adli tatile tabi olan dava ve işlerde, HMK’nın tayin ettiği sürelerin bitmesi adli tatil zamanına rastlarsa bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK m. 104).
Buradaki iki sınır sık gözden kaçar. Birincisi, uzama yalnızca sürenin son gününün tatile rastlaması hâlinde işler; süre tatil içinde başlayıp tatilden sonra bitiyorsa uzama olmaz. İkincisi, kural yalnızca HMK’nın tayin ettiği usul süreleri için geçerlidir.
Uzama Nasıl Hesaplanır?
Süre, adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzar. Adli tatil 31 Ağustos’ta sona erdiğine göre uzayan süre 1 Eylül’den itibaren yedi gün olarak hesaplanır ve 7 Eylül günü mesai bitiminde dolar.
Son gün resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü mesai saatinin bitiminde sona erer (HMK m. 93).
Somut bir örnek üzerinden bakalım: 10 Ağustos’ta tebliğ edilen bir bilirkişi raporuna iki hafta içinde itiraz edilmesi gerekiyorsa, süre normalde 24 Ağustos’ta dolar. Bu tarih adli tatile rastladığından süre 7 Eylül akşamına uzar.
Islah İçin Verilen Kesin Süre Uzar mı?
Bu sorunun tek bir cevabı yok. İncelenen kararlar ve öğreti iki farklı yönde ilerliyor; bu nedenle uzamaya güvenerek hareket etmek riskli.
Bir yaklaşıma göre ıslah için verilen bir haftalık kesin süre de bir usul süresidir ve HMK m. 104 kapsamında uzar. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi bu yönde karar vermiştir (E. 2015/17652, K. 2016/8946, T. 13.10.2016). Yargıtay 1. Hukuk Dairesi ve 7. Hukuk Dairesi kararlarında da hâkimin tayin ettiği sürelerin uzayacağı kabul edilmiştir (1. HD, E. 2021/9621, K. 2022/900, T. 09.02.2022; 7. HD, E. 2025/1017, K. 2025/2104, T. 17.04.2025).
Karşı yaklaşıma göre HMK m. 104 yalnızca kanunun tayin ettiği süreleri kapsar; hâkimin takdiriyle verilen kesin süre bu kapsama girmez ve uzamaz. Öğretide bu görüş güçlü biçimde savunulmaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve diğer daire kararlarında da adli tatilin sürelere etkisine ilişkin değerlendirmeler bulunmaktadır (HGK, E. 2017/2873, K. 2017/1449, T. 29.11.2017; Yargıtay 2. HD, E. 2024/3791, K. 2024/5043, T. 27.06.2024; Yargıtay 12. HD, E. 2024/6600, K. 2024/8050, T. 02.10.2024).
Pratikte Ne Yapılmalı?
İçtihadın ikiye ayrıldığı bir noktada uzamaya güvenmek, dosyayı gereksiz bir riske sokar. Islah dilekçesinin verilen kesin süre içinde, adli tatil beklenmeden sunulması en güvenli yoldur.
Erken yapılan işlem hiçbir hak kaybı doğurmaz. Buna karşılık uzamaya güvenilerek geç sunulan ıslah dilekçesi, mahkemenin karşı görüşü benimsemesi hâlinde hiç yapılmamış sayılır.
Islahın bir haftalık kesin süresine ve bu sürenin kaçırılmasının sonuçlarına ilişkin ayrıntıları ıslahta bir haftalık kesin süre ve bedel artırımı yazısında ele aldım.
Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açar. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.
Hâkimin Verdiği Ek Süreler Uzar mı?
Mahkemece verilen ek ve kesin sürelerin adli tatilde uzayacağı yönünde kararlar bulunmaktadır. Bu yaklaşıma göre süre, ayrıca bir karara gerek olmaksızın 1 Eylül’den itibaren bir hafta uzar.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi ve 1. Hukuk Dairesi bu yönde karar vermiştir (7. HD, E. 2025/1017, K. 2025/2104, T. 17.04.2025; 1. HD, E. 2021/9621, K. 2022/900, T. 09.02.2022). Bölge adliye mahkemesi uygulamasında da bu sonuca varılmaktadır (Ankara BAM 26. HD, E. 2024/1160, K. 2024/1388, T. 15.11.2024).
