İkinci El Araçta KM Hilesi ve Bedel İndirimi

İkinci el araçta km hilesi, kilometre göstergesinin geriye alınarak aracın daha az kullanılmış gösterilmesidir. Bu davranış gizli ayıp oluşturur ve satıcının ağır kusuru sayıldığından, satıcı kısa ihbar ve zamanaşımı sürelerinden yararlanamaz.

Bu yazıda km düşürmenin nasıl tespit edildiği, satıcının bilmemesinin sonucu değiştirip değiştirmediği, alıcının seçimlik hakları, bedel indiriminin gerçek satış bedeli üzerinden hesaplanması, gerçek bedelin ispatı ve ceza boyutu ele alınıyor.

KM Hilesi Nasıl Tespit Edilir?

Kilometre göstergesindeki değer tek başına bir belge değildir. Tespit, aracın geçmişine ilişkin kayıtların karşılaştırılmasıyla yapılır.

Kullanılan kayıtlar şunlardır: yetkili ve özel servis giriş kayıtları, periyodik araç muayene raporları, sigorta ve hasar sorgu kayıtları ile aracın elektronik kontrol ünitesindeki veriler.

Bu kayıtlardan birinde daha yüksek bir kilometre görünüyor ve gösterge daha düşük değer veriyorsa, tutarsızlık ortaya çıkar. Ayrıca debriyaj, direksiyon ve pedal aşınması gibi fiziksel bulgular bilirkişi tarafından değerlendirilir.

Alıcı Satın Almadan Önce Ne Yapmalı?

Satın alma öncesinde araç sorgu sistemlerinden geçmiş kayıtların incelenmesi, bağımsız bir ekspertiz raporu alınması ve servis kayıtlarının istenmesi bu riski büyük ölçüde azaltır.

Ekspertiz raporunun km tutarlılığını da içermesi gerekir. Yalnızca boya ve kaporta incelemesi yapan bir rapor bu riski kapsamaz.

Satıcının Bilmemesi Sonucu Değiştirir mi?

Değiştirmez. Satıcının ayıptan sorumluluğu kusura bağlı değildir; ayıbın varlığından haberdar olmaması onu sorumluluktan kurtarmaz (TBK m. 219).

Bu kural galeriler ve ticari satıcılar bakımından da geçerlidir. “Ben de aynı kilometreyle aldım” savunması, sorumluluğu ortadan kaldırmaz; yalnızca satıcının kendi satıcısına rücu hakkını gündeme getirir.

Buna karşılık satıcının hileyi bilmesi ya da bizzat yapması, zamanaşımı ve ihbar süreleri bakımından sonucu değiştirir.

Ağır Kusurun Sonucu: Süreler İşlemez

Satıcı ayıbı ağır kusuruyla gizlemişse, ayıptan sorumluluğu sınırlayan ya da kaldıran anlaşmalardan ve kısa sürelerden yararlanamaz (TBK m. 221, m. 231/2).

Km düşürme, niteliği gereği kasıtlı bir müdahaledir. Bu nedenle uygulamada ağır kusur ve hile olarak nitelendirilmekte, satıcı iki yıllık kısa zamanaşımından yararlanamamaktadır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu bu sonucu ortaya koymuştur (3. HD, E. 2023/505, K. 2023/1817, T. 07.06.2023; HGK, E. 2018/436, K. 2021/1717, T. 21.12.2021).

Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açar; bu nedenle ihbar ve dava tarihleri baştan hesaplanmalıdır.

Bedel İndirimi Nasıl Hesaplanır?

Bedel indirimi nispi yöntemle hesaplanır. Aracın ayıpsız değeri ile ayıplı değeri arasındaki oran bulunur ve bu oran satış bedeline uygulanır.

Kritik nokta hangi satış bedelinin esas alınacağıdır. Noter satış senedinde çoğu zaman gerçek bedelin altında bir tutar gösterilir; bu tutar üzerinden yapılan hesap alıcının gerçek zararını karşılamaz.

Uygulamada gerçek satış bedelinin esas alınması kabul edilmektedir. Ancak gerçek bedelin yazılı delille ispatlanması gerekir.

Gerçek Bedel Nasıl İspatlanır?

Banka havale ve EFT dekontları, kredi sözleşmesi, satış ilanı çıktısı, yazışmalar ve varsa ön ödeme makbuzları kullanılır.

Nakit ödemede ispat güçleşir. Bu nedenle araç alımında ödemenin banka üzerinden yapılması, sonradan doğabilecek her uyuşmazlıkta alıcıyı korur.

Bu hesap dosyanın kendi verilerine göre değişir. Kendi durumunuzu değerlendirmek isterseniz iletişime geçebilirsiniz.