Buna karşılık kuralın yalnızca kanunun tayin ettiği sürelere uygulanacağı görüşü de savunulmaktadır. Bu nedenle ek süre bakımından da erken hareket etmek güvenli yoldur.
Cevap Dilekçesi ve Ek Süre
Cevap dilekçesi verme süresi yazılı yargılamada dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta, basit yargılamada da iki haftadır. Durum ve koşullara göre cevap dilekçesinin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor ya da imkânsız olduğu hâllerde, süresi içinde başvurulması şartıyla bir defaya mahsus olmak üzere ek süre verilebilir (HMK m. 127).
Ek süre talebi hakkındaki karar derhal taraflara bildirilir. Kararın bildirilmemesi hâlinde, sunulan cevap dilekçesinin savunma hakkı gereği süresinde kabul edilmesi gerekir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu sonucu ortaya koymuştur (E. 2022/7630, K. 2022/8344, T. 27.06.2022; E. 2016/25911, K. 2017/16063, T. 18.10.2017). Aynı yönde 2. Hukuk Dairesi kararı da bulunmaktadır (E. 2021/2907, K. 2021/5466, T. 30.06.2021).
Cevap süresi, ek süre talebi ve tanık listesi gibi konuları cevap süresi, taraf değişikliği ve tanık listesi yazısında ayrıca ele aldım.
Hakem Kararlarına Karşı Süreler Neden Uzamaz?
Hakem kararına karşı açılacak iptal davası süresi, HMK’nın tayin ettiği bir usul süresi değil, özel olarak düzenlenmiş bir dava açma süresidir. Bu nedenle adli tatilden etkilenmez.
Aynı durum sigorta tahkim komisyonu ve benzeri özel tahkim mercilerinin kararlarına karşı öngörülen başvuru süreleri için de geçerlidir. Bu süreler adli tatilde işlemeye devam eder.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi ve 4. Hukuk Dairesi bu yönde kararlar vermiştir (6. HD, E. 2025/4162, K. 2026/198, T. 15.01.2026; 4. HD, E. 2022/14157, K. 2024/12485, T. 09.12.2024). Bölge adliye mahkemesi uygulaması da aynı doğrultudadır (Ankara BAM 20. HD, E. 2023/1098, K. 2023/798, T. 08.06.2023; İstanbul BAM 45. HD, E. 2021/1822, K. 2021/1394, T. 29.12.2021).
İstisnai olarak sürenin son gününün adli tatile denk gelmesi hâlinde bir haftalık uzama uygulanacağı yönünde görüşler de bulunmakla birlikte, yerleşik uygulama uzamama yönündedir.
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
Adli tatil, maddi hukuk sürelerini etkilemez. Zamanaşımı süreleri ve hak düşürücü süreler adli tatilde işlemeye devam eder ve uzamaz.
Bu ayrım kritik önemdedir. Örneğin işe iade için öngörülen bir aylık arabuluculuk başvuru süresi hak düşürücü olduğundan adli tatilden etkilenmez.
Aynı biçimde tahliye taahhüdüne dayalı başvuruda öngörülen bir aylık süre, boşanmada özel sebeplere ilişkin altı aylık süre ve benzeri hak düşürücü süreler adli tatilde durmaz.
Adli Tatilde Görülen İvedi İşler
HMK m. 103, adli tatilde görülecek dava ve işleri sayar. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri, delil tespiti, iflas ve konkordato işleri, kira tespit ve tahliye davaları, nafaka davaları, geçici hukuki koruma talepleri bunlar arasındadır.
Bu dava ve işlerde adli tatil nedeniyle uzama uygulanmaz; süreler normal takvimine göre işler. Nitelendirmenin yanlış yapılması, sürenin kaçırılmasıyla sonuçlanır.
Tarafların anlaşması ya da hâkimin uygun görmesi hâlinde diğer dava ve işlerin de adli tatilde görülmesi mümkündür. Bu hâlde de uzama tartışması ortadan kalkar.
İcra ve Ceza Yargısında Durum
Adli tatil, icra ve iflas dairelerinin çalışmasını durdurmaz. İcra takipleri, hacizler ve satışlar adli tatilde de yürütülür.
İcra mahkemelerinde görülen bazı işler ise adli tatilde görülecek işler arasında sayılmıştır. Bu ayrımın dosya bazında kontrol edilmesi gerekir.
Ceza yargılamasında adli tatil, tutuklu işler ve ivedi sayılan işler bakımından uygulanmaz. Bu tür dosyalarda süreler kesintisiz işler.
50 Soruda Adli Tatilin Sürelere Etkisi
1. Adli tatil ne zaman başlar ve biter?
Her yıl 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta sona erer. Yeni adli yıl 1 Eylül’de başlar (HMK m. 102).
2. Adli tatilde süreler durur mu?
Durmaz. Süreler işlemeye devam eder; yalnızca son günü tatile rastlayan süreler uzar (HMK m. 104).
3. Uzama ne kadar?
Adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta. Uygulamada 1 Eylül’den itibaren yedi gün olarak hesaplanır.
4. Uzayan sürenin son günü hangi tarih?
Kural olarak 7 Eylül. Bu tarih resmî tatile rastlarsa izleyen ilk iş günü mesai bitiminde dolar.
5. Sürem 5 Eylül’de bitiyor, uzar mı?
Uzamaz. Sürenin son günü adli tatil içinde olmadığından kural uygulanmaz.
6. Süre tatil içinde başladı, sonrasında bitiyor?
Uzama olmaz. Belirleyici olan sürenin başlangıcı değil, son gününün tatile rastlamasıdır.
7. Uzama için karar almam gerekir mi?
Gerekmez. Uzama, ayrıca bir karara gerek olmaksızın kanunen gerçekleşir.
8. Hangi süreler uzar?
HMK’nın tayin ettiği usul süreleri: cevap dilekçesi, bilirkişi raporuna itiraz, istinaf ve temyiz, delil listesi ve masraf yatırma süreleri.
9. Hangi süreler uzamaz?
Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler, ivedi işlere ilişkin süreler ve özel kanunlarla belirlenen başvuru süreleri.
10. Islah için verilen bir haftalık kesin süre uzar mı?
İçtihat ikiye ayrılmış durumda; net cevap yok. Uzamaya güvenmeden süre içinde işlem yapmak güvenli yoldur.
11. Uzayacağını savunan görüşün dayanağı ne?
Islah süresinin de bir usul süresi olduğu ve HMK m. 104 kapsamına girdiği (Yargıtay 17. HD, E. 2015/17652).
12. Uzamayacağını savunan görüşün dayanağı ne?
HMK m. 104’ün yalnızca kanunun tayin ettiği süreleri kapsadığı, hâkimin takdiriyle verilen sürenin bu kapsamda olmadığı.
13. Ne yapmalıyım?
Islah dilekçesini kesin süre içinde, adli tatil beklenmeden sunun. Erken işlem hak kaybı doğurmaz.
14. Hâkimin verdiği ek süre uzar mı?
Uzayacağı yönünde kararlar var (Yargıtay 7. HD, E. 2025/1017). Yine de erken hareket etmek güvenlidir.
15. Cevap dilekçesi süresi ne kadar?
Yazılı ve basit yargılama usulünde dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta.
16. Cevap için ek süre alabilir miyim?
Süresi içinde başvurmak şartıyla, bir defaya mahsus olmak üzere ek süre verilebilir (HMK m. 127).
17. Ek süre talebim reddedilirse haberim olur mu?
Karar derhal taraflara bildirilmelidir. Bildirilmezse sunulan cevap dilekçesi süresinde kabul edilmelidir.
18. Bildirim yapılmadı, cevabım reddedildi?
Bu durum bozma sebebidir. Savunma hakkı gereği dilekçenin değerlendirilmesi gerekir (Yargıtay 9. HD, E. 2022/7630).
19. Bilirkişi raporuna itiraz süresi uzar mı?
Uzar. İki haftalık itiraz süresinin son günü adli tatile rastlıyorsa 7 Eylül’e kadar uzar.
20. İstinaf süresi adli tatilde uzar mı?
Uzar. İki haftalık istinaf süresinin son günü tatile rastlıyorsa bir hafta uzatılmış sayılır.
21. Temyiz süresi için de aynı kural geçerli mi?
Geçerlidir. Temyiz süresi de HMK’nın tayin ettiği bir usul süresidir.