Alıcının Diğer Seçimlik Hakları

Alıcı, bedel indirimi dışında sözleşmeden dönme, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misli ile değişim taleplerinde de bulunabilir (TBK m. 227; tüketici işlemlerinde TKHK m. 11).

Km hilesinde onarım kavramsal olarak mümkün değildir; göstergenin düzeltilmesi aracın gerçek kullanım geçmişini değiştirmez. Misli ile değişim de ikinci el araçlarda fiilen uygulanamaz.

Bu nedenle uygulamada iki seçenek öne çıkar: sözleşmeden dönerek bedelin iadesi ya da aracı alıkoyarak bedel indirimi.

Sözleşmeden Dönme Ne Zaman Tercih Edilir?

Kilometre farkı çok yüksekse ve araç alıcının beklediği nitelikleri hiç taşımıyorsa dönme tercih edilir. Bu hâlde alıcı aracı iade eder, satıcı bedeli faiziyle geri öder.

Aracın kullanılmış olması dönme hakkını ortadan kaldırmaz; kullanım bedeli ayrıca değerlendirilir.

Galeri ve Ekspertizin Sorumluluğu

Satış bir galeri aracılığıyla yapılmışsa, galerinin satıcı mı yoksa aracı mı olduğu belirlenmelidir. Kendi adına satış yapan galeri satıcı sıfatıyla sorumludur.

Ekspertiz raporu düzenleyen kuruluşun sorumluluğu ise ayrı bir temele dayanır. Rapor gerçeğe aykırı düzenlenmişse, kuruluş kendi kusuru oranında sorumlu tutulabilir.

Bu sorumluluk satıcının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; alıcı her ikisine de başvurabilir.

Ceza Boyutu

Kilometre göstergesinin geriye alınması, alıcıyı yanıltmaya yönelik bir davranıştır ve koşulları oluştuğunda dolandırıcılık suçunu oluşturabilir (TCK m. 157-158).

Ceza şikâyeti ile hukuk davası birbirinden bağımsız yürür. Ceza dosyasındaki tespitler hukuk davasında delil olarak kullanılabilir.

Ceza soruşturmasının başlatılması, hukuk davası bakımından bekletici mesele oluşturmaz. Bu nedenle iki sürecin paralel yürütülmesi mümkündür.

Hangi Mahkeme Görevli?

Alıcı tüketici sıfatı taşıyor ve satıcı ticari ya da mesleki amaçla hareket ediyorsa tüketici mahkemesi görevlidir. Belirli parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru dava şartıdır.

İki bireyin kendi aralarında yaptığı satışta ise Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır ve asliye hukuk mahkemesi görevli olur.

Ayıplı mal ve gizli ayıp tartışmasının konut satışlarındaki karşılığını konutta gizli ayıp, su izolasyonu ve tesisat yazısında ele aldım.

Ağır Hasar ve Pert Kaydının Gizlenmesi

Aracın ağır hasar kaydının satıcı tarafından gizlenmesi gizli ayıp oluşturur. Pert kaydı aracın piyasa değerini kalıcı biçimde düşürdüğünden alıcının beklediği faydayı ortadan kaldırır. Satıcı bu kaydı bildirmekle yükümlüdür; bildirmemesi TBK m. 219 kapsamında sorumluluk doğurur ve ağır kusur olarak değerlendirilebilir. Hasar sorgusu kaydı gösterir.

Ağır hasar kaydı, aracın kaza sonrasında onarımının ekonomik olmadığı ya da yapısal bütünlüğünün bozulduğu hâllerde tutulur. Kayıt aracın geçmişine işlenir ve sonradan onarım yapılmış olması kaydı ortadan kaldırmaz.

Alıcı bakımından iki sonuç doğar: aracın ikinci el piyasasındaki değeri belirgin biçimde düşer, sigorta ve kredi süreçlerinde de sınırlamalar ortaya çıkar. Aracı ileride satmak istediğinde alıcı aynı kaydı kendi karşı tarafına açıklamak zorunda kalır.

Hasar Kaydı Nasıl Sorgulanır?

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden yapılan hasar sorgusu, yaygın adıyla tramer sorgusu, araç için bildirilmiş hasar dosyalarını, ödenen tutarları, hasar tarihlerini ve varsa pert kaydını gösterir.

Sorgunun bir sınırı vardır: sigortaya hiç bildirilmemiş, nakit onarılmış hasarlar kayıtta görünmez. Bu nedenle sorgu tek başına yeterli sayılmaz, bağımsız ekspertiz raporuyla birlikte değerlendirilir.

Satın alma öncesinde yapılan sorgu, uyuşmazlığın büyük bölümünü doğmadan önler. Sorgu çıktısının tarihli olarak saklanması, sonraki bir davada aracın satış tarihindeki kayıt durumunu ispatlamayı kolaylaştırır.

Satıcının Bilgi Verme Yükümlülüğü

Satıcı, bildiği ve alıcının satın alma kararını etkileyecek nitelikteki hususları açıklamakla yükümlüdür. Ağır hasar kaydı bu nitelikte bir bilgidir; alıcı ayrıca sormamış olsa dahi bildirilmesi beklenir.

Kaydın saklanması hileli davranış oluşturur. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, kilometre göstergesiyle oynanması ve hasarın gizlenmesini alıcıyı kandırmaya yönelik hile saymış, bu davranışın satış akdini sakatladığını belirtmiştir (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E. 2011/8209, K. 2012/834, T. 25.01.2012).

Hile bulunduğunda satıcı, ayıbın süresinde ihbar edilmediği savunmasını ileri süremez ve iki yıllık zamanaşımından yararlanamaz (TBK m. 225). Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi de satıcının hilesi hâlinde iki yıllık sürenin uygulanmayacağını ortaya koymuştur (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, E. 2021/1421, K. 2024/108, T. 19.02.2024).

Hasar Kaydının Değere Etkisi

Değer kaybı, hasarın ağırlığına ve aracın taşıyıcı bölgelerinde işlem yapılıp yapılmadığına göre değişir. Direk, şasi, tavan ve travers gibi bölgelerdeki müdahaleler, kaporta parçalarındaki boya ve değişene göre çok daha yüksek kayıp doğurur.

Kurgusal bir örnek: ayıpsız hâliyle 1.200.000 TL değerindeki bir araç, ağır hasar kaydı nedeniyle 900.000 TL ederse değer kaybı oranı yüzde 25 olur. Gerçek satış bedeli 1.150.000 TL ise indirim yaklaşık 287.500 TL olarak hesaplanır.

Bilirkişi bu oranı satış tarihindeki rayiç değerler üzerinden belirler; dava tarihindeki fiyatlar esas alınmaz. Araca verilen zararlarda rücu ilişkisinin nasıl kurulduğunu çalışanın müşteri aracına verdiği zararda rücu yazısında ayrıca ele aldım.

Donanım Paketi Farkı Ayıp Sayılır mı?

Sayılır. İlanda ya da sözleşmede üst donanım paketi vaat edilmesine rağmen aracın alt pakete ait çıkması, bildirilen niteliğin satılanda bulunmaması anlamına gelir ve TBK m. 219 kapsamında satıcının sorumluluğunu doğurur. Alıcının satıcının kusurunu ayrıca ispat etmesi gerekmez; vaadin varlığını ortaya koyması yeterlidir.

TBK m. 219 satıcıyı iki yönden sorumlu tutar: bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması ve değeri ya da beklenen faydayı ortadan kaldıran maddi, hukuki, ekonomik ayıpların varlığı. Donanım farkı birinci gruba, yani vasıf vaadine aykırılığa girer.

Vasıf vaadinde ayıbın gizli mi açık mı olduğu tartışması da farklı işler. Deri döşeme gibi ilk bakışta görülebilen bir eksiklik açık ayıp sayılırken, sürüş destek paketi ya da elektronik donanım farkı çoğu zaman ancak sonradan fark edilir.

Vaat Nasıl İspatlanır?

İlan çıktısı, ekran görüntüsü, mesajlaşma kayıtları, satış sözleşmesi metni ve varsa ekspertiz raporu ilk sırada gelir. İlan yayından kaldırılmış olsa bile satış platformundan istenecek kayıtlar ve internet arşivleri kullanılabilir.

Şasi numarası üzerinden üreticiden ya da yetkili servisten alınacak fabrika çıkış donanım listesi, aracın gerçek paketini gösterir. Bu belge vaat ile gerçeği karşılaştırmanın en güvenilir yoludur.

Sonradan takılan donanımların fabrika çıkışı gibi gösterilmesi ayrı bir tartışma doğurur. Aracın orijinal paketiyle uyumsuz parça montajı, hem vaade aykırılık hem de değer kaybı bakımından değerlendirilir.

Değer Farkının Hesabı

Hesap nispi yöntemle yapılır. Aynı model yılı ve kilometredeki üst paket ile alt paket araçların satış tarihindeki rayiç değerleri karşılaştırılır, bulunan oran gerçek satış bedeline uygulanır (İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2021/861, K. 2024/458, T. 12.06.2024).

Kurgusal bir örnek: üst paket rayici 1.000.000 TL, alt paket rayici 920.000 TL ise değer farkı oranı yüzde 8 olur. Araç için fiilen 950.000 TL ödenmişse indirim yaklaşık 76.000 TL olarak bulunur.