22. Gerekçeli karar adli tatilde tebliğ edildi?
Tebliğ geçerlidir ve süre işlemeye başlar. Son gün tatile rastlıyorsa uzama uygulanır.
23. Hakem kararına karşı iptal davası süresi uzar mı?
Yerleşik uygulamada uzamaz. Bu süre HMK’nın tayin ettiği bir usul süresi değildir.
24. Sigorta tahkim kararına itiraz süresi?
Özel kanunla belirlenen bir süredir; adli tatilde işlemeye devam eder.
25. Tüketici hakem heyeti kararına itiraz süresi uzar mı?
Bu süre de özel kanunla belirlenmiştir. Adli tatilden etkilenmediği kabul edilmektedir.
26. Zamanaşımı adli tatilde durur mu?
Durmaz. Zamanaşımı bir maddi hukuk süresidir; adli tatilden etkilenmez.
27. Hak düşürücü süreler uzar mı?
Uzamaz. İşe iade için bir aylık arabuluculuk süresi gibi süreler adli tatilde işler.
28. Boşanmada altı aylık süre etkilenir mi?
Etkilenmez. Özel boşanma sebeplerine ilişkin süreler hak düşürücü niteliktedir.
29. Hangi davalar adli tatilde görülür?
İhtiyati tedbir ve haciz, delil tespiti, iflas ve konkordato, kira tespit ve tahliye, nafaka davaları ve geçici hukuki korumalar (HMK m. 103).
30. İvedi işlerde uzama uygulanır mı?
Uygulanmaz. Bu dava ve işlerde süreler normal takvimine göre işler.
31. Nafaka davasında süre uzar mı?
Nafaka davaları adli tatilde görülen işlerdendir; bu nedenle uzama uygulanmaz.
32. Kira tahliye davasında durum ne?
Kira tespit ve tahliye davaları da adli tatilde görülür; süreler uzamaz.
33. İş davaları adli tatilde görülür mü?
Kanunda sayılan istisnalar dışında görülmez. Bu nedenle iş davalarında uzama kuralı işler.
34. Taraflar anlaşırsa dava adli tatilde görülebilir mi?
Görülebilir. Tarafların anlaşması ya da hâkimin uygun görmesi hâlinde mümkündür.
35. Adli tatilde dava açabilir miyim?
Açabilirsiniz. Nöbetçi mahkemeler ve tevzi büroları çalışmaya devam eder.
36. Adli tatilde dilekçe verebilir miyim?
Verebilirsiniz. Ulusal Yargı Ağı üzerinden elektronik olarak da sunulabilir.
37. İcra takibi adli tatilde durur mu?
Durmaz. İcra ve iflas daireleri adli tatilde de çalışır; haciz ve satış işlemleri yürütülür.
38. İcra mahkemesindeki dosyam etkilenir mi?
Bazı icra işleri adli tatilde görülecek işler arasında sayılmıştır. Dosya bazında kontrol gerekir.
39. Ceza dosyamda süreler uzar mı?
Tutuklu işler ve ivedi sayılan işlerde adli tatil uygulanmaz; süreler kesintisiz işler.
40. İdari yargıda adli tatil var mı?
Vardır ve ayrı bir düzenlemeye tabidir. İdari yargıda çalışmaya ara verme süresi ve etkileri kendi kanununda belirlenmiştir.
41. Uzayan sürenin son günü hafta sonuna rastlarsa?
Süre, izleyen ilk iş günü mesai saatinin bitiminde sona erer (HMK m. 93).
42. Elektronik ortamda süre kaçta biter?
Ulusal Yargı Ağı üzerinden yapılan işlemlerde sürenin son günü gece yarısına kadar işlem yapılabilmektedir.
43. Adli tatilde tebligat yapılır mı?
Yapılır. Tebligat işlemleri adli tatilde de yürütülür ve süreler işlemeye başlar.
44. Duruşmam adli tatile denk geldi?
Adli tatilde görülmesi gereken işlerden değilse duruşma tatil sonrasına bırakılır.
45. Uzama kuralını yanlış hesaplarsam ne olur?
İşlem süresinde yapılmamış sayılır. Islah ve itiraz gibi işlemlerde bu sonuç telafi edilemez.
46. Eski hâle getirme talep edebilir miyim?
Elde olmayan sebeplerle süreye uyulamaması hâlinde eski hâle getirme yoluna başvurulabilir (HMK m. 95). Şartları dardır.