Donanım farkı tek başına sözleşmeden dönmeyi her zaman haklı kılmaz; aracın kullanım amacını tamamen ortadan kaldırmadığı hâllerde bedel indirimi öne çıkar. Değer tespitinin güncel rayice göre yapılması gerektiğini tahditli plaka iptal kararı sonrası güncel bedel yazısında da tartıştım.

İhtarname Nasıl Yazılır ve Ne Zaman Çekilir?

İhtarname, ayıp ihbarının yapıldığını ve seçimlik hakkın kullanıldığını belgeleyen temel araçtır. Noter kanalıyla gönderilmesi içeriğin ve tebliğ tarihinin resmî kayda geçmesini sağlar. Ayıp öğrenilir öğrenilmez gönderilmesi gerekir; gecikme, alıcının durumu kabul ettiği yönünde tartışma doğurur. Metinde TBK m. 227 kapsamındaki hangi hakkın kullanıldığı, talep edilen tutar ve ödeme için verilen süre açıkça yer almalıdır.

İhtarnamenin iki işlevi vardır. Birincisi ayıbı satıcıya bildirmek, ikincisi hangi seçimlik hakkın kullanıldığını ortaya koymaktır. İkinci işlev ihmal edilirse dava dilekçesinde ileri sürülen talep ile ihtarnamenin içeriği çelişir.

Satıcı ağır kusurlu olsa ve ihbar süreleri işlemese bile ihtarname çekilmelidir. Temerrüdün doğduğu an, faizin işlemeye başladığı tarihi belirler.

İhtarnamede Bulunması Gereken Maddeler

Aşağıdaki madde başlıkları genel bir çerçevedir; her dosyanın kendi verilerine göre uyarlanması gerekir.

1. Keşideci, varsa vekili ve muhatabın kimlik ile adres bilgileri.
2. Satışın tarihi, aracın ayırt edici bilgileri ve fiilen ödenen gerçek bedel.
3. Satış sırasında satıcı tarafından beyan edilen nitelikler: kilometre, hasarsızlık, donanım paketi.
4. Sonradan tespit edilen ayıplar ve her birinin hangi belgeyle ortaya çıktığı.
5. Ayıpların gizli ayıp ve hile niteliğinde olduğunun, TBK m. 225 uyarınca ihbar süresine dayalı savunmanın ileri sürülemeyeceğinin belirtilmesi.
6. Kullanılan seçimlik hakkın TBK m. 227 atfıyla açıkça yazılması: dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misli.
7. Dönme seçilmişse aracın iadeye hazır tutulduğunun bildirilmesi.
8. Talep edilen tutarın ve ödeme için verilen sürenin gün olarak yazılması.
9. Süre içinde sonuç alınamazsa dava yoluna gidileceğinin ve gerekiyorsa suç duyurusunda bulunulacağının ihtar edilmesi.
10. Notere yönelik talep: bir nüshanın muhataba tebliği, bir nüshanın dairede saklanması, tebliğ şerhli nüshanın keşideciye verilmesi.

Hangi Seçimlik Hak Yazılmalı?

Seçimlik hakkın açıkça yazılması gerekir. Talebin belirsiz bırakılması, hangi hakkın kullanıldığı tartışmasını davanın içine taşır ve faiz başlangıcının belirlenmesini güçleştirir.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, sözleşmeden dönme hâlinde tarafların aldıklarını karşılıklı iade etmekle yükümlü olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2016/18084, K. 2019/6332, T. 20.05.2019). Karşılıklı iade yükümlülüğünün doğması için dönme iradesinin açıkça bildirilmiş olması gerekir.

Verilecek süre bakımından kanun sabit bir gün sayısı öngörmez. İfanın niteliğine uygun makul bir süre yazılır; uygulamada üç ile on beş gün arasında süreler tercih edilir.

Tebliğ ve Saklanacak Belgeler

Tebliğ şerhli ihtarname nüshası, tebligat parçası, noter makbuzu, gönderim tarihini gösteren kayıtlar ve muhatabın verdiği cevap dosyanın çekirdeğini oluşturur. Muhatabın adreste bulunamaması hâlinde tebligat mevzuatındaki usuller izlenir.

İhtarnameyle birlikte delil tespiti yoluna gidilmesi de yerindedir. Mahkeme aracılığıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi, ayıbın satış tarihindeki varlığını sabitler ve sonraki davada tartışmayı daraltır (Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/1014, K. 2022/223, T. 03.03.2022).

İhtarnamenin içeriği kullanılacak hakkı doğrudan belirler ve sonradan değiştirilmesi tartışmalıdır. Kendi dosyanız bakımından hangi hakkın uygun olduğunu değerlendirmek isterseniz iletişime geçebilirsiniz.

Dava Öncesi Zorunlu Arabuluculuk

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Bedel indirimi talebi ve dönmeye bağlı bedel iadesi de para alacağı niteliğindedir. Başvuru yapılmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Tüketici işlemlerinde ise önce hakem heyeti parasal sınırının kontrol edilmesi, sınırın altındaki uyuşmazlıklarda heyete başvurulması gerekir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, para ödenmesine ilişkin taleplerde arabuluculuğun dava şartı olduğunu ortaya koymuştur (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2022/4240, K. 2022/6367, T. 27.09.2022).

Ret kararı sonrasında yeniden başvuru mümkündür, ancak zaman ve yargılama gideri kaybı doğar. Aracın ayıplı olduğunun tespiti isteniyorsa, yalnızca tespit talebi bakımından dava şartı aranmaz.

Tüketici İşlemlerinde Durum

Alıcının tüketici sıfatı taşıdığı satışlarda önce parasal sınır kontrol edilir. Her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur ve heyet kararı taraflar bakımından bağlayıcıdır (TKHK m. 68).

Sınırın üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarında ise tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartı sayılır (TKHK m. 73/A). Hakem heyeti kararına itiraz yolu ise ayrı bir usule tabidir.

İki bireyin kendi aralarında yaptığı satışta tüketici mevzuatı uygulanmaz; talep asliye hukuk mahkemesinde ileri sürülür ve para alacağı niteliği nedeniyle arabuluculuk yine dava şartıdır.

Süreler Nasıl İşler?

Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren ticari uyuşmazlıklarda altı hafta, tüketici uyuşmazlıklarında üç hafta içinde süreci sonuçlandırır. Zorunlu hâllerde bu süre ticari uyuşmazlıklarda iki, tüketici uyuşmazlıklarında bir hafta uzatılabilir.

Arabuluculuk başvurusundan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez (6325 sayılı Kanun m. 16/2). Bu kural, süresi daralan dosyalarda başvurunun ilk adım olarak yapılmasını değerli kılar.

Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın aslı ya da onaylı örneği dava dilekçesine eklenir. Ek bulunmuyorsa mahkeme bir haftalık kesin süre verir; bu sürede de sunulmazsa dava usulden reddedilir.

Seçimlik Hakların Karşılaştırması

TBK m. 227 alıcıya dört hak tanır: sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misli ile değişim. Alıcı bunlardan birini seçer ve seçim kural olarak bağlayıcıdır. Hangi hakkın tercih edileceği ayıbın ağırlığına, aracın kullanılabilir durumda olup olmadığına ve alıcının aracı elinde tutmak isteyip istemediğine göre belirlenir.

Aşağıdaki tablo dört hakkı tercih koşulları, alıcının yükümlülüğü ve dikkat edilecek noktalar bakımından karşılaştırır.

Tazminat talebi bu dört haktan bağımsızdır. Alıcı, seçtiği hakkın yanında genel hükümlere göre değer kaybı, ikame araç bedeli ve diğer zararlarını da isteyebilir (İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2024/116, K. 2025/317, T. 22.04.2025).

Sorumsuzluk Kaydı Seçimi Engeller mi?

Engellemez. Satıcının ayıptan sorumluluğunu kaldıran ya da sınırlayan anlaşmalar, ayıp hileyle gizlenmişse kesin hükümsüzdür (İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/331, K. 2024/272, T. 09.05.2024).

Aynı sonuç, düşük bir tutar karşılığında satış sözleşmesinin imha edilmesi ya da ibraname imzalanması hâlinde de geçerlidir. Ağır kusurlu satıcı bu tür sınırlamalardan yararlanamaz (TBK m. 221); alıcının imzası tek başına haktan feragat olarak yorumlanmaz.

Seçimin bağlayıcılığı da mutlak değildir. Onarım talep edilmiş ancak makul sürede sonuç alınamamışsa, alıcının dönme ya da indirime yönelmesi kabul edilir.

Zarara Uğramış Olmak Şart mı?

Alıcının seçimlik haklarını kullanabilmesi için ayrıca bir zarara uğradığını ispatlaması gerekmez. Vaat edilen niteliğin araçta bulunmaması ya da lüzumlu niteliğin eksikliği tek başına yeterlidir. Zarar ispatı, yalnızca ayrıca tazminat isteniyorsa aranır; bu ayrım bedel indirimi ile tazminatı birbirinden ayıran temel noktadır.