47. Mahkeme bana daha uzun süre verdiyse?
Mahkemenin verdiği süreye güvenilerek hareket edilmişse, sonradan bu sürenin daraltılması hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaşmayabilir.
48. Vekilim değişti, süre yeniden başlar mı?
Başlamaz. Vekil değişikliği işlemekte olan süreleri etkilemez.
49. Hangi tarihleri takvimde işaretlemeliyim?
20 Temmuz, 31 Ağustos ve 7 Eylül. Bu üç tarih adli tatil hesabının çerçevesini oluşturur.
50. En sık yapılan hata nedir?
Sürenin tatil içinde başlaması hâlinde de uzayacağı sanılması. Uzama yalnızca son günü tatile rastlayan sürelerde işler.
Sonuç
Adli tatil süreleri durdurmaz; yalnızca son günü 20 Temmuz – 31 Ağustos arasına rastlayan usul sürelerini 7 Eylül’e uzatır. Süre tatil içinde başlayıp tatilden sonra bitiyorsa uzama uygulanmaz.
Islah için verilen bir haftalık kesin sürede içtihat ikiye ayrılmış durumda. Bu belirsizlik nedeniyle uzamaya güvenmek yerine, işlemi verilen süre içinde tamamlamak tek güvenli yoldur.
Zamanaşımı, hak düşürücü süreler, ivedi işler ve hakem kararlarına karşı açılacak davalarda ise uzama hiç işlemez. Bu ayrımın dosya bazında kontrol edilmesi gerekir. Kendi durumunuzu değerlendirmek isterseniz iletişime geçebilirsiniz.
Kaynakça
Mevzuat
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 90-94 (süreler ve kesin süre), m. 93 (sürenin son gününün tatile rastlaması), m. 95-101 (eski hâle getirme), m. 102 (adli tatil), m. 103 (adli tatilde görülecek dava ve işler), m. 104 (adli tatilin sürelere etkisi), m. 127 (cevap dilekçesi verme süresi ve ek süre), m. 176-182 (ıslah), m. 180-181 (ıslahın süresi), m. 281 (bilirkişi raporuna itiraz), m. 439 (hakem kararına karşı iptal davası), m. 445 (elektronik işlemler).
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 51 (adli tatilin icra takiplerine etkisi).
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 331 (adli tatil ve istisnaları).
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 61 (çalışmaya ara verme).
Yargı kararları
Aşağıdaki kararların tam metnine Yargıtay Karar Arama üzerinden esas ve karar numarasıyla ulaşılabilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2873, K. 2017/1449, T. 29.11.2017.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2021/9621, K. 2022/900, T. 09.02.2022.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/3791, K. 2024/5043, T. 27.06.2024.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/14157, K. 2024/12485, T. 09.12.2024.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2025/4162, K. 2026/198, T. 15.01.2026.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/1017, K. 2025/2104, T. 17.04.2025.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2016/18804, K. 2016/17449, T. 25.10.2016.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/7630, K. 2022/8344, T. 27.06.2022.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/25911, K. 2017/16063, T. 18.10.2017.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2024/6600, K. 2024/8050, T. 02.10.2024.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2015/17652, K. 2016/8946, T. 13.10.2016.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2021/2907, K. 2021/5466, T. 30.06.2021.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi, E. 2024/1160, K. 2024/1388, T. 15.11.2024.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2023/1098, K. 2023/798, T. 08.06.2023.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, E. 2021/1822, K. 2021/1394, T. 29.12.2021.
Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, E. 2021/2190, K. 2024/1726, T. 16.10.2024.
Doktrin ve akademik kaynaklar
Medeni usul hukuku eserlerinde adli tatil kurumu ve sürelerin hesaplanmasına ilişkin bölümler.
Kanunun tayin ettiği süreler ile hâkimin tayin ettiği süreler ayrımına ve HMK m. 104’ün kapsamına dair incelemeler.
Usul süreleri ile maddi hukuk sürelerinin ayrımı ve hak düşürücü sürelerin niteliğine ilişkin çalışmalar.
Tahkim yargılamasında sürelerin hesaplanması ve iptal davası süresinin niteliğine dair yayınlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; karar vermeden önce bir avukata danışılması gerekir.