Ayıp, zarardan bağımsız bir kavramdır

Satıcı, satılanın bildirdiği nitelikleri taşımasından sorumludur. Kilometresi 90.000 olarak bildirilen aracın gerçekte 260.000 kilometrede olması, aracın hâlen çalışıyor olmasından bağımsız bir sözleşmeye aykırılıktır. Alıcının aracı sorunsuz kullanıyor olması, ayıbın varlığını ortadan kaldırmaz.

Aynı sonuç dönme talebi için de geçerlidir. Alıcı, araç arızalanmasa bile satılanın taşıması gereken niteliği taşımadığı gerekçesiyle sözleşmeden dönebilir. Aranan koşul, ayıbın önemli olması ve alıcının bunu bilmemesidir.

Bedel indirimi ile tazminatın ayrıldığı nokta

Bedel indirimi, edimler arasındaki dengeyi yeniden kurmaya yönelir. Hesap, aracın ayıpsız değeri ile ayıplı değeri arasındaki oranın satış bedeline yansıtılmasıyla yapılır. Alıcının cebinden ek bir harcama çıkmış olması gerekmez; indirim, ödenen bedelin karşılığını alamamış olmaktan doğar.

Tazminat ise ayıp yüzünden alıcının malvarlığında meydana gelen fiilî azalmayı karşılar. Ekspertiz ücreti, çekici gideri, aracın kullanılamadığı günlerde yapılan ulaşım harcaması, yeniden tescil masrafı ya da kullanım kaybı bu kalemlere örnektir. Bu kalemler için belge sunulması ve zarar ile ayıp arasındaki bağlantının gösterilmesi gerekir.

Dilekçeye etkisi

İki talep aynı dilekçede birleştirilebilir. Bedel indirimi talebinde ispat yükü ayıbın varlığı ve oranıyla sınırlı kalırken, tazminat kalemlerinde harcama belgeleri ayrıca istenir. Talepleri ayırmadan yazılan dilekçelerde, belgelenemeyen masraf kalemleri yüzünden asıl indirim talebinin de zayıflaması riski doğar. Bu nedenle dilekçede iki talep ayrı başlıklar altında ve ayrı dayanaklarla kurulmalıdır.

45 Soruda İkinci El Araçta Ayıp ve KM Hilesi

1. Aldığım aracın kilometresi düşürülmüş, ne yapmalıyım?
Durumu belgeleyin, noter ihtarnamesiyle satıcıya bildirin ve seçimlik hakkınızı yazın.

2. KM hilesi nasıl tespit edilir?
Servis kayıtları, muayene raporları, hasar ve sigorta kayıtları ile aracın elektronik verileri karşılaştırılarak.

3. Fiziksel bulgular delil olur mu?
Olur. Debriyaj, direksiyon ve pedal aşınması gibi bulgular bilirkişi tarafından değerlendirilir.

4. Bu bir gizli ayıp mı?
Evet. Alıcının olağan muayeneyle fark etmesi beklenemez.

5. Satıcı bilmiyordu diyor, sorumlu olmaz mı?
Olur. Ayıptan sorumluluk kusura bağlı değildir (TBK m. 219); bilmemek savunma oluşturmaz.

6. Galeri de aynı kilometreyle almış?
Sorumluluğu ortadan kalkmaz; yalnızca kendi satıcısına rücu hakkı doğar.

7. Süre sınırı var mı?
Satıcı ağır kusurluysa kısa sürelerden yararlanamaz; genel zamanaşımı uygulanır (TBK m. 231/2).

8. KM düşürme ağır kusur sayılır mı?
Niteliği gereği kasıtlı bir müdahaledir; uygulamada ağır kusur ve hile olarak nitelendirilmektedir.

9. Sözleşmede “ayıptan sorumlu değildir” yazıyor?
Satıcı ayıbı ağır kusuruyla gizlemişse bu kayıt geçersizdir (TBK m. 221).

10. Hangi haklarım var?
Sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ve misli ile değişim.

11. Onarım mümkün mü?
Kavramsal olarak değil. Göstergenin düzeltilmesi aracın gerçek kullanım geçmişini değiştirmez.

12. Misli ile değişim olur mu?
İkinci el araçlarda fiilen uygulanamaz; her araç kendine özgüdür.

13. Aracı iade edebilir miyim?
Kilometre farkı yüksekse sözleşmeden dönerek iade edebilir, bedeli faiziyle isteyebilirsiniz.

14. Aracı kullandım, dönme hakkım gider mi?
Gitmez. Kullanım bedeli ayrıca değerlendirilir.

15. Bedel indirimi nasıl hesaplanır?
Nispi yöntemle. Ayıpsız ve ayıplı değer arasındaki oran bulunup satış bedeline uygulanır.

16. Hangi satış bedeli esas alınır?
Gerçek satış bedeli. Noterde gösterilen düşük tutar gerçek zararı karşılamaz.

17. Gerçek bedeli nasıl ispatlarım?
Banka dekontları, kredi sözleşmesi, ilan çıktısı ve yazışmalarla.

18. Nakit ödedim, ne yapabilirim?
İspat güçleşir. Tanık, yazışma ve ilan kayıtları destekleyici olarak kullanılır.

19. Ekspertiz raporu km hilesini görmedi?
Rapor gerçeğe aykırı düzenlenmişse kuruluş kendi kusuru oranında sorumlu tutulabilir.

20. Ekspertizin sorumluluğu satıcıyı kurtarır mı?
Kurtarmaz. Alıcı her ikisine de başvurabilir.

21. Galeriyi mi yoksa önceki sahibi mi dava etmeliyim?
Sözleşmenin tarafı olan satıcıyı. Galeri kendi adına satış yaptıysa satıcı odur.

22. Bu bir suç mu?
Koşulları oluştuğunda dolandırıcılık suçunu oluşturabilir (TCK m. 157-158).

23. Ceza şikâyeti hukuk davasını bekletir mi?
Bekletici mesele oluşturmaz. İki süreç paralel yürütülebilir.

24. Ceza dosyasındaki tespitleri kullanabilir miyim?
Kullanabilirsiniz. Bilirkişi raporları ve teknik incelemeler hukuk davasında delil olur.

25. Hangi mahkeme görevli?
Tüketici işlemi varsa tüketici mahkemesi; iki birey arasındaki satışta asliye hukuk mahkemesi.

26. Hakem heyetine başvurmalı mıyım?
Belirli parasal sınırın altındaki tüketici uyuşmazlıklarında zorunludur. Sınırlar her yıl güncellenir.

27. Bilirkişi incelemesi zorunlu mu?
Ayıbın varlığı ve değer kaybının belirlenmesi teknik bilgi gerektirdiğinden bilirkişi incelemesi yapılır.

28. Aracı satarsam davam düşer mi?
Düşmez ancak ayıbın tespiti güçleşir. Satış öncesinde delil tespiti yaptırılması gerekir.

29. Hangi belgeleri toplamalıyım?
Noter satış senedi, banka dekontları, ilan çıktısı, ekspertiz raporu, servis ve muayene kayıtları, ihtarname.

30. En sık yapılan hata nedir?
Gerçek satış bedelini gösteren yazılı delilin bulunmaması. Bu eksiklik indirim tutarını doğrudan düşürür.

31. Aracın pert kayıtlı olduğunu sonradan öğrendim, ne yapabilirim?
Kaydın gizlenmesi gizli ayıp oluşturur. Noter ihtarnamesiyle ayıbı bildirip TBK m. 227 kapsamındaki seçimlik hakkınızı kullanabilirsiniz.

32. Hasar sorgusu pert kaydını gösterir mi?
Gösterir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtları bildirilmiş hasar dosyalarını ve pert kaydını içerir; sigortaya hiç bildirilmemiş onarımlar görünmez.

33. Satıcı hasar kaydını bilmiyordum derse sonuç değişir mi?
Değişmez. Ayıptan sorumluluk kusura bağlı değildir (TBK m. 219). Bilme hâli yalnızca ihbar ve zamanaşımı süreleri bakımından sonuç doğurur.

34. Pert kaydı bedel indirimi tutarını nasıl etkiler?
Ayıpsız ve ayıplı rayiç değerler arasındaki oran büyüdüğü için indirim yükselir. Taşıyıcı bölgelerdeki işlemler oranı belirgin biçimde artırır.

35. İlanda üst paket yazıyordu, araç alt paket çıktı; bu ayıp mı?
Ayıptır. Bildirilen niteliğin satılanda bulunmaması TBK m. 219 uyarınca satıcının sorumluluğunu doğurur.

36. Donanım farkında ne kadar indirim isteyebilirim?
Üst paket ile alt paketin satış tarihindeki rayiç değerleri arasındaki oran gerçek satış bedeline uygulanır. Oranı bilirkişi belirler.

37. İlan çıktısını saklamadım, vaadi nasıl ispatlarım?
Mesajlaşma kayıtları, satış platformundan istenecek ilan verileri ve üreticiden alınacak fabrika çıkış donanım listesi kullanılabilir.

38. İhtarnameyi noterden mi göndermeliyim?
Noter kanalı tercih edilmelidir. İçerik ve tebliğ tarihi resmî kayda geçtiğinden ispat gücü yüksektir.

39. İhtarnamede hangi seçimlik hakkı seçtiğimi yazmak zorunda mıyım?
Yazmanız gerekir. TBK m. 227 kapsamındaki haklardan hangisinin kullanıldığı belirtilmezse talep ve faiz başlangıcı tartışmalı hâle gelir.

40. İhtarnamede kaç gün süre vermeliyim?
Kanun sabit bir gün sayısı öngörmez; ifanın niteliğine uygun makul bir süre verilir. Uygulamada üç ile on beş gün arası süreler yazılır.

41. İhtarname çektikten sonra hangi belgeleri saklamalıyım?
Tebliğ şerhli nüsha, tebligat parçası, noter makbuzu ve muhatabın verdiği cevap saklanmalıdır.

42. Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunda mıyım?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan taleplerde arabuluculuk dava şartıdır. Başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.

43. Arabuluculuk süreci ne kadar sürer?
Ticari uyuşmazlıklarda altı, tüketici uyuşmazlıklarında üç haftadır. Zorunlu hâllerde sırasıyla iki ve bir hafta uzatılabilir.

44. Arabuluculuk sırasında zamanaşımı işler mi?
İşlemez. Başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez (6325 sayılı Kanun m. 16/2).

45. Tüketici hakem heyetine mi mahkemeye mi başvurmalıyım?
Her yıl güncellenen parasal sınırın altındaki tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyeti zorunludur (TKHK m. 68). Sınırın üzerindeki taleplerde arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine gidilir (TKHK m. 73/A).

Sonuç

Kilometre düşürme gizli ayıp oluşturur ve niteliği gereği ağır kusur sayılır. Bu nitelendirme, satıcının kısa ihbar ve zamanaşımı sürelerinden yararlanamaması sonucunu doğurur.

Satıcının hileyi bilmemesi sorumluluğu ortadan kaldırmaz; ayıptan sorumluluk kusura bağlı değildir. Galerinin kendi satıcısına rücu hakkı bu sonucu değiştirmez.

Bedel indiriminde belirleyici olan, noterde gösterilen tutar değil fiilen ödenen gerçek bedeldir. Bu bedelin banka kayıtlarıyla ispatlanabilir olması, alıcının eline geçecek tutarı doğrudan belirler. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.

Kaynakça

Mevzuat

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 219 (satıcının ayıptan sorumluluğu), m. 221 (sorumsuzluk anlaşması ve ağır kusur), m. 222 (alıcının bildiği ayıplar), m. 223 (gözden geçirme ve bildirim), m. 225 (ağır kusurun sonucu), m. 227 (alıcının seçimlik hakları), m. 229 (dönmenin sonuçları), m. 231 (zamanaşımı).

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 8-12 (ayıplı mal ve seçimlik haklar), m. 68 (tüketici hakem heyetleri), m. 73 (tüketici mahkemeleri), m. 73/A (dava şartı arabuluculuk).

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157-158 (dolandırıcılık ve nitelikli hâlleri).

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (araç muayene ve tescil kayıtları).

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 5/A (ticari davalarda dava şartı arabuluculuk), m. 23/1-c (ticari satımda gözden geçirme ve ayıp ihbarı).

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 16 (zamanaşımının durması), m. 17 (son tutanak), m. 18/A (dava şartı arabuluculuk ve süreler).

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 400-406 (delil tespiti), m. 114-115 (dava şartları ve incelenmesi).

1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 60 (noterlerin görevleri), m. 61 (ihtarname ve tebliğ işleri).

Yargı kararları

Aşağıdaki kararların tam metnine Yargıtay Karar Arama üzerinden esas ve karar numarasıyla ulaşılabilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/436, K. 2021/1717, T. 21.12.2021.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/505, K. 2023/1817, T. 07.06.2023.

Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2024/323, K. 2025/648, T. 09.07.2025.

Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2014/488, K. 2018/213, T. 26.03.2018.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E. 2011/8209, K. 2012/834, T. 25.01.2012.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2016/18084, K. 2019/6332, T. 20.05.2019.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2022/4240, K. 2022/6367, T. 27.09.2022.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, E. 2021/1421, K. 2024/108, T. 19.02.2024.

Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/1014, K. 2022/223, T. 03.03.2022.

İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2021/861, K. 2024/458, T. 12.06.2024.

İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2024/116, K. 2025/317, T. 22.04.2025.

İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/331, K. 2024/272, T. 09.05.2024.

Doktrin ve akademik kaynaklar

Satım sözleşmesinde ayıptan sorumluluğa ilişkin borçlar hukuku eserleri; ağır kusurun süre rejimine etkisi.

Bedel indiriminde nispi yöntem ve gerçek satış bedelinin belirlenmesine dair incelemeler.

İkinci el motorlu taşıt ticaretinde satıcı ve aracı kuruluşların sorumluluğuna ilişkin çalışmalar.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları vardır; karar vermeden önce bir avukata danışılması gerekir.